Archives par mot-clé : 1937

LA LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS Եղիշե Չարենց – ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ – III

LA LEGENDE DANTESQUE
YEGICHE TCHARENTS

LA LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS Եղիշե Չարենց - ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ - III
La Création ou le Chaos – 1841 – Ivan Aïvazovski Иван Айвазовский Հովհաննես Այվազովսկի

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

CULTURE ARMENIENNE : LITTERATURE – POESIE – ART – Հայկական մշակույթ

**

Yéghiché Tcharents
Եղիշե Չարենց
13 մարտի, 1897 Կարս – 1937 թ. Նոյեմբերի 29 Երեւան
13 mars 1897 Kars – 29 novembre 1937  Erevan

LA LEGENDE DANTESQUE
ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ
III

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

____________________________________________________________




Traduction – Texte Bilingue


LITTERATURE ARMENIENNE
POESIE ARMENIENNE

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS
Après le massacre, Ջարդից հետո,, Վարդգես Սուրենյանց, Vardges Surenyants

LA LEGENDE DANTESQUE III

 

Եվ նորից՝ կանուխ, առավոտ ծեգին,
Yev norits’՝ kanukh, arravot tsegin,
Et à nouveau, tôt le matin,
Մենք ճամփա ընկանք անխոնջ ու համառ
Menk’ champ’a ynkank’ ankhonj u hamarr
Nous partîmes reposés et décidés
Այս անգամ արդեն լեռնոտ էր ուղին,
Ays angam arden lerrnot er ughin,
Désormais, les crêtes vallonées se présentaient,
Բայց տրտունջ չկար մեր հոգու համար։
Bayts’ trtunj ch’kar mer hogu hamar.
Nos âmes n’étaient plus endeuillées.
Նախատում էինք տրտնջացողին,
Nakhatum eink’ trtnjats’voghin,
Nous grondions celui qui osait se plaindre,
Դեպի նա դառնում անողոք ու չար։
Depi na darrnum anoghok’ u ch’ar.
Nous étions pour celui-ci impitoyables et sévères.

*

Ես չեմ մոռանա մեր վերելքը թեք
Yes ch’em morrana mer verelk’y t’ek’
Je n’oublierai jamais nos escalades
Թափարիզ լեռան ծերպերով անտես։
T’ap’ariz lerran tserperov antes.
Surplombant les vastes cîmes.
Այնքան գեղեցիկ չի՛ եղել երբեք
Aynk’an geghets’ik ch’i՛ yeghel yerbek’
Elle n’a jamais été aussi belle
Տոկացող կամքի մաքառումը վես։
Tokats’vogh kamk’i mak’arrumy ves.
La puissance de l’indéfectible volonté.
Թվում էր, թե հին ասպետներ ենք մենք
T’vum er, t’e hin aspetner yenk’ menk’
Nous étions comme d’antiques chevaliers
Եվ վեր է մղում սուրբ ցնորքը մեզ։—
Yev ver e mghum surb ts’nork’y mez.—
Poussés par une incroyable lueur sacrée.

*

Սառած ծերպերով գնում էինք մենք՝
Sarrats tserperov gnum eink’ menk’՝
Nous supportions les tortures du froid,
Ե՛վ զենք, և՛ զրահ ուսերիս առած։
Ye՛v zenk’, yev՛ zrah useris arrats.
Et le poids des fardeaux sur nos épaules.
Իսկ ձյունոտ ուղին խաբող էր ու նենգ՝
Isk dzyunot ughin khabogh er u neng՝
Nous devions éviter les pièges des chemins enneigés,
Սայթաքում էինք, բայց անցնում առաջ։
Sayt’ak’um eink’, bayts’ ants’num arraj.
Nous glissions, mais toujours nous allions de l’avant.
Վագրերի նման ճկուն էինք մենք՝
Vagreri nman chkun eink’ menk’՝
Nous étions agiles tels des tigres,
Հայացքներս լուրթ գագաթին հառած։
Hayats’k’ners lurt’ gagat’in harrats.
Regardant sans faillir le sommet à atteindre.

*

Վերելքը ծանր էր և ուղին-ավեր։
Verelk’y tsanr er yev ughin-aver.
La marche était lourde et la route en ruine.
Եվ այնտեղ չկար ո՛չ մարդ, ո՛չ թռչուն։
Yev ayntegh ch’kar vo՛ch’ mard, vo՛ch’ t’rrch’un.
Et il n’y avait ni homme ni oiseau.
Եվ շարա՜ն-շարա՜ն բարձրանում էր վեր
Yev shara՜n-shara՜n bardzranum er ver
Et seulement gravissait tout en haut
Մեր բեռնավորված ընկերների չուն։
Mer berrnavorvats ynkerneri ch’un.
La longue chaîne de nos amis chargés.
Իսկ ձյունն անընդհատ լարում էր դավեր՝
Isk dzyunn anyndhat larum er daver՝
Et la neige se jouait de nous, nous blessant constamment,
Ոտքերիս կպած մեզ վա՛ր էր կանչում։
Votk’eris kpats mez va՛r er kanch’um.
Elle collait à nos pieds, nous appelant à elle.

*

Կեսօր էր արդեն, երբ հսկա լեռան
Kesor er arden, yerb hska lerran
C’était dans l’après-midi quand, de la gigantesque montagne
Ձյունապատ ու ցուրտ գագաթը հասանք։
Dzyunapat u ts’urt gagat’y hasank’.
Nous atteignîmes les sommets enneigés et froids.
Կանգնեցինք ճերմակ գագաթի վրա,
Kangnets’ink’ chermak gagat’i vra,
Nous nous arrêtâmes sur le pic enneigé,
 Ուր ո՛չ արարած, ո՛չ բույս կար, ո՛չ կյանք։
Ur vo՛ch’ ararats, vo՛ch’ buys kar, vo՛ch’ kyank’.
Où ne vivait ni créature, ni plante.
Եվ կրծքերը մեր ահից թունդ առան՝
Yev krtsk’ery mer ahits’ t’und arran՝
Et avec nos poitrines endurcies par nos peurs endurées,
Անհո՜ւն զգացինք, որ ապրում ենք, կա՜նք։
Anho՜wn zgats’ink’, vor aprum yenk’, ka՜nk’.
Nous ressentions si intensément cette joie de vivre.

*

Հպարտ հայացքով նայում էի ես
Hpart hayats’k’ov nayum ei yes
Je regardais l’ensemble avec un regard fier
Եվ խմում էի անսահման հեռուն։
Yev khmum ei ansahman herrun.
Et je dévorais infiniment le lointain.
Բարձրության վրա անհո՜ւն է այնպես
Bardzrut’yan vra anho՜wn e aynpes
Combien sur de semblables hauteurs
Մարդկային հոգին աշխարհը սիրում։
Mardkayin hogin ashkharhy sirum.
L’âme humaine aime à contempler les grandeurs de ce monde.
Անբառ հրճվանքով զգում էի ես,
Anbarr hrchvank’ov zgum ei yes,
Combien cette délicieuse expérience,
Որ կյանքն է իմ մեջ ցնծում ու եռում։
Vor kyank’n e im mej ts’ntsum u yerrum.
Me rendait heureux et fougueux !

*

Եվ՝ խորասուզված կույս հեռուների
Yev՝ khorasuzvats kuys herruneri
Et, noyé dans cette virginale immensité
Անսահման ու խոր անգունության մեջ —
Ansahman u khor angunut’yan mej —
Infinie et profonde –
Ես հոգուս խորքում խոստանում էի
Yes hogus khork’um khostanum ei
Je me suis promis au plus profond de mon âme
Լինել վեհասիրտ, ու հպարտ, ու մեծ —
Linel vehasirt, u hpart, u mets —
D’être désormais fier et incorruptible-
Երբ հեռվից հանկարծ մի զինվոր ընկեր —
Yerb herrvits’ hankarts mi zinvor ynker —
Quand soudain un ami soldat au loin –
Դողդոջուն ձայնով ինձ իր մոտ կանչեց։
Doghdojun dzaynov indz ir mot kanch’ets’.
M’appelait d’une voix hésitante :

*

Մոտեցա… և քար կտրած մնացի։—
Motets’a… yev k’ar ktrats mnats’i.—
Je m’approchai alors… et je restai stupéfait
Սառույցի վրա ընկած էր մի կին,
Sarruyts’i vra ynkats er mi kin,
Une femme était allongée sur la glace,
Որ առանց խոսքի ու առանց լացի
Vor arrants’ khosk’i u arrants’ lats’i
Qui, sans mots et sans pleurs,
Մեռնում էր՝ անմիտ մի ժպիտ դեմքին։
Merrnum er՝ anmit mi zhpit demk’in.
Mourrait, un sourire idiot sur le visage.
Դողդոջ մատներով փշրանքը հացի
Doghdoj matnerov p’shrank’y hats’i
Ses doigts menottaient un malheureux bout de pain
Սեղմել էր ամուր, որպես գանձ անգին։
Seghmel er amur, vorpes gandz angin.
Qu’elle pressait fermement comme un trésor inestimable.

*

Աչքերը թարթեց նա վերջին անգամ,
Ach’k’ery t’art’ets’ na verjin angam,
Ses yeux se sont ouverts une dernière fois,
Եվ գոհ ժպտալով՝ ժպտադեմ հանգավ։
Yev goh zhptalov՝ zhptadem hangav.
Avec un indescriptible sourire.
Սարսափելի էր այս ամենն այնքան,
Sarsap’eli er ays amenn aynk’an,
Tout cela était horrible, insupportable,
Որ մեր շրթերից ո՛չ մի բառ չընկավ։
Vor mer shrt’erits’ vo՛ch’ mi barr ch’ynkav.
Que nous restâmes là sans rien dire.
Բայց ճչում էր մեր սրտերում կարկամ
Bayts’ chch’um er mer srterum karkam
Mais a crié dans nos cœurs
Մի անհուն կսկիծ, ամեհի մի ցավ։
Mi anhun kskits, amehi mi ts’av.
Une terrible douleur dévastatrice.

