Archives par mot-clé : 1915

LA LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS Եղիշե Չարենց – ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ – III

LA LEGENDE DANTESQUE
YEGICHE TCHARENTS

LA LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS Եղիշե Չարենց - ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ - III
La Création ou le Chaos – 1841 – Ivan Aïvazovski Иван Айвазовский Հովհաննես Այվազովսկի

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

CULTURE ARMENIENNE : LITTERATURE – POESIE – ART – Հայկական մշակույթ

**

Yéghiché Tcharents
Եղիշե Չարենց
13 մարտի, 1897 Կարս – 1937 թ. Նոյեմբերի 29 Երեւան
13 mars 1897 Kars – 29 novembre 1937  Erevan

LA LEGENDE DANTESQUE
ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ
III

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

____________________________________________________________




Traduction – Texte Bilingue


LITTERATURE ARMENIENNE
POESIE ARMENIENNE

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS
Après le massacre, Ջարդից հետո,, Վարդգես Սուրենյանց, Vardges Surenyants

LA LEGENDE DANTESQUE III

 

Եվ նորից՝ կանուխ, առավոտ ծեգին,
Yev norits’՝ kanukh, arravot tsegin,
Et à nouveau, tôt le matin,
Մենք ճամփա ընկանք անխոնջ ու համառ
Menk’ champ’a ynkank’ ankhonj u hamarr
Nous partîmes reposés et décidés
Այս անգամ արդեն լեռնոտ էր ուղին,
Ays angam arden lerrnot er ughin,
Désormais, les crêtes vallonées se présentaient,
Բայց տրտունջ չկար մեր հոգու համար։
Bayts’ trtunj ch’kar mer hogu hamar.
Nos âmes n’étaient plus endeuillées.
Նախատում էինք տրտնջացողին,
Nakhatum eink’ trtnjats’voghin,
Nous grondions celui qui osait se plaindre,
Դեպի նա դառնում անողոք ու չար։
Depi na darrnum anoghok’ u ch’ar.
Nous étions pour celui-ci impitoyables et sévères.

*

Ես չեմ մոռանա մեր վերելքը թեք
Yes ch’em morrana mer verelk’y t’ek’
Je n’oublierai jamais nos escalades
Թափարիզ լեռան ծերպերով անտես։
T’ap’ariz lerran tserperov antes.
Surplombant les vastes cîmes.
Այնքան գեղեցիկ չի՛ եղել երբեք
Aynk’an geghets’ik ch’i՛ yeghel yerbek’
Elle n’a jamais été aussi belle
Տոկացող կամքի մաքառումը վես։
Tokats’vogh kamk’i mak’arrumy ves.
La puissance de l’indéfectible volonté.
Թվում էր, թե հին ասպետներ ենք մենք
T’vum er, t’e hin aspetner yenk’ menk’
Nous étions comme d’antiques chevaliers
Եվ վեր է մղում սուրբ ցնորքը մեզ։—
Yev ver e mghum surb ts’nork’y mez.—
Poussés par une incroyable lueur sacrée.

*

Սառած ծերպերով գնում էինք մենք՝
Sarrats tserperov gnum eink’ menk’՝
Nous supportions les tortures du froid,
Ե՛վ զենք, և՛ զրահ ուսերիս առած։
Ye՛v zenk’, yev՛ zrah useris arrats.
Et le poids des fardeaux sur nos épaules.
Իսկ ձյունոտ ուղին խաբող էր ու նենգ՝
Isk dzyunot ughin khabogh er u neng՝
Nous devions éviter les pièges des chemins enneigés,
Սայթաքում էինք, բայց անցնում առաջ։
Sayt’ak’um eink’, bayts’ ants’num arraj.
Nous glissions, mais toujours nous allions de l’avant.
Վագրերի նման ճկուն էինք մենք՝
Vagreri nman chkun eink’ menk’՝
Nous étions agiles tels des tigres,
Հայացքներս լուրթ գագաթին հառած։
Hayats’k’ners lurt’ gagat’in harrats.
Regardant sans faillir le sommet à atteindre.

*

Վերելքը ծանր էր և ուղին-ավեր։
Verelk’y tsanr er yev ughin-aver.
La marche était lourde et la route en ruine.
Եվ այնտեղ չկար ո՛չ մարդ, ո՛չ թռչուն։
Yev ayntegh ch’kar vo՛ch’ mard, vo՛ch’ t’rrch’un.
Et il n’y avait ni homme ni oiseau.
Եվ շարա՜ն-շարա՜ն բարձրանում էր վեր
Yev shara՜n-shara՜n bardzranum er ver
Et seulement gravissait tout en haut
Մեր բեռնավորված ընկերների չուն։
Mer berrnavorvats ynkerneri ch’un.
La longue chaîne de nos amis chargés.
Իսկ ձյունն անընդհատ լարում էր դավեր՝
Isk dzyunn anyndhat larum er daver՝
Et la neige se jouait de nous, nous blessant constamment,
Ոտքերիս կպած մեզ վա՛ր էր կանչում։
Votk’eris kpats mez va՛r er kanch’um.
Elle collait à nos pieds, nous appelant à elle.

*

Կեսօր էր արդեն, երբ հսկա լեռան
Kesor er arden, yerb hska lerran
C’était dans l’après-midi quand, de la gigantesque montagne
Ձյունապատ ու ցուրտ գագաթը հասանք։
Dzyunapat u ts’urt gagat’y hasank’.
Nous atteignîmes les sommets enneigés et froids.
Կանգնեցինք ճերմակ գագաթի վրա,
Kangnets’ink’ chermak gagat’i vra,
Nous nous arrêtâmes sur le pic enneigé,
 Ուր ո՛չ արարած, ո՛չ բույս կար, ո՛չ կյանք։
Ur vo՛ch’ ararats, vo՛ch’ buys kar, vo՛ch’ kyank’.
Où ne vivait ni créature, ni plante.
Եվ կրծքերը մեր ահից թունդ առան՝
Yev krtsk’ery mer ahits’ t’und arran՝
Et avec nos poitrines endurcies par nos peurs endurées,
Անհո՜ւն զգացինք, որ ապրում ենք, կա՜նք։
Anho՜wn zgats’ink’, vor aprum yenk’, ka՜nk’.
Nous ressentions si intensément cette joie de vivre.

*

Հպարտ հայացքով նայում էի ես
Hpart hayats’k’ov nayum ei yes
Je regardais l’ensemble avec un regard fier
Եվ խմում էի անսահման հեռուն։
Yev khmum ei ansahman herrun.
Et je dévorais infiniment le lointain.
Բարձրության վրա անհո՜ւն է այնպես
Bardzrut’yan vra anho՜wn e aynpes
Combien sur de semblables hauteurs
Մարդկային հոգին աշխարհը սիրում։
Mardkayin hogin ashkharhy sirum.
L’âme humaine aime à contempler les grandeurs de ce monde.
Անբառ հրճվանքով զգում էի ես,
Anbarr hrchvank’ov zgum ei yes,
Combien cette délicieuse expérience,
Որ կյանքն է իմ մեջ ցնծում ու եռում։
Vor kyank’n e im mej ts’ntsum u yerrum.
Me rendait heureux et fougueux !