*

Մենք լուռ փորեցինք սառցի կուրծքը ծեր
Menk’ lurr p’vorets’ink’ sarrts’i kurtsk’y tser
Nous avons creusé la poitrine rocheuse
Եվ անալելու թաղեցինք նրան։
Yev analelu t’aghets’ink’ nran.
Pour l’enterrer délicatement.
Դողդոջուն, սառած, չոր ձեռքերը մեր
Doghdojun, sarrats, ch’vor dzerrk’ery mer
Nos mains fatiguées, froides et sèches
Նույն ձյունն անհամբույր դիզեցին վրան։
Nuyn dzyunn anhambuyr dizets’in vran.
Recouvrir au mieux son corps de cette lourde neige.
Եվ ճամփա ընկանք, որպես մեռելներ,
Yev champ’a ynkank’, vorpes merrelner,
Et nous partîmes comme des cadavres,
Թաղելով այնտեղ և մեր խիղճն ունայն։
T’aghelov ayntegh yev mer khighchn unayn.
En ayant enterré là-bas notre futile conscience.

*

Ու քայլում էինք, հոգնած ու մռայլ,
Vow k’aylum eink’, hognats u mrrayl,
Et nous marchâmes, fatigués et sombres,
Այդ ճամփաների հետքերով ավեր։
Ayd champ’aneri hetk’erov aver.
Sur les sentiers, sur ces pistes en ruine.
Եվ մեր թափորի ընթացքն համրաքայլ
Yev mer t’ap’vori ynt’ats’k’n hamrak’ayl
Comme notre marche était lourde
Չար, մահաշշուկ բարձրանում էր վեր։
Ch’ar, mahashshuk bardzranum er ver.
Du mal et de la mort qui régnaient.
Եվ մեր համր հոգին ծանր էր, որպես քար,
Yev mer hamr hogin tsanr er, vorpes k’ar,
Et notre âme muette était lourde comme une pierre,
Եվ չէինք կարող այլևս ցավել
Yev ch’eink’ karogh aylevs ts’avel.
Que nous ne pouvions plus la supporter.

*

Մենք չէինք կարող խղճալ ոչ ոքի.
Menk’ ch’eink’ karogh khghchal voch’ vok’i.
Nous ne pouvions plus avoir pitié de personne.
Սարսափն էր նստել մեր հոգիներում։
Sarsap’n er nstel mer hoginerum.
L’horreur avait totalement saisie nos âmes.
Զգում էինք, որ — մի մութ թշնամի
Zgum eink’, vor — mi mut’ t’shnami
Nous avons senti qu’un obscur ennemi
Նենգ, դարան մտած, պահվել է հեռուն։
Neng, daran mtats, pahvel e herrun.
Se cachait derrière nous, se tenant à l’écart.
Զգում էինք, որ —չար ոսո՛խ կա մի,
Zgum eink’, vor —ch’ar voso՛kh ka mi,
Nous sentions combien cet ennemi,
Որ վերք է տալիս ու մահ է բերում։
Vor verk’ e talis u mah e berum.
Cherchait à nous blesser et à apporter la mort.

*

Եվ սուրբ էր թվում ճամփան ահավոր,
Yev surb er t’vum champ’an ahavor,
Et cette route semblait pourtant appartenir au sacré ,
Այդ ճամփան խելառ, քմահաճ բախտի։
Ayd champ’an khelarr, k’mahach bakhti.
Cette dangereuse route terrible, sournoise et fantasque.
Եվ քայլում էինք մենք հանդիսավոր,
Yev k’aylum eink’ menk’ handisavor,
Et nous marchions ainsi solennellement,
Ինչպես մի վսեմ սրբազան ուխտի։
Inch’pes mi vsem srbazan ukhti.
Telle une procession lors d’un suprême pèlerinage.
Եվ վերջին անգամ երդվում էինք, որ
Yev verjin angam yerdvum eink’, vor
Et une dernière fois, nous jurâmes
Էլ ո՛չ ոք իր այս ուխտը չխախտի։
El vo՛ch’ vok’ ir ays ukhty ch’khakhti.
Que personne ne romprait cette alliance.

*

Եվ՝ ծանրաբեռնված քարավաններով՝
Yev՝ tsanraberrnvats k’aravannerov՝
Et, des caravanes surchargées,
Դառնում էր մեկը ճամփաներից ետ։
Darrnum er meky champ’anerits’ yet.
Nous croisâmes quelqu’un sur le retour.
Ի՛նչ էր հավաքել, ինչո՞ւ, ո՞ւմ գնով—
I՛nch’ er havak’el, inch’vo՞w, vo՞wm gnov—
Où allait-il, pourquoi, pour qui ?
Մութ էր մեզ համար, անմիտ, անհեթեթ։
Mut’ er mez hamar, anmit, anhet’et’.
Comme cela nous paraissait idiot, absurde.
Բարեկամ էր նա… բայց մե՛ր արյունով
Barekam er na… bayts’ me՛r aryunov
C’était un ami … avec notre sang
«Բարեկամ» դարձած մի գիշեր մեզ հետ…
«Barekam» dardzats mi gisher mez het…
Une nuit avec nous, il était devenu notre ami …

*

Եվ թշնամի էր մեզ ամեն մի քար.
Yev t’shnami er mez amen mi k’ar.
Mais chaque pierre devenait un ennemi.
Եվ ամեն մի իր լարում էր դավեր։
Yev amen mi ir larum er daver.
Et chacun lieu devenait dangereux :
Եվ անցնում էինք մենք հանդիսաքայլ
Yev ants’num eink’ menk’ handisak’ayl
Et nous traversions ainsi
Այն ճամփաների հետքերով ավեր,
Ayn champ’aneri hetk’erov aver,
Toutes ces pistes dévastées,
Ուր ո՛չ մի էակ այլևս չկար,
Ur vo՛ch’ mi eak aylevs ch’kar,
Là où ne vivait plus aucune créature,
Ուր չէ՛ր կարող մարդ խղճալ ու ցավել…
Ur ch’e՛r karogh mard khghchal u ts’avel…
Où personne ne pouvait même plus se désoler …

****

LA LEGENDE DANTESQUE III
YEGICHE TCHARENTS

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

TEMO JAPARIDZE – თემო ჯაფარიძე LES AILES DE LA CREATION – შემოქმედების ფრთები – The wings of creation

*****

PEINTURES
TEMO JAPARIDZE
თემო ჯაფარიძე

Temo Japaridze Jacky Lavauzelle

*

Temo Japaridze PEINTRE GEORGIEN TBILISSI - ნარიყალა
Géorgie
საქართველო

PHOTO JACKY LAVAUZELLE

GEORGIE – DECOUVERTE DE LA GEORGIE – საქართველოს აღმოჩენა

 

Temo Japaridze PEINTRE GEORGIEN TBILISSI - ნარიყალა PEINTRE GEORGIEN TBILISSI - ნარიყალა - GEORGIE TBILISSI - ნარიყალა

____________________________________________________________


ARTISTE GEORGIEN
ქართველი მხატვარი





TEMO JAPARIDZE
თემო ჯაფარიძე
27 მარტი, 1937 – 27 სექტემბერი, 2012
27 mars1937 – 27 septembre 2012
*
PEINTRE GEORGIEN
TBILISSI
ნარიყალა


LES AILES DE LA CREATION
შემოქმედების ფრთები
The wings of creation

________________________

Temo Japaridze est à la création ce qu’Indra est à la chaste épouse de Gautama, Ahalyâ. Temo Japaridze est seul dans la grande forêt de la création.  Il est unique et il est libre. Fondamentalement libre dans une époque et un système contraint et castrateur. Temo est si désireux d’embrasser la création du monde, par la création artistique, son insistance est telle, qu’il se pare d’abord de la tenue du créateur. Et la création finit par céder. Et comme Ahalayâ, la création n’est pas dupe, solitaire dans sa forêt. Mais la création s’en trouve au final tellement plus grande et généreuse. La tenue du créateur lui va si bien, qu’il peut désormais se mouvoir dans le monde et changer les éléments à sa guise. Ainsi Temo se déplace et désormais se joue des créations aussi diverses qu’achevées. Il est de ces artistes qui ne restent pas dans un système et une idée. Il est, à l’image d’un Pablo Picasso, un artiste qui partage, essaie, et réussit. A l’image de ces artistes insatiables, Temo ne se contente pas de la toile, mais utilise tous les matériaux sous sa main, l’écharpe, les chaussures, le ciment, les planches. Temo regarde toujours plus loin. Si loin que notre regard se perd, non habitué  à aller si loin et si profond dans l’énergie et dans l’imagination. Comme dans sa toile მუდამ მიმავალნი, Temo va toujours de l’avant, tel un inépuisable voyageur dans le monde de l’art. Les corps se tordent et se penchent dans ces toiles aussi rigides que le système communiste et totalitaire, mais les ailes sont là prêtes pour un décisif envol. Le seul principe esthétique philosophique qui conduit Temo écrase d’un seul mouvement d’aile tout cet art de la propagande de masse.

Jacky Lavauzelle

***

ბიჭის პორტრეტი
Bichis Portreti
PORTRAIT DE GARCON
PORTRAIT OF THE  BOY
1969

Temo Japaridze – Portrait d’un garçon – 1969

Plaque en bois, toile raidie, huile, pigment sec
Wood plate, stiffened canvas, oil, dry pigment
99×55

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

Temo Japaridze – Portrait d’un garçon

***

ნაოჭებიანი სახე
Naochebiani Sakhe
VISAGE RIDE
WRINKLED FACE
1968

Temo Japaridze – Visage ridé

Toile rigidifiée, huile et pigment sec
Stiffened canvas, oil, dry pigment
66×50

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

HOMME AUX CHEVEUX BOUCLES
CURLY MAN AGAINST CURTAIN
1973

Temo Japaridze, homme aux cheveux bouclés 1973
Temo Japaridze – L’homme aux cheveux bouclés

 ფიცარი, ცემენტი, ზეთი
Pitsari, tsementi, zeti

Planches de bois, Ciment et huile
Wood plate, ciment, oil
87×57

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

მამაკაცის თავი აბსტრაქტული ნაოჭებით
mamak’atsis tavi abst’rakt’uli naoch’ebit
TÊTE D’HOMME AVEC RIDES ABSTRAITES
HEAD OF MAN WITH ABSTRACT WRINKLES
1970

Temo Japaridze – TÊTE D’HOMME AVEC RIDES ABSTRAITES
Temo Japaridze – TÊTE D’HOMME AVEC RIDES ABSTRAITES

ფიცარი, ცემენტი, ზეთი
Pitsari, tsementi, zeti

Planche de bois, Ciment, huile
Wood, cement, oil
103×84

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

გატეხილი ღიმილი
Gatekhili Ghimili
SOURIRE BRISE
BROKEN SMILE
1975

Temo Japaridze – Sourire brisé – 1975
Temo Japaridze – Sourire brisé – 1975

   ფიცარი, ცემენტი, ზეთი,  ტილო
Planche de bois, ciment, huile sur toile
Wood, cement, oil on canvas
80×58,5

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

LE VIEIL HOMME
OLD MAN
1968

Temo Japaridze – Le vieil homme – 1968
Temo Japaridze – Le vieil homme – 1968

 ფიცარი, ცემენტი, ზეთი
Bois, Ciment, Huile
Wood, cement, oil
101×76

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

ოდისევსი ეძებს დღეს
L’ODYSSEE
ODYSSEUS SEEKING DAY
2000

Temo Japaridze, l’Odyssée, 2000
Temo Japaridze – L’Odyssée – 2000 – Détail

ტილო, კოლაჟი, შერეული მედია
Toile, collage, technique mixte

Canvas, collage, mixed media
32,5×50,2

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

კაცი თეთრი სცენა
L’HOMME A L’ECHARPE BLANCHE

MAN WITH A WHITE SCARF
1974

Temo Japaridze, l’homme à l’écharpe blanche
Temo Japaridze – L’homme a l’écharpe blanche

Tête creuse en ciment, tissu renforcé, écharpe, huile
Hollow cement head, stiffened cloth, scarf, oil
84×71

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

მოხუცი
Mokhutsi
VIEIL HOMME
OLD MAN
1970

Temo Japaridze , vieil homme, 1970
Temo Japaridze, vieil homme – 1970

ცემენტი, ზეთი ტილო
Ciment, huile sur toile
Cement, oil on canvas
87×69

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

**

ბიჭი და პეპელა
Bichi da Papela
GARCON ET PAPILLON
BOY AND BUTTERFLY
2000

Temo Japaridze – Garçon et Papillon – 2000

ტილო ემულსია
Emulsion sur toile
Emulsion on canvas
120×100

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

OBSERVATION DE L’ARTISTE SUR UN HOMME ORDINAIRE
ARTISTS’OBSERVATION ON AN ORDINARY MAN
1996

Temo Japaridze – Observation de l’artiste sur un homme ordinaire – 1996
Temo Japaridze – Observation de l’artiste sur un homme ordinaire – 1996 – Détail

 ზეთი, ტილო
Zeti Tilo
Huile sur toile
Oil on canvas
150×96

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

მუდამ მიმავალნი
Mudam Mimavalni
VOYAGEURS INCESSANTS
INCESSANT JOURNEYERS
1996

Temo Japaridze – Voyageurs incessants

Plaster, tempera on duck canvas
134×104

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

Temo Japaridze – Voyageurs incessants – 1996

***

კავკასიელი  და ქალი
k’avk’asieli da kali

CAUCASIEN ET CAUCASIENNE
CAUCASIAN MAN AND WOMEN
1997

Temo Japaridze, Caucasien et Caucasienne – 1997

Plaster, tempera on duck canvas
138×100

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

TWO STANDING, TWO FALLINGS
1997

Temo Japaridze, TWO STANDING, TWO FALLINGS, 1997
Temo Japaridze, TWO STANDING, TWO FALLINGS, 1997 Detail

Plâtre, détrempe sur toile
Plaster, tempera on canvas
150×82,8

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

MYSTERIEUSE LUMIERE DE CAVE
MYSTERIOUS LIGHT OF THE CELLAR
1969

Temo Japaridze, Mystérieuse lumière de cave -1969

ზეთი ტილო
Huile sur toile
Oil on canvas
130×100

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

გოგონა შავი კაბით
Gogona Shavi Kabit
FILLE A LA ROBE NOIRE
GIRL IN A BLACK DRESS
1996

Temo Japaridze, fille en robe noire , 1966

ზეთი ტილო
Huile sur toile
Oil on canvas
101×47

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

შავი სკამი
Shavi Skami

CHAISE NOIRE
BLACK CHAIR
1969

Temo Japaridze, chaise noire, 1969
Temo Japaridze, Chaise noire, 1969 Détail

ზეთი ტილო
Huile sur toile
oil on canvas
120×100

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

FIGURE ABSTRAITE DE FEMME
ABSTRACT FIGURE OF A WOMAN
1966

Détrempe sur carton
Tempera on cardboard
100,5×23

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

COMPOSITION COUPLE

Temo Japaridze, Composition Couple,

ზეთი ტილო
Huile sur toile
Oil on canvas
140×64

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

COMPOSITION GROUPE DE GENS
COMPOSITION A GROUPE OF PEOPLE
1967

Temo Japaridze, Composition , Groupe de gens

ზეთი ტილო
Huile sur toile
oil on canvas
145×76

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

ჰამლეტი ფლეიტით
PIERROT – HAMLET A LA FLÛTE
PIERROT – HAMLET WITH A FLUTE
1967

Temo Japaridze – Pierrot – Hamlet à la flûte

ზეთი ტილო
Huile sur toile
Oil on canvas
130×65

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

ჩიტი
Chiti
OISEAU
BIRD
1965

Temo Japaridze – L’oiseau – 1965 – ჩიტი

ზეთი ტილო
Huile sur toile
Oil on canvas
90×60

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

STANDING, FALLEN AND « DUELISTS »
1996

Temo Japaridze, STANDING, FALLEN AND « DUELISTS » – 1996
Temo Japaridze, STANDING, FALLEN AND « DUELISTS » – 1996 – Détail

ზეთი ტილო
Huile sur toile
Oil on canvas
79×100

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

TROIS DEBOUT et UN ALLONGE
THREE STANDING, ONE FALLEN DOWN
1993

 

Temo Japaridze – Trois debout et un couché – 1993

ზეთი ტილო
Huile sur toile
Oil on canvas
120×80

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

CLOWN
IMITATION  DU STYLE ARTISTIQUE D’ALBERTO GIACOMETTI
1970

Temo Japaridze, clown – 1970
Temo Japaridze, clown – 1970
Temo Japaridze, clown – 1970

 Colle, matériau léger, huile
Glue stiftened light material, oil
167x28x48

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

SCATTERING THE WHITE
1966

Temo Japaridze – Scattering the white

Huile sur toile
Oil on canvas
215×76

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

ბერეტიანი კაცი
L’HOMME AU BERET
MAN IN BERET
1971

Temo Japaradze – L’homme au béret – 1971
Temo Japaradze – L’homme au béret – 1971

Tête sculptée au ciment, réels manteau et chaussures
Sculptured cement head, real cloak and shoes
Wood, cement, oil
187x53x56

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

ჰამლეტი – ემბრიო
HAMLET – EMBRYON
HAMLET – EMBRYO
1996

Temo Japaridze – HAMLET – EMBRYON

Technique mixte sur toile
Mixed media on canvas
149×45

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

ცივილიზებული კაცი და ველური გოგონები
HOMME CIVILISE ET FEMMES SAUVAGES
Civilized Man and Wild Girls
STARING DOWN GAME
1995

Temo Japaridze – Homme civilisé et femmes sauvages

Techniques mixtes sur toile
Mixed media on canvas
93×69

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

გოგონები თამამი
FILLES AUDACIEUSES
GIRLS PLAYING
1996

Temo Japaridze – Filles audacieuses – 1996

Techniques mixtes sur toile
Mixed media on canvas
99×60

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

TROIS HOMMES DANS UN BAR A KHINKHALI
THREE MAN IN KHINKHALI BAR

Huile sur toile
Oil on canvas
140×100

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

NU
NUDE
1996

თაბაშირი, ზეთი, ტილო
Plâtre, huile sur toile
Plaster, oil on canvas
126×48

ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი
Au Musée géorgien des Beaux-arts
Georgian Museum of Fine Arts

***

******

მხატვარი თემო ჯაფარიძე
L’artiste Temo Japaridze

***

« პიკის საათი » 27.03.17 თემო ჯაფარიძე – 80

***

მხატვარი თემო ჯაფარიძე გივი მარგველაშვილის შესახებ
Temo Japaridze à propos du philosophe et écrivain Givi Margvelashvili
(დ. 14 დეკემბერი, 1927, ბერლინი, გერმანია)

*****

PEINTURES
TEMO JAPARIDZE
თემო ჯაფარიძე

*

Temo Japaridze PEINTRE GEORGIEN TBILISSI - ნარიყალა
Géorgie
საქართველო

PHOTO JACKY LAVAUZELLE

GEORGIE – DECOUVERTE DE LA GEORGIE – საქართველოს აღმოჩენა

Temo Japaridze PEINTRE GEORGIEN TBILISSI - ნარიყალა PEINTRE GEORGIEN TBILISSI - ნარიყალა - GEORGIE TBILISSI - ნარიყალა

____________________________________________________________


ARTISTE GEORGIEN
ქართველი მხატვარი

CULTURE ARMENIENNE : LITTERATURE – POESIE – ART – Հայկական մշակույթ

LA CULTURE ARMENIENNE
Հայկական մշակույթ

culture arménienne

Culture arménienne 

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

**

CULTURE ARMENIENNE
Հայկական մշակույթ

 

____________________________________________________________








Traduction – Texte Bilingue


CULTURE ARMENIENNE
LITTERATURE ARMENIENNE

POESIE ARMENIENNE
Հայկական մշակույթ

*************************

Yéghiché Tcharents
Եղիշե Չարենց
13 մարտի, 1897 Կարս – 1937 թ. Նոյեմբերի 29 Երեւան
13 mars 1897 Kars – 29 novembre 1937  Erevan
LA LEGENDE DANTESQUE
ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS
Après le massacre, Ջարդից հետո,, Վարդգես Սուրենյանց, Vardges Surenyants

I

Մենք ճամփա ընկանք առավոտ ծեգին՝
Menk’ champ’a ynkank’ arravot tsegin՝
Nous partîmes de bon matin,

II

Եվ ուրախ էինք այսպես— երեք օր։
Yev urakh eink’ ayspes— yerek’ or.
Comme nous étions heureux  pendant ces trois jours.