*

Եվ՝ խորասուզված կույս հեռուների
Yev՝ khorasuzvats kuys herruneri
Et, noyé dans cette virginale immensité
Անսահման ու խոր անգունության մեջ —
Ansahman u khor angunut’yan mej —
Infinie et profonde –
Ես հոգուս խորքում խոստանում էի
Yes hogus khork’um khostanum ei
Je me suis promis au plus profond de mon âme
Լինել վեհասիրտ, ու հպարտ, ու մեծ —
Linel vehasirt, u hpart, u mets —
D’être désormais fier et incorruptible-
Երբ հեռվից հանկարծ մի զինվոր ընկեր —
Yerb herrvits’ hankarts mi zinvor ynker —
Quand soudain un ami soldat au loin –
Դողդոջուն ձայնով ինձ իր մոտ կանչեց։
Doghdojun dzaynov indz ir mot kanch’ets’.
M’appelait d’une voix hésitante :

*

Մոտեցա… և քար կտրած մնացի։—
Motets’a… yev k’ar ktrats mnats’i.—
Je m’approchai alors… et je restai stupéfait
Սառույցի վրա ընկած էր մի կին,
Sarruyts’i vra ynkats er mi kin,
Une femme était allongée sur la glace,
Որ առանց խոսքի ու առանց լացի
Vor arrants’ khosk’i u arrants’ lats’i
Qui, sans mots et sans pleurs,
Մեռնում էր՝ անմիտ մի ժպիտ դեմքին։
Merrnum er՝ anmit mi zhpit demk’in.
Mourrait, un sourire idiot sur le visage.
Դողդոջ մատներով փշրանքը հացի
Doghdoj matnerov p’shrank’y hats’i
Ses doigts menottaient un malheureux bout de pain
Սեղմել էր ամուր, որպես գանձ անգին։
Seghmel er amur, vorpes gandz angin.
Qu’elle pressait fermement comme un trésor inestimable.

*

Աչքերը թարթեց նա վերջին անգամ,
Ach’k’ery t’art’ets’ na verjin angam,
Ses yeux se sont ouverts une dernière fois,
Եվ գոհ ժպտալով՝ ժպտադեմ հանգավ։
Yev goh zhptalov՝ zhptadem hangav.
Avec un indescriptible sourire.
Սարսափելի էր այս ամենն այնքան,
Sarsap’eli er ays amenn aynk’an,
Tout cela était horrible, insupportable,
Որ մեր շրթերից ո՛չ մի բառ չընկավ։
Vor mer shrt’erits’ vo՛ch’ mi barr ch’ynkav.
Que nous restâmes là sans rien dire.
Բայց ճչում էր մեր սրտերում կարկամ
Bayts’ chch’um er mer srterum karkam
Mais a crié dans nos cœurs
Մի անհուն կսկիծ, ամեհի մի ցավ։
Mi anhun kskits, amehi mi ts’av.
Une terrible douleur dévastatrice.

*

Մենք լուռ փորեցինք սառցի կուրծքը ծեր
Menk’ lurr p’vorets’ink’ sarrts’i kurtsk’y tser
Nous avons creusé la poitrine rocheuse
Եվ անալելու թաղեցինք նրան։
Yev analelu t’aghets’ink’ nran.
Pour l’enterrer délicatement.
Դողդոջուն, սառած, չոր ձեռքերը մեր
Doghdojun, sarrats, ch’vor dzerrk’ery mer
Nos mains fatiguées, froides et sèches
Նույն ձյունն անհամբույր դիզեցին վրան։
Nuyn dzyunn anhambuyr dizets’in vran.
Recouvrir au mieux son corps de cette lourde neige.
Եվ ճամփա ընկանք, որպես մեռելներ,
Yev champ’a ynkank’, vorpes merrelner,
Et nous partîmes comme des cadavres,
Թաղելով այնտեղ և մեր խիղճն ունայն։
T’aghelov ayntegh yev mer khighchn unayn.
En ayant enterré là-bas notre futile conscience.

*

Ու քայլում էինք, հոգնած ու մռայլ,
Vow k’aylum eink’, hognats u mrrayl,
Et nous marchâmes, fatigués et sombres,
Այդ ճամփաների հետքերով ավեր։
Ayd champ’aneri hetk’erov aver.
Sur les sentiers, sur ces pistes en ruine.
Եվ մեր թափորի ընթացքն համրաքայլ
Yev mer t’ap’vori ynt’ats’k’n hamrak’ayl
Comme notre marche était lourde
Չար, մահաշշուկ բարձրանում էր վեր։
Ch’ar, mahashshuk bardzranum er ver.
Du mal et de la mort qui régnaient.
Եվ մեր համր հոգին ծանր էր, որպես քար,
Yev mer hamr hogin tsanr er, vorpes k’ar,
Et notre âme muette était lourde comme une pierre,
Եվ չէինք կարող այլևս ցավել
Yev ch’eink’ karogh aylevs ts’avel.
Que nous ne pouvions plus la supporter.

*

Մենք չէինք կարող խղճալ ոչ ոքի.
Menk’ ch’eink’ karogh khghchal voch’ vok’i.
Nous ne pouvions plus avoir pitié de personne.
Սարսափն էր նստել մեր հոգիներում։
Sarsap’n er nstel mer hoginerum.
L’horreur avait totalement saisie nos âmes.
Զգում էինք, որ — մի մութ թշնամի
Zgum eink’, vor — mi mut’ t’shnami
Nous avons senti qu’un obscur ennemi
Նենգ, դարան մտած, պահվել է հեռուն։
Neng, daran mtats, pahvel e herrun.
Se cachait derrière nous, se tenant à l’écart.
Զգում էինք, որ —չար ոսո՛խ կա մի,
Zgum eink’, vor —ch’ar voso՛kh ka mi,
Nous sentions combien cet ennemi,
Որ վերք է տալիս ու մահ է բերում։
Vor verk’ e talis u mah e berum.
Cherchait à nous blesser et à apporter la mort.

*

Եվ սուրբ էր թվում ճամփան ահավոր,
Yev surb er t’vum champ’an ahavor,
Et cette route semblait pourtant appartenir au sacré ,
Այդ ճամփան խելառ, քմահաճ բախտի։
Ayd champ’an khelarr, k’mahach bakhti.
Cette dangereuse route terrible, sournoise et fantasque.
Եվ քայլում էինք մենք հանդիսավոր,
Yev k’aylum eink’ menk’ handisavor,
Et nous marchions ainsi solennellement,
Ինչպես մի վսեմ սրբազան ուխտի։
Inch’pes mi vsem srbazan ukhti.
Telle une procession lors d’un suprême pèlerinage.
Եվ վերջին անգամ երդվում էինք, որ
Yev verjin angam yerdvum eink’, vor
Et une dernière fois, nous jurâmes
Էլ ո՛չ ոք իր այս ուխտը չխախտի։
El vo՛ch’ vok’ ir ays ukhty ch’khakhti.
Que personne ne romprait cette alliance.