III

Եվ նորից՝ կանուխ, առավոտ ծեգին,
Yev norits’՝ kanukh, arravot tsegin,
Et à nouveau, tôt le matin,

************

Հայոց Ցեղասպանություն
LE GENOCIDE AMENIEN
(1915-1916)
LE MEMORIAL DU GENOCIDE ARMENIEN
PAR TOROS R.
(Aix-en-Provence)Mémorial Génocide Arménien Aix en P Toros R (3)

Après le Déluge, la barque de Noé retrouve la terre ferme sur le Mont Ararat (Արարատ), symbole national arménien. Ararat se retrouve désormais dans le district turc de Daroynk (Դարոյնք). Mais d’autres déluges, naturels et humains, sont là qui attendent de balayer la nation Arménienne.

 

*************

Арменци
Peyo Yavorov
Пейо Яворов

Peyo Yavorov
Пейо Яворов
1878 – 1914

Peio_Yavorov

Arméniens
Poème Bulgare
(en Mémoire aux victimes du génocide arménien)

Изгнаници клети, отломка нищожна
Exilés misérables, fragments insignifiants
от винаги храбър народ мъченик,
ces martyrs toujours courageux

LES PLUS BELLES CHANSONS ARMENIENNES
Հայկական ամենագեղեցիկ երգերը

Culture arménienne Arménie Les Plus Belles Chansons The Best Songs Las Mejores Canciones

*********

LA CULTURE ARMENIENNE
Հայկական մշակույթ

culture arménienne

Culture arménienne 

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

LA LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS Եղիշե Չարենց – ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ – II

LA LEGENDE DANTESQUE
YEGICHE TCHARENTS

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

**

Yéghiché Tcharents
Եղիշե Չարենց
13 մարտի, 1897 Կարս – 1937 թ. Նոյեմբերի 29 Երեւան
13 mars 1897 Kars – 29 novembre 1937  Erevan

LA LEGENDE DANTESQUE
ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ
II

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

____________________________________________________________








Traduction – Texte Bilingue


LITTERATURE ARMENIENNE
POESIE ARMENIENNE

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS
Après le massacre, Ջարդից հետո,, Վարդգես Սուրենյանց, Vardges Surenyants

II

Եվ ուրախ էինք այսպես— երեք օր։
Yev urakh eink’ ayspes— yerek’ or.
Comme nous étions heureux  pendant ces trois jours.
Բայց հետո հանկարծ բացվեց մեր առաջ
Bayts’ heto hankarts bats’vets’ mer arraj
Quand soudainement s’est ouvert face à nous
Մի ավեր ուղի, ուր անհուն ու խոր
Mi aver ughi, ur anhun u khor
Un chemin de souffrances profondes
Մի տառապանքի խորշակ կար վառած։
Mi tarrapank’i khorshak kar varrats.
Un chemin parsemé de tristes flambeaux.
Եվ կամաց-կամաց դարձավ վիրավոր
Yev kamats’-kamats’ dardzav viravor
Qui peu a peu brisa terriblement
Մեր հոգին ջահել ու բազմաերազ։
Mer hogin jahel u bazmayeraz.
Notre âme jeune et insouciante.

Երկինքն էլ կարծես փոխվել էր արդեն։
Yerkink’n el kartses p’vokhvel er arden.
Le ciel semblait avoir déjà changé.
Անձրևներ էին մեր գլխին տեղում։
Andzrevner ein mer glkhin teghum.
Les pluies avaient chassé l’ardent soleil.
Ավերված ուղին փռված էր մեր դեմ՝
Avervats ughin p’rrvats er mer dem՝
Un chemin dévasté s’étendait devant nous,
Իր ծայրը թաղած մեգ-մառախուղում։
Ir tsayry t’aghats meg-marrakhughum.
Où trônait à son extrémité une glaciale lune.
Եվ երկնքի պես մեր հոգին էլ թեն՝
Yev yerknk’i pes mer hogin el t’en՝
Et notre âme se mit à ressembler au ciel,
Անձրևների տակ մրսում էր, դողում։
Andzrevneri tak mrsum er, doghum.
Pleurante et tremblante.

Ճամփի մոտ ընկած տեսանք մի դիակ։
Champ’i mot ynkats tesank’ mi diak.
Sur le chemin nous vîmes un cadavre.
 Կանգնեցինք, մի պահ նայեցինք իրար։
Kangnets’ink’, mi pah nayets’ink’ irar.
Nous nous arrêtâmes et le regardâmes.
 Փտել էր արդեն անձրևների տակ.
P’tel er arden andzrevneri tak.
Il se décomposait déjà sous la pluie.
 Ի՞նչ ցեղից էր նա — այդ ո՞վ կիմանար։
I՞nch’ ts’eghits’ er na — ayd vo՞v kimanar.
A quelle tribu appartenait-il donc ?
Իր ապրած կյանքից ամեն հիշատակ
Ir aprats kyank’its’ amen hishatak
Sa vie, son quotidien, ses habitudes
Սրբել էր, տարել անձրևը վարար։
Srbel er, tarel andzrevy varar.
L’eau tiède de cette pluie les avait emportés.

Երկա՜ր կանգնեցինք։ Մի զինվոր— ընկեր
Yerka՜r kangnets’ink’. Mi zinvor— ynker
Nous tentâmes de nous lever par deux fois. Un soldat
Դիակն հրելով, խնդաց խելագար։
Diakn hrelov, khndats’ khelagar.
Traîna le cadavre tel un dément.
Բայց չէ՞ որ նա՛ էլ կրել է զենքեր,
Bayts’ ch’e՞ vor na՛ el krel e zenk’er,
Lui aussi avait porté des armes,
Եղել է մեզ պես կյանքի սիրահար։
Yeghel e mez pes kyank’i sirahar.
Amoureux de la vie, il avait été comme nous.
Ես մտածեցի՝ գնում ենք մենք էլ
Yes mtatsets’i՝ gnum yenk’ menk’ el
J’ai pensé alors que nous allions nous aussi
Այսպիսի դիակ դառնալու համար։
Ayspisi diak darrnalu hamar:
Ressembler à ce cadavre.

Եվ անցա առաջ։ Լեռներից անդին
Yev ants’a arraj. Lerrnerits’ andin
Et je suis parti de l’avant. Au loin, derrière les montagnes,
Երևաց հանկարծ արեգակը հուր։
Yerevats’ hankarts aregaky hur.
Soudain, le soleil brilla intensèment.
 Եվ ես մոռացա այն այլանդակ դին,
Yev yes morrats’a ayn aylandak din,
Et j’en oubliais ce corps corrompu,
Շնչեցի հողի թարմությունը խոր,
Shnch’ets’i hoghi t’armut’yuny khor,
Je respirais fort la fraîcheur profonde du sol,
Եվ նորի՜ց իմ բաց ու լցված սրտին
Yev nori՜ts’ im bats’ u lts’vats srtin
Et à nouveau, mon cœur s’ouvrit
 Աշխարհը թվաց այնքան թա՜րմ ու նո՜ր։
Ashkharhy t’vats’ aynk’an t’a՜rm u no՜r.
Et le monde semblait si bon, si noble.

Արևի ոսկի մատները իջան
Arevi voski matnery ijan
Les doigts d’or du soleil se couchèrent sur la terre
Ու գուրգուրեցին հեռուները թաց։
Vow gurgurets’in herrunery t’ats’.
Et avalèrent les traces humides de la pluie.
Հավիտյան վազող ու միշտ ժրաջան՝
Havityan vazogh u misht zhrajan՝
Toujours en marche sur sa route difficile,
Խոտերի միջից առվակը խնդաց։
Khoteri mijits’ arrvaky khndats’.
A travers les herbes, le guilleret ruisseau sautillait.
Եվ թեթև՜ նետած սլաքի նման
Yev t’et’ev՜ netats slak’i nman
Et comme une flèche tirée légèrement
Դեմից մի թռչուն անցավ սրընթաց։
Demits’ mi t’rrch’un ants’av srynt’ats’.
Un oiseau agile s’envola rapidement.

Ախ, այդ դաշտերի հեռո՜ւն ոսկեգույն,
Akh, ayd dashteri herro՜wn voskeguyn,
Ah, les couleurs dorées que renvoyaient ces champs,
Այդ երկինքների կապո՜ւյտը պայծառ…
Ayd yerkink’neri kapo՜wyty paytsarr…
Si intensément dans ce ciel lumineux !…
Ամեն ինչ կարծես ասում էր հոգուն,
Amen inch’ kartses asum er hogun,
Tout semblait dire secrètement à l’âme,
Որ այս աշխարհում քմահաճ ու չար՝
Vor ays ashkharhum k’mahach u ch’ar՝
Que dans ce monde si capricieux, si diabolique,
Չըպետք է, որ մարդն հեկեկա անքուն—
Ch’ypetk’ e, vor mardn hekeka ank’un—
L’homme ne devait pas se morfondre et se plaindre,
Աշխարհում մի օր ապրելու համար։
Ashkharhum mi or aprelu hamar.
Après avoir vécu un jour dans ce monde.

Եվ ես հարց տվի հանկարծ ինքս ինձ,
Yev yes harts’ tvi hankarts ink’s indz,
Et je me demandais soudainement,
Թե ո՞ւր ենք գնում այսպես եռանդով։
T’e vo՞wr yenk’ gnum ayspes yerrandov.
Où nous allions ainsi ?
 Չէ՞ որ աշխարհում կա խոր մի կսկիծ,
Ch’e՞ vor ashkharhum ka khor mi kskits,
Après tout, une profonde tristesse dans le monde existe,
 Ամենքի համար կա մի վիշտ անթով —
Amenk’i hamar ka mi visht ant’ov —
Pour tous, le chagrin est lourd à porter-
Էլ ի՞նչ ենք ուզում վերցնել կյանքից
El i՞nch’ yenk’ uzum verts’nel kyank’its’
Que voulons-nous prendre d’autre,
Ահաբեկիչի խելագար խանդով։
Ahabekich’i khelagar khandov.
Avec cette folle jalousie du terroriste ?

Ինչո՞ւ է երազն այս աշխարհավեր
Inch’vo՞w e yerazn ays ashkharhaver
Pourquoi ce rêve porteur de tant de peine ?
Կախվել մեր գլխին այսպես կուրորեն։
Kakhvel mer glkhin ayspes kuroren.
Ce rêve qui nous aveugle l’esprit !
Ինչո՞ւ են փռում այսքան ցավ, ավեր,
Inch’vo՞w yen p’rrum aysk’an ts’av, aver,
Pourquoi répandre tant de douleur, tant de destruction,
Հողմերը այս չար ե՞րբ պիտի լռեն։
Hoghmery ays ch’ar ye՞rb piti lrren.
Quand les vents se tairont-ils ?
Եվ ո՞վ է լարում այսպիսի դավեր —
Yev vo՞v e larum ayspisi daver —
Et qui suscite de telles actions-
Կյանքը դարձնում նզովյա՛լ գեհեն։
Kyank’y dardznum nzovya՛l gehen.
Et nous fait vivre la maudite Géhenne.

Եվ մի՞թե մարդիկ այստեղ չե՞ն նայել
Yev mi՞t’e mardik aystegh ch’e՞n nayel
Et pourquoi les gens ne regardent-ils pas la beauté d’ici ?
Երբեք հեռուներն այս լա՜վ աշխարհի,
Yerbek’ herrunern ays la՜v ashkharhi,
Jamais loin de ce grand monde,
Ուր արևը բյո՜ւր հրաշք է վառել,
Ur arevy byo՜wr hrashk’ e varrel,
Où le soleil a brillé, un miracle apparaît,
Որ մարդու հոգին խանդավառ, բարի՝
Vor mardu hogin khandavarr, bari՝
Que l’âme humaine s’enthousiasme,
Գգվի հիացքով երջանկավայել —
Ggvi hiats’k’ov yerjankavayel —
Joyeuse et sereine –
Ամե՛ն մի խոտի, ամե՛ն մի քարի։
Ame՛n mi khoti, ame՛n mi k’ari.
Devant chaque herbe, devant chaque pierre.

Ախ, ո՜չ… Սատանա՛ն քրքջացել է այս
Akh, vo՜ch’… Satana՛n k’rk’jats’el e ays
Ah, non, non … Satan sourit.
Ոսկի դաշտերի քնքշությանը խոր,
Voski dashteri k’nk’shut’yany khor,
Des douces profondeurs du champ doré,
Փռել է կարմիր խորշակ ու երաշտ,
P’rrel e karmir khorshak u yerasht,
Une forte sécheresse attisée par un vent insensé,
Վառել է ոսկի հասկերը բոլոր։—
Varrel e voski haskery bolor.—
Les doigts d’or brûlèrent tout autour de moi.
Սրտի կսկիծով ես անցա առաջ
Srti kskitsov yes ants’a arraj
Je me mis à marcher avec un chagrin si lourd
Ու շուրջս նորից նայեցի մոլոր։—
Vow shurjs norits’ nayets’i molor.—
Regardant autour de moi encore et encore.

Եվ ահա — կրկին մի քանի դիակ։
Yev aha — krkin mi k’ani diak.
Et voici encore quelques cadavres !
Եվ այստեղ ահա — վարսեր կանացի։
Yev aystegh aha — varser kanats’i.
Et voici la coiffure d’une femme !
Իսկ այստեղ, արնոտ վերմակների տակ—
Isk aystegh, arnot vermakneri tak—
Et ici, sous les couvertures,
Փտած փշրանքներ արնաներկ հացի։
P’tats p’shrank’ner arnanerk hats’i.
Les miettes de pain ensanglantées.
Ո՞վ է հեռացել այստեղից — մենակ,
VO՞v e herrats’el aysteghits’ — menak,
Qui est parti d’ici – seul
Քարացա՜ծ սրտով, լուռ, առա՛նց լացի…
K’arats’a՜ts srtov, lurr, arra՛nts’ lats’i…
Cœur sincère, silencieux, sans pleurer ? …

Իսկ այստեղ ահա — մի ոսկրացած ձեռք։
Isk aystegh aha — mi voskrats’ats dzerrk’.
Et voici les ossements d’une main !
Մարմինը չկա։ Ընկած է անձայն։
Marminy ch’ka. Ynkats e andzayn.
Il n’y a plus de corps. Tombé en silence.
Քիչ հեռուն գտանք սրունքները մերկ,
K’ich’ herrun gtank’ srunk’nery merk,
A côté, non loin, des jambes nues,
Իսկ քիչ է՛լ այն կողմ — ատամներ ցիրցան։
Isk k’ich’ e՛l ayn koghm — atamner ts’irts’an.
Là-bas, les dents brisées.
Իսկ այնտեղ, ժայռի կատարին այն լերկ,
Isk ayntegh, zhayrri katarin ayn lerk,
Et là, au sommet de la falaise,
Մոռացել էին մի հին հրացան։
Morrats’el ein mi hin hrats’an.
Un vieux fusil oublié.

Սարսափած սրտով մենք անցանք առաջ,
Sarsap’ats srtov menk’ ants’ank’ arraj,
Avec un coeur horrifié, nous continuâmes de l’avant,
Եվ մեր հայացքից արյուն էր կաթում։
Yev mer hayats’k’its’ aryun er kat’um.
Et nos yeux ruisselaient de sang.
Լուսնոտի նման բութ ու շվարած՝
Lusnoti nman but’ u shvarats՝
Comme un fou, hagard et brisé,
Այլևս ոչինչ չէինք նկատում։
Aylevs voch’inch’ ch’eink’ nkatum.
Nous n’avons plus rien vu.
Մի ծանըր կսկիծ ուսերիս առած՝
Mi tsanyr kskits useris arrats՝
Une si lourde peine plombait nos épaules,
Լուռ քայլում էինք արնաբույր տոթում։
Lurr k’aylum eink’ arnabuyr tot’um.
Nous marchions silencieux.

Իրիկնամուտին մենք մի գյուղ մտանք։
Iriknamutin menk’ mi gyugh mtank’.
Dans la soirée, nous pénétrèrent dans un village.
Անունն էր միայն, իսկ ինքը չկար։
Anunn er miayn, isk ink’y ch’kar.
Seul le nom existait encore.
Այլանդակ գուղձեր, դևի ապարանք։
Aylandak gughdzer, devi aparank’.
Monticules effrayants, palais du diable.
Մնացինք՝ հանգիստ առնելու համար։
Mnats’ink’՝ hangist arrnelu hamar.
Nous y sommes restés un moment.
Եվ գիշերն ամբողջ պատմեցին նրանք
Yev gishern amboghj patmets’in nrank’
Et nous parlâmes toute la nuit durant
  Զրույցներ զազիր ու խայտանկար…
Zruyts’ner zazir u khaytankar…
Avec des mots ensanglantés …

**************************

LA LEGENDE DANTESQUE
YEGICHE TCHARENTS

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

LA LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS Եղիշե Չարենց – ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ – I

LA LEGENDE DANTESQUE
YEGICHE TCHARENTS

******








A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

 

**

Yéghiché Tcharents
Եղիշե Չարենց
13 մարտի, 1897 Կարս – 1937 թ. Նոյեմբերի 29 Երեւան
13 mars 1897 Kars – 29 novembre 1937  Erevan

LA LEGENDE DANTESQUE
ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ
I

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

____________________________________________________________

Traduction – Texte Bilingue


LITTERATURE ARMENIENNE
POESIE ARMENIENNE








A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS
Après le massacre, Ջարդից հետո,, Վարդգես Սուրենյանց, Vardges Surenyants

I

Մենք ճամփա ընկանք առավոտ ծեգին՝
Menk’ champ’a ynkank’ arravot tsegin՝
Nous partîmes de bon matin,
Կապույտ երկնքի խորությամբ արբած։
Kapuyt yerknk’i khorut’yamb arbats.
Dans un clair ciel lumineux.
Թարմ, թեթև էր մեր ճամփորդի հոգին՝
T’arm, t’et’ev er mer champ’vordi hogin՝
Notre âme de voyageur était revigoré
Ուրախ էինք մենք և մեր սիրտը— բաց։
Urakh eink’ menk’ yev mer sirty— bats’.
Nous étions heureux et notre coeur grand ouvert :
Կանչում էր, կանչում ճամփան անմեկին
Կանչում էր, կանչում ճամփան անմեկին
Notre cœur bondissait sur ce chemin
Ոլորապտույտ մեր առաջ փռված։
Voloraptuyt mer arraj p’rrvats.
Qui serpentait devant nous.

Եվ վերջին անգամ նայեցինք մենք ետ,
Yev verjin angam nayets’ink’ menk’ yet,
Une dernière fois, nous regardâmes derrière nous,
Ուր ոչինչ չկար մեզ համար դյութիչ.
Ur voch’inch’ ch’kar mez hamar dyut’ich’.
Là où nous n’avions plus rien à regarder.
Անցյալը կորել, ցնդել էր անհետ,
Ants’yaly korel, ts’ndel er anhet,
Le passé avait disparu, le passé n’était plus,
Որպես երազում արձակած մի ճիչ։
Vorpes yerazum ardzakats mi chich’
Comme un cri étouffé dans un rêve.
Ո՛չ մի տխրություն չէր ճախրում մեզ հետ՝
VO՛ch’ mi tkhrut’yun ch’er chakhrum mez het՝
Il n’y avait point de tristesse en nous,
Կախարդել էր մեզ առավոտը ջինջ։
Kakhardel er mez arravoty jinj.
En ce matin si lumineux.