*

Եվ՝ ծանրաբեռնված քարավաններով՝
Yev՝ tsanraberrnvats k’aravannerov՝
Et, des caravanes surchargées,
Դառնում էր մեկը ճամփաներից ետ։
Darrnum er meky champ’anerits’ yet.
Nous croisâmes quelqu’un sur le retour.
Ի՛նչ էր հավաքել, ինչո՞ւ, ո՞ւմ գնով—
I՛nch’ er havak’el, inch’vo՞w, vo՞wm gnov—
Où allait-il, pourquoi, pour qui ?
Մութ էր մեզ համար, անմիտ, անհեթեթ։
Mut’ er mez hamar, anmit, anhet’et’.
Comme cela nous paraissait idiot, absurde.
Բարեկամ էր նա… բայց մե՛ր արյունով
Barekam er na… bayts’ me՛r aryunov
C’était un ami … avec notre sang
«Բարեկամ» դարձած մի գիշեր մեզ հետ…
«Barekam» dardzats mi gisher mez het…
Une nuit avec nous, il était devenu notre ami …

*

Եվ թշնամի էր մեզ ամեն մի քար.
Yev t’shnami er mez amen mi k’ar.
Mais chaque pierre devenait un ennemi.
Եվ ամեն մի իր լարում էր դավեր։
Yev amen mi ir larum er daver.
Et chacun lieu devenait dangereux :
Եվ անցնում էինք մենք հանդիսաքայլ
Yev ants’num eink’ menk’ handisak’ayl
Et nous traversions ainsi
Այն ճամփաների հետքերով ավեր,
Ayn champ’aneri hetk’erov aver,
Toutes ces pistes dévastées,
Ուր ո՛չ մի էակ այլևս չկար,
Ur vo՛ch’ mi eak aylevs ch’kar,
Là où ne vivait plus aucune créature,
Ուր չէ՛ր կարող մարդ խղճալ ու ցավել…
Ur ch’e՛r karogh mard khghchal u ts’avel…
Où personne ne pouvait même plus se désoler …

****

LA LEGENDE DANTESQUE III
YEGICHE TCHARENTS

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

POESIE GEORGIENNE D’AKAKI TSERETELI აკაკი წერეთელი LE PRINTEMPS

*****

POEME DE AKAKI TSERETELI
აკაკი წერეთელი

ნიკოლოზ ბარათაშვილი
LITTERATURE GEORGIENNE
ქართული ლიტერატურა
POESIE GEORGIENNE
ქართული პოეზია

GEORGIE – DECOUVERTE DE LA GEORGIE – საქართველოს აღმოჩენა

POEME DE POESIE GEORGIENNE D'AKAKI TSERETELI
Géorgie
საქართველო

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

PPOESIE GEORGIENNE D'AKAKI TSERETELI

____________________________________________________________

POESIE GEORGIENNE
ქართული პოეზია

**

აკაკი წერეთელი
Akaki Tsereteli
Акакий Церетели

9 ივნისი 1840 – 26 იანვარი 1915
9 juin 1840 – 26 janvier 1915
9 июня 1840 – 26 янвье 1915

ქართველი პოეტი
Poète géorgien
Поэт Грузии

Akaki Tsereteli

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

__________________________________________________________________

Radish Tordia რადიშ თორდია – Nature morte au rouge-gorge- Still life with a Robin – 1991

Radish Tordia
რადიშ თორდია
Nature morte
Still life with a Robin
1991

***

 გაზაფხული
Gazapkhuli
LE PRINTEMPS

de Akaki Tsereteli

დღეს მერცხალი შემოფრინდა, –
dghes mertskhali shemoprinda, –
Aujourd’hui les gazouillis de hirondelle
ჭიკჭიკითა გადმომძახა:
ch’ik’ch’ik’ita gadmomdzakha:
S’entendent dans les environs :
“გაზაფხული! გაზაფხული!”
“gazapkhuli! gazapkhuli!”
« Printemps ! Printemps !  »
გულს იმედი დამესახა.
guls imedi damesakha.
La confiance emplit aussitôt mon cœur.
მივდექ სარკმელს, გადვიხედე,
mivdek sark’mels, gadvikhede,
Je me suis tourné vers la fenêtre,
არემარე მესხვაფერა! –
aremare meskhvapera! –
Et j’ai ouvert les volets ! –
სასოებამ ფრთა გაშალა,
sasoebam prta gashala,
Le chagrin s’en est allé,
გულსა მკრა და ამიძგერა!
gulsa mk’ra da amidzgera!
Fini la somnolence de l’âme !
სუნი მეცა გაზაფხულის,
suni metsa gazapkhulis,
Je le sens ce printemps,
უცნაური ვიგრძენ ძალი…
utsnauri vigrdzen dzali…
Je me sens étrange…
ვსთქვი, თუ: “გულსა რაღად ვიტეხ?
vstkvi, tu: “gulsa raghad vit’ekh?
J’ai dit : « pourquoi cette tristesse dans mon cœur ? »
ახლოს არის მომავალი!
akhlos aris momavali!
L’avenir est là, si proche !
“მოვესწრები, რაც მინდოდა
“movests’rebi, rats mindoda
« Je vais voir enfin ce que j’attendais
ზამთრისაგან დაჩაგრულსა:
zamtrisagan dachagrulsa:
Après les détresses de l’hiver :
ვნახავ ქორწილს ბუნებისას,
vnakhav korts’ils bunebisas,
Je vois les mariages dans la nature
გავიგონებ მის მაყრულსა.
gavigoneb mis maq’rulsa.
J’entends les couples qui se joignent.
“დავყნოს ვარდსა გადაშლილსა,
“davq’nos vardsa gadashlilsa,
« Laissons-là les lourdeurs de l’hiver,
ვუჭვრეტ ნაზად დახრილ იას
vuch’vret’ nazad dakhril ias
Partons tranquillement vers la vallée
და ბულბულიც გამაგონებს
da bulbulits gamagonebs
Où le rossignol me rappelle
მისებურად “ტია, ტიას!”
miseburad “t’ia, t’ias!”
Sur le chemin « Ti, Ti! »

***

Le gazouillis de l’hirondelle

***

MONUMENT ILIA & AKAKI
SCULPTURE DEVALENTIN TOPURIDZE  ილიასა და აკაკის ძეგლი 
TBILISSI – თბილისი

Ilia & Akiki – Monument à Tbilissi – Akiki Tsereteli à droite

VALENTIN TOPURIDZE : ILIA & AKAKI – ილიასა და აკაკის ძეგლი – TBILISSI – თბილისი

*****
POEME DE AKAKI TSERETELI
აკაკი წერეთელი

ნიკოლოზ ბარათაშვილი
LITTERATURE GEORGIENNE
ქართული ლიტერატურა
POESIE GEORGIENNE
ქართული პოეზია

GEORGIE – DECOUVERTE DE LA GEORGIE – საქართველოს აღმოჩენა

POEME DE POESIE GEORGIENNE D'AKAKI TSERETELI
Géorgie
საქართველო

CULTURE ARMENIENNE : LITTERATURE – POESIE – ART – Հայկական մշակույթ

LA CULTURE ARMENIENNE
Հայկական մշակույթ

culture arménienne

Culture arménienne 

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

**

CULTURE ARMENIENNE
Հայկական մշակույթ

 

____________________________________________________________








Traduction – Texte Bilingue


CULTURE ARMENIENNE
LITTERATURE ARMENIENNE

POESIE ARMENIENNE
Հայկական մշակույթ

*************************

Yéghiché Tcharents
Եղիշե Չարենց
13 մարտի, 1897 Կարս – 1937 թ. Նոյեմբերի 29 Երեւան
13 mars 1897 Kars – 29 novembre 1937  Erevan
LA LEGENDE DANTESQUE
ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS
Après le massacre, Ջարդից հետո,, Վարդգես Սուրենյանց, Vardges Surenyants

I

Մենք ճամփա ընկանք առավոտ ծեգին՝
Menk’ champ’a ynkank’ arravot tsegin՝
Nous partîmes de bon matin,

II

Եվ ուրախ էինք այսպես— երեք օր։
Yev urakh eink’ ayspes— yerek’ or.
Comme nous étions heureux  pendant ces trois jours.