Պար էինք խաղում ու երգեր ասում,
Պար էինք խաղում ու երգեր ասում,
Nous avons dansé et chanté des chansons,
Զենքերի փայլով հրճվում էինք մենք։
Zenk’eri p’aylov hrchvum eink’ menk’.
Envoûtés par l’éclat des armes.
Կարծես մանկական կապույտ երազում՝
Kartses mankakan kapuyt yerazum՝
Tel un rêve bleu enfantin,
Ամեն ինչ այնպես ժպտում էր աննենգ։
Amen inch’ aynpes zhptum er anneng.
Tout souriait de façon inattendue.
Ո՛չ հրաժեշտի անորոշ հուզում,
VO՛ch’ hrazheshti anorosh huzum,
Sans penser aux adieux,
IlՈ՛չ էլ մեռնելու կասկածանք կար նենգ։
IlO՛ch’ el merrnelu kaskatsank’ kar neng.
Sans penser à la mort.

Անսահման դաշտն էր փռված մեր առաջ։
Ansahman dashtn er p’rrvats mer arraj.
Un champ infini s’étendait devant nous.
Ոսկի հասկերով ողջունում էր մեզ
Voski haskerov voghjunum er mez
Il nous accueillait avec ses épis d’or
Աշխարհի հեռուն՝ բա՜ց, լայնատարա՜ծ,
Ashkharhi herrun՝ ba՜ts’, laynatara՜ts,
Ce monde au-delà s’étendait, grand et spacieux,
Արևի շնչով լվացված կարծես։
Arevi shnch’ov lvats’vats kartses.
Que la brise du soleil soulevait.
Իսկ ճամփան, անծայր իրանը փռած,
Isk champ’an, antsayr irany p’rrats,
Et sur le chemin, un lacet ininterrompu,
Թավալվում էր մի հսկա օձի պես։
T’avalvum er mi hska odzi pes.
Traçait tel un énorme serpent.

Թեթև քայլերով ու սրտով թեթև
T’et’ev k’aylerov u srtov t’et’ev
Le pas léger et le cœur alerte
Քայլում էինք մենք կայտառ ու ջահել։
K’aylum eink’ menk’ kaytarr u jahel.
Nous marchions et nous nous réjouissions.
Մեր հոգին ուներ թռիչքներ ու թև՝
Mer hogin uner t’rrich’k’ner u t’ev՝
Notre âme bondissait et s’envolait,
Ո՞վ էր մեզ արդյոք այդպես հմայել…
VO՞v er mez ardyok’ aydpes hmayel…
Qui pouvez nous avoir embelli de la sorte …
Նայում էին մեզ լեռները պարթև՝
Nayum ein mez lerrnery part’ev՝
Elles nous regardaient, les montagnes,
Կոչո՛ւմն է նրանց— հավիտյա՛ն նայել։
Koch’vo՛wmn e nrants’— havitya՛n nayel.
Nous sommant de les regarder pour toujours.

Ուշ իրիկուն էր, երբ մի գյուղ մտանք։
Ush irikun er, yerb mi gyugh mtank’.
Il était tard quand nous entrâmes dans un village.
Վրաններն արդեն զարկըված էին,
Vrannern arden zarkyvats ein,
Les tentes étaient déjà dressées,
Երբ նույնպես ուրախ, անհոգ, անվտանգ
Yerb nuynpes urakh, anhog, anvtang
Quand, toujours heureuse, insouciante, et puissante
Բոլորեց իսկույն մեր շուրջպարը հին.
Bolorets’ iskuyn mer shurjpary hin.
Une fois encore notre danse s’emballa.
Զնգացին նորից հազար երգ ու վանկ
Zngats’in norits’ hazar yerg u vank
Elles s’emmêlèrent encore les mille chansons et les mille syllabes
Եվ վերջին անգամ պղպջաց գինին։
Yev verjin angam pghpjats’ ginin.
Et une dernière fois, les bulles dans le verre résonnèrent.

Լուսնյակը արդեն բարձրացել էր վեր
Lusnyaky arden bardzrats’el er ver
La Lune était déjà là
Եվ շուրջը փռել արծաթե մշուշ,
Yev shurjy p’rrel artsat’e mshush,
Tout autour un brouillard argenté,
Երբ հոգնած մտանք վրանները մեր,
Yerb hognats mtank’ vrannery mer,
Quand fatigués nous entrâmes dans nos tentes,
Խոտերի վրա պառկեցինք անուժ.
Khoteri vra parrkets’ink’ anuzh.
Nous nous allongeâmes sur l’herbe épuisés.
— Է՜, բարի գիշեր, անգի՛ն ընկերներ,—
— E՜, bari gisher, angi՛n ynkerner,—
« Bonne nuit, mes bons amis ! »
Ու խոր քուն մտանք, քնեցինք անուշ։
Vow khor k’un mtank’, k’nets’ink’ anush
Nous avons dormi dans un profond sommeil et nous avons bien dormi.

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

**

Yéghiché Tcharents
Եղիշե Չարենց

LE CINEMA GEORGIEN – ქართული კინო

*****
Le Cinéma Géorgien
ქართული კინო

Le cinéma géorgien

Le Cinéma Géorgien ქართული კინო
Géorgie
საქართველო

 

Le Cinéma Géorgien - ქართული კინო

____________________________________________________________


ARTISTES GEORGIENS
ქართველი მხატვარი
[kartveli mkhat’vari]

ქართული კინო
Kartuli Kino
LE CINEMA GEORGIEN


____________________________________________________________

Le premier documentaire important est tourné en

1912

Vassil Amachoukéli ვასილ ამაშუკელი (1886-1977) réalise un documentaire sur Akaki Tsereteli   აკაკი წერეთელი (1840-1915) poète et  figure du mouvement de la libération de la Géorgie.

****

LE PREMIER LONG METRAGE GEORGIEN

1918

ქრისტინე
CHRISTINE

Réalisateur Aleksandre Tsoutsounava
ალექსანდრ წუწუნავა

****




***

1937

ნარინჯის ველი
VALLEE ORANGE
ORANGE VALLEY

ნიკოლოზ შენგელაია – ცეკვა

Réalisateur :  Nikoloz Shengelaia (Nikoloz Shengelaya)
ნიკოლოზ შენგელაია
Diomide Antadze (co-réalisateur)Avec Levan Khotivari, Nato Vachnadze, Veriko Anjaparidze

***

1930-1940
ÂGE D’OR DU REALISME SOCIALISTE AVEC DES FILMS DE PROPAGANDE

1937
არსენა
ARSEN

Réalisateur : Mikheil Chiaureli
მიხეილ ჭიაურელი
Avec Spartak Bagashvili (qui a joué dans les Chariots de Feu), Nato Vachnadze, Aleksandre Imedashvili
სპარტაკ ბაღაშვილი ,  ნატო ვაჩნაძე, ალექსანდრე იმედაშვილი

****

LES ANNEES 40
UNE PRODUCTION A L’ARRÊT

Dans les années 40, pendant la seconde guerre mondiale, la production de films a été réduite.
Le cinéma géorgien a recommencé sa production dans les années 50.

***

1956

მაგდანას ლურჯა
Magdana’s Donkey

Drame
Réalisateurs : Revaz Chkheidze et Tengiz Abuladze
რევაზ « რეზო » ჩხეიძე & თენგიზ აბულაძე
Avec Dudukhana Tserodze (Magdana) et L. Moistsrapishvili (Sopo – La sœur aînée de Magdana)

Magdana vit dans une petite ville de Géorgie misérablement avec ses trois enfants. Mutua qui élève des ânes, abandonne avant de l’avoir frappé un de ses ânes, qui refuse d’avancer et semble mourant. Les enfants trouvent cet âne et avec l’aide de Magdana retrouve la santé. Une bonne étoile est désormais sous la tête de Magdana. Mutua retrouve l’âne et compte bien le récupérer.

****




1958

მანანა
MANANA

Réalisateurs : Zaza Gudavadze, Shalva Martashvili
ზაზა გუდავაძე, შალვა მარტაშვილი
Avec  Nanuli Sarajishvili, Sesilia Takaishvili, Aleksandre Jorjoliani
სარაჯიშვილი ნანული, სესილია თაყაიშვილი, ალექსანდრე ჯორჯოლიანი
Les aventures  d’une jeune fille espiègle et astucieuses, pleine de ressources.

***

1959

ზვიგენის კბილი
LES DENTS DU REQUIN
Shark tooth

Réalisateur : Shalva Gedevanishvili
შალვა გედევანიშვილი
Avec : Sari Cholayev (Ali),  Rezo Mchedlishvili, Gogi Tvalavadze
საბრი ჩოლოევი (ალი Ali), რეზო მჭედლიშვილი, გოგი თვალავაძე

Ali et Hussein sont deux pécheurs qui vivent difficilement de leur travail. Une journée de pêche, le frère aîné, épuisé, retourne dans les fonds marin. Il se fait attaqué par un requin. Malgré son jeune frère qui vient le sauver et le récupère dans la barque, le frère aîné décède peu après. Il se retrouve seul désormais.

****

1962

Cinéma Géorgien

მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი ფილმი
Me, Tedia, IIliko da ilarioni Pilmi
Moi, grand-mère, Iliko et Illarion

Réalisateur Tenguiz Abouladze
თენგიზ აბულაძე
Avec Sergo Ordjonikidze (Zuriko)
სერგო ორჯონიკიძე (ზურიკელა)

Le film raconte la vie d’un garçon prénommé Zuriko qui vit dans un village dans la Géorgie d’avant-guerre. Le petit héros va à l’école, tombe amoureux pour la première fois, assiste au départ des villageois mobilisés dans l’armée lors de la guerre et à leur retour célèbre avec eux la Victoire…

****




****

1963

თეთრი ქარავანი
Tetri Karavani
LA CAVANE BLANCHE
THE WHITE CARAVANE

Réalisateurs : Tamaz Meliava et Eldar Shengelaya
თამაზ მელიავა & ელდარ შენგელაია
Avec Imedo Kakhiani (Gela) & Ariadna Shengelaya (Maria)
იმედო კახიანი & არიადნა შენგელია

Un berger souhaite découvrir le monde qui l’entoure et voir autre chose que ses prairies. Il part en ville avec son amoureuse.

****

1966

გიორგობისთვე
Giorgobistve
LA CHUTE DES FEUILLES
FALLING LEAVES

Réalisateur Otar Iosseliani
ოთარ იოსელიანი
Avec Ramaz Giorgobiani (Niko), Gogi Kharabadze (Otar) et Marina Kartsivadze (Marine)
რამაზ გიორგობიანი (ნიკო), გოგი ხარაბაძე (ოთარი) & მარინა ქარცივაძე (მარინე)

Niko et Otar, après avoir été diplômés de l’institut vinicole, se retrouvent dans une coopérative vinicole de Géorgie. Otar est arriviste et peu lui importe de fabriquer un vin de mauvaise qualité. Otar, sincère et naïf, souhaite produire un vin de bonne qualité.

1967

ვედრება
Vedreba
LE PLAIDOYER ou L’INCANTATION
The Plea

Réalisateur Tenguiz Abouladze
თენგიზ აბულაძე
Avec Spartak Baghashvili, Rusudan Kiknadze, Ramaz Chkhikvadze, Tengiz Archvadze (Aluda)
სპარტაკ ბაღაშვილი (ღვთისია) – რუსუდან კიკნაძე (ქვრივი-ქალი – რამაზ ჩხიკვაძე (მაცილი) -თენგიზ არჩვაძე (ალუდა)

Le récit est commenté par une voix qui évoque plusieurs combats ancestraux. Un combat voit s’affronter dans les montagnes un chrétien, et un musulman…

****




1968

არაჩვეულებრივი გამოფენა
Arachveulebrivi Gamopena
L’EXPOSITION EXTRAORDINAIRE
AN UNUSUAL EXHIBITION

Réalisateur : Eldar Chenguelaia
ელდარ შენგელაია
Avec Guram Lortkipanidze (Aguli) & Valentina Telichkina (Glafira Ogurtsova), Vasili Chkhaidze (Pipinia)
გურამ ლორთქიფანიძე, სრული ბიოგრაფია,  ვასილი ჩხაიძე
Aguli quitte sa Géorgie natale dans un train décoré d’ornements communistes et des graffitis antihitlérien. Mais Aguli n’est pas un va-t’en-guerre et, à la première occasion, il quitte le territoire des hostilités. Un moment, suspecté d’être un déserteur, il est arrêté par une jeune russe soldat, dont il tombera amoureux.
Aguli sculpte des pierres tombales pour faire vivre sa famille. Il veut faire de sa sculpture un art. Le film montre le combat d’un artiste qui souhaite s’affranchir des lois et faire vivre ses créations dans un environnement hostile.

****

1969

ფიროსმანის
PIROSMANI

Réalisation Gueorgui Chenguelaia
გიორგი შენგელაია
Avec Avtandil Varazi (Pirosmani)
ავთანდილ ვარაზი (ნიკალა)
A la fin du XIXe siècle, le peintre miséreux Niko Pirosmanichvili, dans les rues de Tiflis troque des toiles contre des repas. Deux artistes remarquent son talent malgré le mépris que lui porte la critique officielle.

****

1970

ფეოლა
FEOLA

Réalisateur : Badri Tsuladze
რეჟისორი: ბადრი წულაძე
Avec  Ipolite Khvichia, Gabriel Tsintsadze, Levan Shamilov, Vasil Chkhaidze, Jemal Gaghanidze, Shota Gabelaia
როლებში: იპოლიტე ხვიჩია, გაბრიელ ცინცაძე, ლევან შამილოვი, ვასილ ჩხაიძე, ჯემალ ღაღანიძრე, შოთა გაბელაია

Le héros, Bondo, employé du gouvernement, doit créer et former une équipe de football pour adolescents. Mais Bondo ne sait pas comment recruter et n’aime pas le football. Il va récupérer les mauvais garçons pour créer une équipe faible afin de perdre le match et de reprendre son activité normale. Mais tout ne se passe pas comme prévu.

****




1973

მზე შემოდგომისა
Mze Shemodgomadze
LE SOLEIL D’AUTOMNE
THE AUTUMN SUN

Réalisateur : Temuri Palavandishvili
რეჟისორი:  თემურ ფალავანდიშვილი
Avec : Medea Japaridze, Otar Megvinetukhutsesi, Sesilia Takaishvili
მედეა ჯაფარიძე (ეკა Eka), ოთარ მეღვინეთუხუცესი (ვახტანგი Vakhtang), სესილია თაყაიშვილი (თამარი Tamari)

Portrait d’une femme au foyer dans une famille intellectuelle de Tbilissi.
Vakhtang, artiste talentueux, n’arrive pas à se concentrer à son travail  à cause de ses responsabilités familiales. Eka, sa femme, va  profiter d’un voyage de son mari et échanger son appartement pour une maison dans une vieille ville et  lui installer un atelier d’artiste.

****

Film TV
1973

ბებერი მეზურნეები
Beberi Mezurneebi
LES VIEUX

Réalisation valerian kvachadze
ვალერიან კვაჭაძე
Avec Veriko Anjaparidze, Sesilia Takaishvili, Eteri Motsiqulashvili
ვერიკო ანჯაფარიძე, სესია თაყაიშვილი, ეთერი მოსიქულაშვილი

Histoires de vieux locataires d’une résidence de Tbilissi.

****

1977

მიმინო
MIMINO

Comédie
Réalisateur Georgiy Daneliya გიორგი დანელია
Avec Vakhtang Kikabidze ვახტანგ კონსტანტინეს ძე კიკაბიძე, Frunzik Mkrtchyan. Anatoliy Petritskiy

MONUMENT PERSONNAGES DU FILM MIMINO მიმინო Monument to Characters of Movie Mimino TBILISSI თბილისი

****

1979

ძახილი
Dzakhili
L’APPEL
THE CALL

Réalisateur : Karaman Mgeladze
დამდგმელი რეჟისორი: ყარამან (გუგული) მგელაძე
Avec : Cecilia Takaishvili (Julia), Vladimer Tsuladze (Kishvardi), Giorgi Mgeladze, Vasil Papaianidi
როლებში: სესილია თაყაიშვილი (იულია), ვლადიმერ წულაძე (ქიშვარდი), გიორგი მგელაძე, ვასილ პაპაიანიდი

****

1980
ბეღურების გადაფრენა
Beghurebis gadafrena
LE VOL DES MOINEAUX
ou
LA MIGRATION DES MOINEAUX

Réalisateur Temur Babluani (Teïmouraz Bablouani)
თემურ ბაბლუანი
Avec Elguja Burduli, Temur Bichiashvili, Rezo Esadze
ელგუჯა ბურდული, თემურ ბიჭიაშვილი, რეზო ესაძე

Opposition entre un sceptique et un vantard qui finira au pugilat.

****




1984

მონანიება
Monanieba
LE REPENTIR
REPENTANCE

Comédie
Réalisateur : Tengiz Abuladze
რეჟისორი:   თენგიზ აბულაძე
Avec Avtandil Makharadze (Varlam Aravidze et Abel Aravidze, un homme d’âge mûr), Dato Kemkhadze ( le jeune Abel Aravidze, fils de Varlam Aravidze) , Ia Ninidze (Guliko, la femme d’Abel)
ავთანდილ მახარაძე (ვარლამ არავიძე, აბელ არავიძე), ია ნინიძე (გულიკო, აბელის მეუღლე), ზეინაბ ბოცვაძე (ქეთევან ბარათელი)

L’action se situe dans un village géorgien. Varlam, le gouverneur local, vient de décéder.  Les obsèques officielles ont lieu. Mais voici que sa tombe est profanée à plusieurs reprises et son cadavre se retrouve dans le village. La police et les proches font le guet pour attraper le coupable. Une femme est arrêtée et jugée.
Suit le procès et des flash-back sur sa jeunesse. Nous découvrons peu à peu le vrai visage du gouverneur tyrannique.

****

1987

თემო
TEMO

Réalisateur Levan Zakareishvili
დამდგმელი რეჟისორი: ლევან ზაქარეიშვილი
Avec Merab Ninidze ninidzemerab (Temo), Lali andronikashvililali Andronikashvili (Nino)
მონაწილეობენ: მერაბ ნინიძემერაბ ნინიძე (თემო), ლალი ანდრონიკაშვილილალი ანდრონიკაშვილი (ნინო)

Le jeune héros du film, Temo, aime une femme plus âgée et cette situation fragilise encore plus avec ses relations avec sa famille et ses amis.

****

2009

გაღმა ნაპირი
Gaghma Napiri
L’AUTRE RIVE
The Other Bank

Réalisateur : George Ovashvili
გიორგი ოვაშვილი
Avec  Tedo Bekhauri (Tedo) & Tamar Meskhi (Mariam)
თედო ბექაური (თედო) & თამარ მესხი (მარიამი)

Tedo, jeune garçon de douze ans, avec le conflit en Abkhazie, se retrouve avec sa mère à Tbilissi. Tedo découvre que sa mère se prostitue. Il part seul en Abkhazie à Tcharchéli à la recherche de son père.

****

2011

მარილივით თეთრი
Sarilivit Tetri
SEL BLANC
Salt White

Réalisation : Keti Machavariani  ქეთი მაჭავარიანი
Avec Nino Koridze, Pea Tsivadze , Gagi Svanidze, Giorgi Kipshidze
ნინო ქორიძე, ფეა ცივაძე, გაგი სვანიძე, გიორგი ყიფშიძე

Géorgie, début de ce siècle. Nana, 35 ans, se retrouve au bord de la Mer Noire pour un travail saisonnier. Elle rencontre un officier de la Région Autonome d’Abkhazie.

***

2014

სიმინდის კუნძული
Simindis Kundzuli
« L’Île au Maïs »
LA TERRE EPHEMERE
Corn Island

Réalisateur : George Ovashvili
გიორგი ოვაშვილი
Avec İlyas Salman (vieux paysan abkhaze) & Mariam Buturishvili (sa fille)
ილიას სალმანი ( ბაბუა, მოხუცი აფხაზი გლეხი) & მარიამ ბუთურიშვილი (შვილიშვილი)

Sur le fleuve Inguri, frontière naturelle entre la Géorgie et l’Abkhazie, des bandes de terres fertiles se créent et disparaissent au gré des saisons. Un vieil Abkhaze et sa petite fille cultivent du maïs sur une de ces îles éphémères. Le lien intense qui les lie à la nature est perturbé par les rondes des garde-frontières…

****

2015

მოირა
MOIRA

Réalisateur Levan Tutberidze
ლევან თუთბერიძე
Avec Ani Bebia, Paata Inauri

Mamuka est libéré de prison et tente de prendre soin de son père handicapé et de son frère cadet.