III

Եվ նորից՝ կանուխ, առավոտ ծեգին,
Yev norits’՝ kanukh, arravot tsegin,
Et à nouveau, tôt le matin,

************

Հայոց Ցեղասպանություն
LE GENOCIDE AMENIEN
(1915-1916)
LE MEMORIAL DU GENOCIDE ARMENIEN
PAR TOROS R.
(Aix-en-Provence)Mémorial Génocide Arménien Aix en P Toros R (3)

Après le Déluge, la barque de Noé retrouve la terre ferme sur le Mont Ararat (Արարատ), symbole national arménien. Ararat se retrouve désormais dans le district turc de Daroynk (Դարոյնք). Mais d’autres déluges, naturels et humains, sont là qui attendent de balayer la nation Arménienne.

 

*************

Арменци
Peyo Yavorov
Пейо Яворов

Peyo Yavorov
Пейо Яворов
1878 – 1914

Peio_Yavorov

Arméniens
Poème Bulgare
(en Mémoire aux victimes du génocide arménien)

Изгнаници клети, отломка нищожна
Exilés misérables, fragments insignifiants
от винаги храбър народ мъченик,
ces martyrs toujours courageux

LES PLUS BELLES CHANSONS ARMENIENNES
Հայկական ամենագեղեցիկ երգերը

Culture arménienne Arménie Les Plus Belles Chansons The Best Songs Las Mejores Canciones

*********

LA CULTURE ARMENIENNE
Հայկական մշակույթ

culture arménienne

Culture arménienne 

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

LA LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS Եղիշե Չարենց – ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ – II

LA LEGENDE DANTESQUE
YEGICHE TCHARENTS

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

**

Yéghiché Tcharents
Եղիշե Չարենց
13 մարտի, 1897 Կարս – 1937 թ. Նոյեմբերի 29 Երեւան
13 mars 1897 Kars – 29 novembre 1937  Erevan

LA LEGENDE DANTESQUE
ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ
II

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

____________________________________________________________








Traduction – Texte Bilingue


LITTERATURE ARMENIENNE
POESIE ARMENIENNE

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS
Après le massacre, Ջարդից հետո,, Վարդգես Սուրենյանց, Vardges Surenyants

II

Եվ ուրախ էինք այսպես— երեք օր։
Yev urakh eink’ ayspes— yerek’ or.
Comme nous étions heureux  pendant ces trois jours.
Բայց հետո հանկարծ բացվեց մեր առաջ
Bayts’ heto hankarts bats’vets’ mer arraj
Quand soudainement s’est ouvert face à nous
Մի ավեր ուղի, ուր անհուն ու խոր
Mi aver ughi, ur anhun u khor
Un chemin de souffrances profondes
Մի տառապանքի խորշակ կար վառած։
Mi tarrapank’i khorshak kar varrats.
Un chemin parsemé de tristes flambeaux.
Եվ կամաց-կամաց դարձավ վիրավոր
Yev kamats’-kamats’ dardzav viravor
Qui peu a peu brisa terriblement
Մեր հոգին ջահել ու բազմաերազ։
Mer hogin jahel u bazmayeraz.
Notre âme jeune et insouciante.

Երկինքն էլ կարծես փոխվել էր արդեն։
Yerkink’n el kartses p’vokhvel er arden.
Le ciel semblait avoir déjà changé.
Անձրևներ էին մեր գլխին տեղում։
Andzrevner ein mer glkhin teghum.
Les pluies avaient chassé l’ardent soleil.
Ավերված ուղին փռված էր մեր դեմ՝
Avervats ughin p’rrvats er mer dem՝
Un chemin dévasté s’étendait devant nous,
Իր ծայրը թաղած մեգ-մառախուղում։
Ir tsayry t’aghats meg-marrakhughum.
Où trônait à son extrémité une glaciale lune.
Եվ երկնքի պես մեր հոգին էլ թեն՝
Yev yerknk’i pes mer hogin el t’en՝
Et notre âme se mit à ressembler au ciel,
Անձրևների տակ մրսում էր, դողում։
Andzrevneri tak mrsum er, doghum.
Pleurante et tremblante.

Ճամփի մոտ ընկած տեսանք մի դիակ։
Champ’i mot ynkats tesank’ mi diak.
Sur le chemin nous vîmes un cadavre.
 Կանգնեցինք, մի պահ նայեցինք իրար։
Kangnets’ink’, mi pah nayets’ink’ irar.
Nous nous arrêtâmes et le regardâmes.
 Փտել էր արդեն անձրևների տակ.
P’tel er arden andzrevneri tak.
Il se décomposait déjà sous la pluie.
 Ի՞նչ ցեղից էր նա — այդ ո՞վ կիմանար։
I՞nch’ ts’eghits’ er na — ayd vo՞v kimanar.
A quelle tribu appartenait-il donc ?
Իր ապրած կյանքից ամեն հիշատակ
Ir aprats kyank’its’ amen hishatak
Sa vie, son quotidien, ses habitudes
Սրբել էր, տարել անձրևը վարար։
Srbel er, tarel andzrevy varar.
L’eau tiède de cette pluie les avait emportés.

Երկա՜ր կանգնեցինք։ Մի զինվոր— ընկեր
Yerka՜r kangnets’ink’. Mi zinvor— ynker
Nous tentâmes de nous lever par deux fois. Un soldat
Դիակն հրելով, խնդաց խելագար։
Diakn hrelov, khndats’ khelagar.
Traîna le cadavre tel un dément.
Բայց չէ՞ որ նա՛ էլ կրել է զենքեր,
Bayts’ ch’e՞ vor na՛ el krel e zenk’er,
Lui aussi avait porté des armes,
Եղել է մեզ պես կյանքի սիրահար։
Yeghel e mez pes kyank’i sirahar.
Amoureux de la vie, il avait été comme nous.
Ես մտածեցի՝ գնում ենք մենք էլ
Yes mtatsets’i՝ gnum yenk’ menk’ el
J’ai pensé alors que nous allions nous aussi
Այսպիսի դիակ դառնալու համար։
Ayspisi diak darrnalu hamar:
Ressembler à ce cadavre.

Եվ անցա առաջ։ Լեռներից անդին
Yev ants’a arraj. Lerrnerits’ andin
Et je suis parti de l’avant. Au loin, derrière les montagnes,
Երևաց հանկարծ արեգակը հուր։
Yerevats’ hankarts aregaky hur.
Soudain, le soleil brilla intensèment.
 Եվ ես մոռացա այն այլանդակ դին,
Yev yes morrats’a ayn aylandak din,
Et j’en oubliais ce corps corrompu,
Շնչեցի հողի թարմությունը խոր,
Shnch’ets’i hoghi t’armut’yuny khor,
Je respirais fort la fraîcheur profonde du sol,
Եվ նորի՜ց իմ բաց ու լցված սրտին
Yev nori՜ts’ im bats’ u lts’vats srtin
Et à nouveau, mon cœur s’ouvrit
 Աշխարհը թվաց այնքան թա՜րմ ու նո՜ր։
Ashkharhy t’vats’ aynk’an t’a՜rm u no՜r.
Et le monde semblait si bon, si noble.

Արևի ոսկի մատները իջան
Arevi voski matnery ijan
Les doigts d’or du soleil se couchèrent sur la terre
Ու գուրգուրեցին հեռուները թաց։
Vow gurgurets’in herrunery t’ats’.
Et avalèrent les traces humides de la pluie.
Հավիտյան վազող ու միշտ ժրաջան՝
Havityan vazogh u misht zhrajan՝
Toujours en marche sur sa route difficile,
Խոտերի միջից առվակը խնդաց։
Khoteri mijits’ arrvaky khndats’.
A travers les herbes, le guilleret ruisseau sautillait.
Եվ թեթև՜ նետած սլաքի նման
Yev t’et’ev՜ netats slak’i nman
Et comme une flèche tirée légèrement
Դեմից մի թռչուն անցավ սրընթաց։
Demits’ mi t’rrch’un ants’av srynt’ats’.
Un oiseau agile s’envola rapidement.

Ախ, այդ դաշտերի հեռո՜ւն ոսկեգույն,
Akh, ayd dashteri herro՜wn voskeguyn,
Ah, les couleurs dorées que renvoyaient ces champs,
Այդ երկինքների կապո՜ւյտը պայծառ…
Ayd yerkink’neri kapo՜wyty paytsarr…
Si intensément dans ce ciel lumineux !…
Ամեն ինչ կարծես ասում էր հոգուն,
Amen inch’ kartses asum er hogun,
Tout semblait dire secrètement à l’âme,
Որ այս աշխարհում քմահաճ ու չար՝
Vor ays ashkharhum k’mahach u ch’ar՝
Que dans ce monde si capricieux, si diabolique,
Չըպետք է, որ մարդն հեկեկա անքուն—
Ch’ypetk’ e, vor mardn hekeka ank’un—
L’homme ne devait pas se morfondre et se plaindre,
Աշխարհում մի օր ապրելու համար։
Ashkharhum mi or aprelu hamar.
Après avoir vécu un jour dans ce monde.

Եվ ես հարց տվի հանկարծ ինքս ինձ,
Yev yes harts’ tvi hankarts ink’s indz,
Et je me demandais soudainement,
Թե ո՞ւր ենք գնում այսպես եռանդով։
T’e vo՞wr yenk’ gnum ayspes yerrandov.
Où nous allions ainsi ?
 Չէ՞ որ աշխարհում կա խոր մի կսկիծ,
Ch’e՞ vor ashkharhum ka khor mi kskits,
Après tout, une profonde tristesse dans le monde existe,
 Ամենքի համար կա մի վիշտ անթով —
Amenk’i hamar ka mi visht ant’ov —
Pour tous, le chagrin est lourd à porter-
Էլ ի՞նչ ենք ուզում վերցնել կյանքից
El i՞nch’ yenk’ uzum verts’nel kyank’its’
Que voulons-nous prendre d’autre,
Ահաբեկիչի խելագար խանդով։
Ahabekich’i khelagar khandov.
Avec cette folle jalousie du terroriste ?

Ինչո՞ւ է երազն այս աշխարհավեր
Inch’vo՞w e yerazn ays ashkharhaver
Pourquoi ce rêve porteur de tant de peine ?
Կախվել մեր գլխին այսպես կուրորեն։
Kakhvel mer glkhin ayspes kuroren.
Ce rêve qui nous aveugle l’esprit !
Ինչո՞ւ են փռում այսքան ցավ, ավեր,
Inch’vo՞w yen p’rrum aysk’an ts’av, aver,
Pourquoi répandre tant de douleur, tant de destruction,
Հողմերը այս չար ե՞րբ պիտի լռեն։
Hoghmery ays ch’ar ye՞rb piti lrren.
Quand les vents se tairont-ils ?
Եվ ո՞վ է լարում այսպիսի դավեր —
Yev vo՞v e larum ayspisi daver —
Et qui suscite de telles actions-
Կյանքը դարձնում նզովյա՛լ գեհեն։
Kyank’y dardznum nzovya՛l gehen.
Et nous fait vivre la maudite Géhenne.

Եվ մի՞թե մարդիկ այստեղ չե՞ն նայել
Yev mi՞t’e mardik aystegh ch’e՞n nayel
Et pourquoi les gens ne regardent-ils pas la beauté d’ici ?
Երբեք հեռուներն այս լա՜վ աշխարհի,
Yerbek’ herrunern ays la՜v ashkharhi,
Jamais loin de ce grand monde,
Ուր արևը բյո՜ւր հրաշք է վառել,
Ur arevy byo՜wr hrashk’ e varrel,
Où le soleil a brillé, un miracle apparaît,
Որ մարդու հոգին խանդավառ, բարի՝
Vor mardu hogin khandavarr, bari՝
Que l’âme humaine s’enthousiasme,
Գգվի հիացքով երջանկավայել —
Ggvi hiats’k’ov yerjankavayel —
Joyeuse et sereine –
Ամե՛ն մի խոտի, ամե՛ն մի քարի։
Ame՛n mi khoti, ame՛n mi k’ari.
Devant chaque herbe, devant chaque pierre.

Ախ, ո՜չ… Սատանա՛ն քրքջացել է այս
Akh, vo՜ch’… Satana՛n k’rk’jats’el e ays
Ah, non, non … Satan sourit.
Ոսկի դաշտերի քնքշությանը խոր,
Voski dashteri k’nk’shut’yany khor,
Des douces profondeurs du champ doré,
Փռել է կարմիր խորշակ ու երաշտ,
P’rrel e karmir khorshak u yerasht,
Une forte sécheresse attisée par un vent insensé,
Վառել է ոսկի հասկերը բոլոր։—
Varrel e voski haskery bolor.—
Les doigts d’or brûlèrent tout autour de moi.
Սրտի կսկիծով ես անցա առաջ
Srti kskitsov yes ants’a arraj
Je me mis à marcher avec un chagrin si lourd
Ու շուրջս նորից նայեցի մոլոր։—
Vow shurjs norits’ nayets’i molor.—
Regardant autour de moi encore et encore.

Եվ ահա — կրկին մի քանի դիակ։
Yev aha — krkin mi k’ani diak.
Et voici encore quelques cadavres !
Եվ այստեղ ահա — վարսեր կանացի։
Yev aystegh aha — varser kanats’i.
Et voici la coiffure d’une femme !
Իսկ այստեղ, արնոտ վերմակների տակ—
Isk aystegh, arnot vermakneri tak—
Et ici, sous les couvertures,
Փտած փշրանքներ արնաներկ հացի։
P’tats p’shrank’ner arnanerk hats’i.
Les miettes de pain ensanglantées.
Ո՞վ է հեռացել այստեղից — մենակ,
VO՞v e herrats’el aysteghits’ — menak,
Qui est parti d’ici – seul
Քարացա՜ծ սրտով, լուռ, առա՛նց լացի…
K’arats’a՜ts srtov, lurr, arra՛nts’ lats’i…
Cœur sincère, silencieux, sans pleurer ? …

Իսկ այստեղ ահա — մի ոսկրացած ձեռք։
Isk aystegh aha — mi voskrats’ats dzerrk’.
Et voici les ossements d’une main !
Մարմինը չկա։ Ընկած է անձայն։
Marminy ch’ka. Ynkats e andzayn.
Il n’y a plus de corps. Tombé en silence.
Քիչ հեռուն գտանք սրունքները մերկ,
K’ich’ herrun gtank’ srunk’nery merk,
A côté, non loin, des jambes nues,
Իսկ քիչ է՛լ այն կողմ — ատամներ ցիրցան։
Isk k’ich’ e՛l ayn koghm — atamner ts’irts’an.
Là-bas, les dents brisées.
Իսկ այնտեղ, ժայռի կատարին այն լերկ,
Isk ayntegh, zhayrri katarin ayn lerk,
Et là, au sommet de la falaise,
Մոռացել էին մի հին հրացան։
Morrats’el ein mi hin hrats’an.
Un vieux fusil oublié.