****

2017

ჩემი ბედნიერი ოჯახი
chemi bednieri ojakhi
UNE FAMILLE HEUREUSE
A happy family

Réalisation Nana Ekvtimishvili : ნანა ექვთიმიშვილი & Simon Gross

Avec Ia Shugliashvili ია შუღლიაშვილი, Merab Ninidze მერაბ ნინიძე, Berta Khapava  ბერტა ხაპავა

Manana (Ia Shugliashvili), mariée à Soso depuis vingt-cinq ans, professeure dans un lycée de Tbilissi, fête son 52e anniversaire. Le soir de son anniversaire, elle annonce qu’elle va quitter le domicile conjugale et souhaite désormais vivre seule.





***

GEORGIE – DECOUVERTE DE LA GEORGIE – საქართველოს აღმოჩენა

   *****
Le Cinéma Géorgien
ქართული კინო

Le Cinéma Géorgien ქართული კინო
Géorgie
საქართველო

LES POEMES DE ATTILA JOZSEF – JÓZSEF ATTILA VÁLOGATOTT VERSEI

József Attila válogatott versei
Hongrie- Magyarországon
Szöveggyûjtemény
A magyar irodalom
Attila Jozsef

Traduction – Texte Bilingue
Fordítás –  Kétnyelvű szöveget

Traduction Jacky Lavauzelle


LITTERATURE HONGROISE
POESIE HONGROISE

A Magyar Irodalom
Magyar Költészet

Flag_of_Hungary_(1920–1946)_svg Homonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svgHomonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svg

Attila József
1905-1937

Magyar Költő
Poète Hongrois

JÓZSEF ATTILA VÁLOGATOTT VERSEI

SELECTION DE POEMES DE  ATTILA JOZSEF

Cris
kiáltozás
(1936)

*
Douleur
Bánat
(1931)

*
Flora I
Hexamètre (FLÓRA I)
Hexaméterek
1937

*
Flora II
Rejtelmek (FLÓRA II)
Mystères
1937

*
Flora III
Már két milliárd (FLÓRA III)
Déjà deux milliards
1937

*
Flora IV
Buzgóság ( FLÓRA IV)
Zèle
1937

*
Flora V
Megméressél ! (FLÓRA V)
Remerciement
1937

*
Eté
Nyár

*

Je ne savais pas
Én nem tudtam
1935

*
 La Belle vieille dame
Az a szép, régi asszony
octobre 1936

*
La grande plaine Hongroise
Magyar Alfold
1928

*
Le chien
A kutya
1924

*
L’Instant
Perc
1922

*
Maman
Mama
1934

*************************************************************
Traduction Jacky Lavauzelle
Artgitato
***********************************

Hongrie- Magyarországon
A magyar irodalom
Attila Jozsef
1905-1937

Flag_of_Hungary_(1920–1946)_svg Homonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svgHomonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svg

LA GRANDE PLAINE HONGROISE – Poème Hongrois d’Attila Jozsef (1928) MAGYAR ALFÖLD

Hongrie- Magyarországon
Szöveggyûjtemény
A magyar irodalom
Attila Jozsef

Traduction – Texte Bilingue
Fordítás –  Kétnyelvű szöveget

Traduction Jacky Lavauzelle


LITTERATURE HONGROISE
POESIE HONGROISE

A Magyar Irodalom
Magyar Költészet

Flag_of_Hungary_(1920–1946)_svg Homonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svgHomonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svg

Attila József
1905-1937

Magyar Költő
Poète Hongrois

MAGYAR ALFÖLD

Plaine Hongroise

 1928

Magyar Alföld – gond a dombja;
Grande plaine Hongroise le problème : les collines ;
temploma cövek;
Temple en épi ;
talaja mély aludttej, de benne
Sol de lait caillé profond, mais 
hánykolódnak szögletes kövek.
Volent des pierres rectangulaires.

*

Magyar ember – rongya zászló;
Peuple hongrois drapeau en chiffon ;
étele a tál;
Un bol ;
dudvaszedő nemzet vagyunk, értünk
Nous, nation d’herbes sans valeur, 
mezítláb jön foltozott halál!
pieds nus nous arrive la mort !

*

Nosza költő! Holt a holdad;
Venez poète ! Morte est la lune ;
köldököd kötél;
Cordon ombilical ;
csettintésed égő város, tollad
Soudain brûle la ville, ta plume
füstölög s egy szál gyufát nem ér!
Fume sans une allumette !

*

Ó, kik nőtök felhőt leveledzvén,
O femme sous les nuages,
bodzás kis fenék –
Lamentables petits sureaux
nézzétek, ím, országúton, némán
Regardez sur la route, en silence
vándorolnak ki a jegenyék!
La migration des peupliers!

*************************************************************
Traduction Jacky Lavauzelle
Artgitato
***********************************

Hongrie- Magyarországon
A magyar irodalom
Attila Jozsef
1905-1937

Flag_of_Hungary_(1920–1946)_svg Homonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svgHomonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svg

ETE- Poème Hongrois d’Attila Jozsef – Nyár

Hongrie- Magyarországon
Szöveggyûjtemény
A magyar irodalom
Attila Jozsef

Traduction – Texte Bilingue
Fordítás –  Kétnyelvű szöveget

Traduction Jacky Lavauzelle


LITTERATURE HONGROISE
POESIE HONGROISE

A Magyar Irodalom
Magyar Költészet

Flag_of_Hungary_(1920–1946)_svg Homonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svgHomonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svg

Attila József
1905-1937

Magyar Költő
Poète Hongrois

Nyár

été

 

A ranyos lapály, gólyahír,
Les champs se parent d’or et de  souci,
áramló könnyűségű rét.
Doucement coule la prairie.
Ezüst derűvel ráz a nyír
Un bonheur argenté des bouleaux
egy szellőcskét és leng az ég.
Balançoires dans le ciel.

*

Jön a darázs, jön, megszagol,
Une guêpe tourne et renifle,
dörmög s a vadrózsára száll.
Son bourdonnement se stabilise.
A mérges rózsa meghajol –
La rose s’arc-boute de colère
vörös, de karcsú még a nyár.
rouge été, mais toujours mince.

*

Ám egyre több lágy buggyanás.
Mais un frémissement de plus en plus doux.
Vérbő eper a homokon,
Des fraises sur le sable,
bóbiskol, zizzen a kalász.
assoupissement des fruits lourds.
Vihar gubbaszt a lombokon.
Tempête perchée dans le feuillage.

 *

Ily gyorsan betelik nyaram.
Passe rapidement l’été.
Ördögszekéren hord a szél –
porté par le vent du convoi du diable
 csattan a menny és megvillan
lueur du ciel et scintillement
kék, tünde fénnyel fönn a tél.
bleu, et déjà la lumière de l’hiver.


*************************************************************
Traduction Jacky Lavauzelle
Artgitato
***********************************

Hongrie- Magyarországon
A magyar irodalom
Attila Jozsef
1905-1937

Flag_of_Hungary_(1920–1946)_svg Homonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svgHomonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svg

LE CHIEN – Poème Hongrois d’Attila Jozsef – A KUTYA (1924)

Hongrie- Magyarországon
Szöveggyûjtemény
A magyar irodalom
Attila Jozsef

Traduction – Texte Bilingue
Fordítás –  Kétnyelvű szöveget

Traduction Jacky Lavauzelle


LITTERATURE HONGROISE
POESIE HONGROISE

A Magyar Irodalom
Magyar Költészet

Flag_of_Hungary_(1920–1946)_svg Homonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svgHomonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svg

Attila József
1905-1937

Magyar Költő
Poète Hongrois

A kutya

Le Chien

1924

Oly lompos volt és lucskos,
Il était tellement sale et débraillé,
A szőre sárga láng,
Un poil isabelle couleur de flamme,
Éhségtől karcsú,
D’une minceur d’affamé,
Vágytól girhes,
Mourant émacié,
Szomorú derekáról
Malheureusement il filait
Messze lobogott
Comme au loin file la fumée
A hűvös éji szél.
Par une brise fraîche nocturne.
Futott, könyörgött.
Errant, il mendiait.
Tömött, sóhajtó templomok
Bondées, des églises soupirantes
Laktak a szemében
Vivaient dans ses yeux
S kenyérhéját, miegymást
Un peu de croûte ou un peu quelque chose
Keresgélt.
Voilà ce qu’il cherchait.

*

Úgy megsajnáltam, mintha
Je me suis senti désolé pour lui, comme si
Belőlem szaladt volna
En moi s’était précipité
Elő szegény kutya.
Ce pauvre chien.
S a világból nyüvötten
Et de ce monde de fatigues
Ekkor mindent láttam ott.
Je vis tout du dedans.

*

Lefekszünk, mert így kell,
Allongeons-nous, ainsi soit-il,
Mert lefektet az este
La nuit s’annonce
S elalszunk, mert elaltat
Et nous nous endormons, douce accalmie
Végül a nyomorúság.
De la misère.
De elalvás előtt még,
Mais avant d’aller dormir,
Feküdvén, mint a város,
Allongé, comme une ville,
Fáradtság, tisztaság
Fatigué, pur
Hús boltja alatt némán,
Dans le silence des couvertures,
Egyszer csak előbúvik
Soudain glisse
Nappali rejtekéből,
De notre abri,
Belőlünk,
hors de nous,
lucskos kutya
Le chien pouilleux,
Az az oly-igen éhes,
Ce chien si sale,
Lompos, És Istenhulladékot,
Négligé, les débris de Dieu,
Istendarabkákat
Les abris de Dieu
Keresgél.
Voilà ce qu’il cherche.

 

*************************************************************
Traduction Jacky Lavauzelle
Artgitato
***********************************

Hongrie- Magyarországon
A magyar irodalom
Attila Jozsef
1905-1937

Flag_of_Hungary_(1920–1946)_svg Homonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svgHomonnai_József_AttilaFlag_of_Hungary_(1920–1946)_svg