Սարսափած սրտով մենք անցանք առաջ,
Sarsap’ats srtov menk’ ants’ank’ arraj,
Avec un coeur horrifié, nous continuâmes de l’avant,
Եվ մեր հայացքից արյուն էր կաթում։
Yev mer hayats’k’its’ aryun er kat’um.
Et nos yeux ruisselaient de sang.
Լուսնոտի նման բութ ու շվարած՝
Lusnoti nman but’ u shvarats՝
Comme un fou, hagard et brisé,
Այլևս ոչինչ չէինք նկատում։
Aylevs voch’inch’ ch’eink’ nkatum.
Nous n’avons plus rien vu.
Մի ծանըր կսկիծ ուսերիս առած՝
Mi tsanyr kskits useris arrats՝
Une si lourde peine plombait nos épaules,
Լուռ քայլում էինք արնաբույր տոթում։
Lurr k’aylum eink’ arnabuyr tot’um.
Nous marchions silencieux.

Իրիկնամուտին մենք մի գյուղ մտանք։
Iriknamutin menk’ mi gyugh mtank’.
Dans la soirée, nous pénétrèrent dans un village.
Անունն էր միայն, իսկ ինքը չկար։
Anunn er miayn, isk ink’y ch’kar.
Seul le nom existait encore.
Այլանդակ գուղձեր, դևի ապարանք։
Aylandak gughdzer, devi aparank’.
Monticules effrayants, palais du diable.
Մնացինք՝ հանգիստ առնելու համար։
Mnats’ink’՝ hangist arrnelu hamar.
Nous y sommes restés un moment.
Եվ գիշերն ամբողջ պատմեցին նրանք
Yev gishern amboghj patmets’in nrank’
Et nous parlâmes toute la nuit durant
  Զրույցներ զազիր ու խայտանկար…
Zruyts’ner zazir u khaytankar…
Avec des mots ensanglantés …

**************************

LA LEGENDE DANTESQUE
YEGICHE TCHARENTS

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

LA LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS Եղիշե Չարենց – ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ – I

LA LEGENDE DANTESQUE
YEGICHE TCHARENTS

******








A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

 

**

Yéghiché Tcharents
Եղիշե Չարենց
13 մարտի, 1897 Կարս – 1937 թ. Նոյեմբերի 29 Երեւան
13 mars 1897 Kars – 29 novembre 1937  Erevan

LA LEGENDE DANTESQUE
ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ
I

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

____________________________________________________________

Traduction – Texte Bilingue


LITTERATURE ARMENIENNE
POESIE ARMENIENNE








A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS
Après le massacre, Ջարդից հետո,, Վարդգես Սուրենյանց, Vardges Surenyants

I

Մենք ճամփա ընկանք առավոտ ծեգին՝
Menk’ champ’a ynkank’ arravot tsegin՝
Nous partîmes de bon matin,
Կապույտ երկնքի խորությամբ արբած։
Kapuyt yerknk’i khorut’yamb arbats.
Dans un clair ciel lumineux.
Թարմ, թեթև էր մեր ճամփորդի հոգին՝
T’arm, t’et’ev er mer champ’vordi hogin՝
Notre âme de voyageur était revigoré
Ուրախ էինք մենք և մեր սիրտը— բաց։
Urakh eink’ menk’ yev mer sirty— bats’.
Nous étions heureux et notre coeur grand ouvert :
Կանչում էր, կանչում ճամփան անմեկին
Կանչում էր, կանչում ճամփան անմեկին
Notre cœur bondissait sur ce chemin
Ոլորապտույտ մեր առաջ փռված։
Voloraptuyt mer arraj p’rrvats.
Qui serpentait devant nous.

Եվ վերջին անգամ նայեցինք մենք ետ,
Yev verjin angam nayets’ink’ menk’ yet,
Une dernière fois, nous regardâmes derrière nous,
Ուր ոչինչ չկար մեզ համար դյութիչ.
Ur voch’inch’ ch’kar mez hamar dyut’ich’.
Là où nous n’avions plus rien à regarder.
Անցյալը կորել, ցնդել էր անհետ,
Ants’yaly korel, ts’ndel er anhet,
Le passé avait disparu, le passé n’était plus,
Որպես երազում արձակած մի ճիչ։
Vorpes yerazum ardzakats mi chich’
Comme un cri étouffé dans un rêve.
Ո՛չ մի տխրություն չէր ճախրում մեզ հետ՝
VO՛ch’ mi tkhrut’yun ch’er chakhrum mez het՝
Il n’y avait point de tristesse en nous,
Կախարդել էր մեզ առավոտը ջինջ։
Kakhardel er mez arravoty jinj.
En ce matin si lumineux.

Պար էինք խաղում ու երգեր ասում,
Պար էինք խաղում ու երգեր ասում,
Nous avons dansé et chanté des chansons,
Զենքերի փայլով հրճվում էինք մենք։
Zenk’eri p’aylov hrchvum eink’ menk’.
Envoûtés par l’éclat des armes.
Կարծես մանկական կապույտ երազում՝
Kartses mankakan kapuyt yerazum՝
Tel un rêve bleu enfantin,
Ամեն ինչ այնպես ժպտում էր աննենգ։
Amen inch’ aynpes zhptum er anneng.
Tout souriait de façon inattendue.
Ո՛չ հրաժեշտի անորոշ հուզում,
VO՛ch’ hrazheshti anorosh huzum,
Sans penser aux adieux,
IlՈ՛չ էլ մեռնելու կասկածանք կար նենգ։
IlO՛ch’ el merrnelu kaskatsank’ kar neng.
Sans penser à la mort.

Անսահման դաշտն էր փռված մեր առաջ։
Ansahman dashtn er p’rrvats mer arraj.
Un champ infini s’étendait devant nous.
Ոսկի հասկերով ողջունում էր մեզ
Voski haskerov voghjunum er mez
Il nous accueillait avec ses épis d’or
Աշխարհի հեռուն՝ բա՜ց, լայնատարա՜ծ,
Ashkharhi herrun՝ ba՜ts’, laynatara՜ts,
Ce monde au-delà s’étendait, grand et spacieux,
Արևի շնչով լվացված կարծես։
Arevi shnch’ov lvats’vats kartses.
Que la brise du soleil soulevait.
Իսկ ճամփան, անծայր իրանը փռած,
Isk champ’an, antsayr irany p’rrats,
Et sur le chemin, un lacet ininterrompu,
Թավալվում էր մի հսկա օձի պես։
T’avalvum er mi hska odzi pes.
Traçait tel un énorme serpent.

Թեթև քայլերով ու սրտով թեթև
T’et’ev k’aylerov u srtov t’et’ev
Le pas léger et le cœur alerte
Քայլում էինք մենք կայտառ ու ջահել։
K’aylum eink’ menk’ kaytarr u jahel.
Nous marchions et nous nous réjouissions.
Մեր հոգին ուներ թռիչքներ ու թև՝
Mer hogin uner t’rrich’k’ner u t’ev՝
Notre âme bondissait et s’envolait,
Ո՞վ էր մեզ արդյոք այդպես հմայել…
VO՞v er mez ardyok’ aydpes hmayel…
Qui pouvez nous avoir embelli de la sorte …
Նայում էին մեզ լեռները պարթև՝
Nayum ein mez lerrnery part’ev՝
Elles nous regardaient, les montagnes,
Կոչո՛ւմն է նրանց— հավիտյա՛ն նայել։
Koch’vo՛wmn e nrants’— havitya՛n nayel.
Nous sommant de les regarder pour toujours.

Ուշ իրիկուն էր, երբ մի գյուղ մտանք։
Ush irikun er, yerb mi gyugh mtank’.
Il était tard quand nous entrâmes dans un village.
Վրաններն արդեն զարկըված էին,
Vrannern arden zarkyvats ein,
Les tentes étaient déjà dressées,
Երբ նույնպես ուրախ, անհոգ, անվտանգ
Yerb nuynpes urakh, anhog, anvtang
Quand, toujours heureuse, insouciante, et puissante
Բոլորեց իսկույն մեր շուրջպարը հին.
Bolorets’ iskuyn mer shurjpary hin.
Une fois encore notre danse s’emballa.
Զնգացին նորից հազար երգ ու վանկ
Zngats’in norits’ hazar yerg u vank
Elles s’emmêlèrent encore les mille chansons et les mille syllabes
Եվ վերջին անգամ պղպջաց գինին։
Yev verjin angam pghpjats’ ginin.
Et une dernière fois, les bulles dans le verre résonnèrent.

Լուսնյակը արդեն բարձրացել էր վեր
Lusnyaky arden bardzrats’el er ver
La Lune était déjà là
Եվ շուրջը փռել արծաթե մշուշ,
Yev shurjy p’rrel artsat’e mshush,
Tout autour un brouillard argenté,
Երբ հոգնած մտանք վրանները մեր,
Yerb hognats mtank’ vrannery mer,
Quand fatigués nous entrâmes dans nos tentes,
Խոտերի վրա պառկեցինք անուժ.
Khoteri vra parrkets’ink’ anuzh.
Nous nous allongeâmes sur l’herbe épuisés.
— Է՜, բարի գիշեր, անգի՛ն ընկերներ,—
— E՜, bari gisher, angi՛n ynkerner,—
« Bonne nuit, mes bons amis ! »
Ու խոր քուն մտանք, քնեցինք անուշ։
Vow khor k’un mtank’, k’nets’ink’ anush
Nous avons dormi dans un profond sommeil et nous avons bien dormi.

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

**

Yéghiché Tcharents
Եղիշե Չարենց

LE SOIR – ВЕЧІР – NOITE – Poème de de Taras Chevtchenko – Вірші Тараса Шевченка

*
Taras Chevtchenko
Тарас Григорович Шевченко
Вірші Тараса Шевченка
JAN HUS L'HERETIQUE de Taras Chevtchenko - Trad Jacky Lavauzelle - Вірші Тараса Шевченка

 


 TRADUCTION FRANCAISE & PORTUGAISE
Tradução Francês e Português
JACKY LAVAUZELLE

 
 Тарас Григорович Шевченко
TARAS CHEVTCHENKO
25 février 1814 Moryntsi (près de Tcherkassy) – 26 février 1861 Saint-Pétersbourg

Тарас Григорович Шевченко Taras Chevtchenko Тарас Григорович Шевченко Taras Chevtchenko


************************* 





Poème – Poema – вірш
Вірші Тараса Шевченка
Os poemas de Taras Shevchenko
Les Poèmes de Taras Chevtchenko

ВЕЧІР
LE SOIR
NOITE
**

**

Галки. Осінь», 1915 – Automne – Костанді Киріак Костянтинович – Kyriak Kostandi

**

Садок вишневий коло хати,
La cerisaie qui entoure la chaumière
O pomar de cerejas que rodeia a casa
Хрущі над вишнями гудуть,
Est livrée au tumulte de bourdonnements sauvages,
É entregue ao tumulto dos rugidos selvagens,
Плугатарі з плугами йдуть,
Les paysans poussent laborieusement leurs attelages
Os camponeses laboriosamente empurrar suas equipes
Співають ідучи дівчата,
Les filles chantonnent la ritournelle en rentrant chez elles
А матері вечерять ждуть.
Les mères attendent le reste de la famille pour le souper.
As mães esperam pelo resto da família para o jantar.
Семья вечеря коло хати;
La famille se restaure autour de la demeure ;
A família está restaurando em volta da casa;
Вечірня зіронька встає;
L’étoile du soir se lève à cette heure ;
A estrela da noite se levanta a esta hora;
Дочка вечерять подає
La fille sert le repas…
A garota serve a refeição …
А мати хоче научати,
Sa mère veut la conseiller,
Sua mãe quer aconselhá-la,
Так соловейко не дає.
Mais le taquin rossignol couvre sa voix.
Mas a provocação rouxinol cobre sua voz.
Поклала мати коло хати
Autour de la maison, la mère
Ao redor da casa, a mãe
 Маленьких діточок своїх,
Couche ses petits enfants,
Camada de seus filhinhos
Сама заснула коло їх.
Et s’endort ensuite à leurs côtés.
E depois adormece ao lado deles.
Затихло все… Тілько дівчата
Tout est devenu si silencieux … Seules les filles
Tudo ficou tão quieto … Só garotas
Та соловейко не затих.
Et le rossignol sont en éveil.
E o rouxinol estão acordados.

**

Taras Chevtchenko
Тарас Григорович Шевченко
Вірші Тараса Шевченка
JAN HUS L'HERETIQUE de Taras Chevtchenko - Trad Jacky Lavauzelle

 


 TRADUCTION FRANCAISE & PORTUGAISE
Tradução Francês e Português
JACKY LAVAUZELLE

JE SUIS UN PAUVRE PELERIN – ESSENINE SERGUEÏ – 1915 – Я странник убогий

Littérature Russe
SERGUEÏ ESSÉNINE POEME 1915

**********************

 

русский поэт- Poète Russe
русская литература

***
стихотворение  – Poésie

***

 

 

Sergueï Essénine
Сергей Александрович Есенин

3 octobre 1895 Konstantinovo (Rybnov) – 28 décembre 1925 à Leningrad
3 октября 1895, Константиново – 28 декабря 1925, Ленинград
TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

****

LA POESIE DE SERGUEÏ ESSÉNINE


****

Я странник убогий 
****

JE SUIS UN PAUVRE PELERIN

1915


****

****

Я странник убогий.
Je suis un pauvre pèlerin.
С вечерней звездой
Suivant l’étoile du soir
Пою я о Боге
Je chante Dieu
Касаткой степной.
Au cœur de la steppe.

*

На шелковом блюде
Au sol en tapis de soie
Опада осин,
S’effeuille le tremble,
Послухайте, люди,
Ecoutez, écoutez
Ухлюпы трясин.
Le souffle des marais.

*

Ширком в луговины,
L’oiseau dans les prés,
Целуя сосну,
Embrasse les pins,
Поют быстровины
chante en louant à pleins poumons
Про рай и весну.
Tant le paradis que le printemps.
*
Я, странник убогий,
Moi, pauvre errant,
Молюсь в синеву.
Je prie dans le bleu du ciel.
На палой дороге
Sur la morne route
Ложуся в траву.
Je me couche sur l’herbe.

*

Покоюся сладко
Joyeux et serein
Меж росновых бус;
Au milieu des perles de rosée ;
На сердце лампадка,
Au cœur une petite lampe,
А в сердце Исус.
Et au cœur de mon cœur : Jésus.
1915

 

******************

LES PELERINS RUSSES
Par
DOSTOÏEVSKI

Dès que le peuple russe fut baptisé, des pèlerins russes commencèrent à visiter les Lieux saints, le sépulcre de N.-S. Jésus-Christ, le Mont-Athos, etc. Déjà, pendant les croisades, les supérieur d’un couvent russe visita Jérusalem et fut bien reçu par le roi Beaudoin. Les pèlerinages en Orient n’ont jamais cessé jusqu’à nos jours. Beaucoup de moines russes aussi ont habité le Mont-Athos. Si bien que le peuple russe, illettré et ignorant de toute géographie, sait parfaitement que les Lieux saints sont depuis longtemps aux mains des Turcs mahométans, et qu’un Chrétien a une vie pénible en Orient, Aussi le peuple russe est-il toujours plein d’admiration pour les hauts faits des pèlerins, dans cette région, et sent-il son cœur attiré vers Jérusalem. C’est un trait historique connu. De pauvre vieillards, d’anciens soldats, de vieilles femmes qui ne savent pas un mot de géographie ont été de village en village, le sac au dos, mendiants, vers les Lieux saints, qu’ils n’atteignaient parfois qu’après des calamités sans nombre. Quand ils rentraient au pays natal, leur récits étaient écoutés pieusement. En général, le peuple aime extrêmement ce qui a trait «  au divin  ». Qui a lu La Vie des Saints ? Si le peuple ne l’a pas lu, et pour cause, il le connaît, il est imprégné de son esprit. Et comment cela ? Parce que de nombreux pèlerins récitent, souvent d’une façon superbe, des passages entiers de ce livre, sans changer un mot du texte, et qu’on les écoute avidement. Moi-même, tout enfant, avant d’avoir appris à lire, j’ai assisté à ces récitations. Plus tard, au bagne, en Sibérie, j’ai entendu des bandits qui, eux aussi, récitaient ce livre, et vu d’autres bandits qui les écoutaient avec recueillement. Tout cela avait été appris, non dans un volume, mais oralement. Le peuple y trouve comme quelque chose qui se fait repentir. Il est arrivé que des êtres affreusement corrompus, des exploiteurs, des oppresseurs aient été pris, en entendant ces récits, du désir de partie pour un pèlerinage, et de rechercher par le travail et la peine vaillamment supportée ; parfois, ils se rappelaient un vœux, — oublié depuis longtemps — de s’en aller vers les Lieux saints, sinon jusqu’à Jérusalem, du moins jusqu’aux Lieux saints Russe, à Kiev, au couvent Solovetzsky. Nekrassov, en créant son type de Vlass, n’a pu se l’imaginer autrement que portant des chaines dans un pèlerinage expiatoire. Ce trait n’existe chez aucun autre peuple européen. Tout cela durera-t-il ? L’instruction semble changer beaucoup notre moujik, mais en attendant, c’est ce trait seul qui peut expliquer cette énigme du caractère conscient, du mouvement populaire de l’année dernière. Un, sur mille de nos moujiks, comme dit Lévine, savait peut-être qu’il existait des Serbes, des Bulgares, des Monténégrins, qui étaient nos coreligionnaires ; mais tout notre peuple avait entendu dire qu’il y avait des chrétiens orthodoxes sous le joug mahométan. Lors de la guerre avec la Turquie, guerre vieille de vingt ans, qui se termina par Sébastopol, on lui avait parlé des chrétiens martyrisés en Orient et, avant que notre peuple ne prit feu pour la cause des Slaves orientaux, il n’ignorait pas que ces Slaves avaient été torturés par les Turcs. J’ai entendu, moi-même, des gens du peuple se demander : « Est-il vrai que le Turc se lève de nouveau contre les chrétiens ? »

Fédor Mikhaïlovitch Dostoïevski
Journal d’un écrivain
Chapitre X
COMME QUOI LE PEUPLE SANS INSTRUCTION NE SE TROMPE PAS SUR LE FOND DE LA QUESTION D’ORIENT
Traduction par J.-Wladimir Bienstock et John-Antoine Nau
Editions Charpentier
1904

********************************

Бабушкины сказки
C. А. Есенин

*******************

LES POEMES DE SERGUEÏ ESSÉNINE

*****

****

LA POESIE DE SERGUEÏ ESSÉNINE
****

LA POÉSIE d’Essénine – поэзия есенина – SERGUEÏ ESSÉNINE POÈME

**********************
SERGUEÏ ESSÉNINE POÈME

 

русский поэт- Poète Russe
русская литература
Littérature Russe

***
стихотворение  – Poésie

***

 

 

Sergueï Essénine
Сергей Александрович Есенин

3 octobre 1895 Konstantinovo (Rybnov) – 28 décembre 1925 à Leningrad
3 октября 1895, Константиново – 28 декабря 1925, Ленинград
TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

****

LA POÉSIE DE SERGUEÏ ESSÉNINE
****

поэзия есенина
****

*******************

1910
Выткался на озере алый свет зари…
LE ROUGE DE L’AUBE

Выткался на озере алый свет зари.
Le rouge de l’aube a tissé le lac.
На бору со звонами плачут глухари.
Toute la forêt frisonne aux chants de scie du grand tétras.

**

1914
Не ветры осыпают пущи,
LES PSAUMES DES ÉTOILES FILANTES

Не ветры осыпают пущи,
Ce ne sont pas les vents qui fouettent les forêts,
Не листопад златит холмы.
Ce ne sont pas les feuilles qui dorent les vallées.

**

1915
Я странник убогий
JE SUIS UN PAUVRE PELERIN

Я странник убогий.
Je suis un pauvre pèlerin.
С вечерней звездой
Suivant l’étoile du soir

**

1917
Бабушкины сказки
CONTE DE FÉES -IVAN LE FOU

В зимний вечер по задворкам
Le soir d’hiver à la périphérie
Разухабистой гурьбой
Se réunit la joyeuse foule

**

1917
Где ты, где ты, отчий дом
LA MAISON DE MON PERE

Где ты, где ты, отчий дом,
Où es-tu, où es-tu, maison de mon père,
Гревший спину под бугром?
Qui te réchauffait en retrait sous la colline ?

**

1918
Я покинул родимый дом
LE VIEIL ÉRABLE

Я покинул родимый дом,
Je t’ai quittée, ma chère maison,
Голубую оставил Русь.
Russie azurée, je t’ai quittée .

**

1918
Закружилась листва золотая
LA NUÉE DE PAPILLONS

Закружилась листва золотая.
La feuille d’or file
В розоватой воде на пруду
Sur l’eau rosée du bassin

**

1918
Хорошо под осеннюю свежесть
L’ÉTINCELLE DES MOTS

Хорошо под осеннюю свежесть
Comme il est bon dans la fraîcheur de l’automne
Душу-яблоню ветром стряхать
De laisser vaquer son âme comme une pomme au vent

**

Исповедь хулигана
CONFESSION D’UN VOYOU
1920

**

Essénine poème

**

1920
Я последний поэт деревни
JE SUIS LE DERNIER POETE DES CAMPAGNES

Я последний поэт деревни,
Je suis le dernier poète des campagnes,
Скромен в песнях дощатый мост.
Le dernier à chanter le modeste pont de bois.

**

 

**

1921
Не жалею, не зову, не плачу,
LA BLANCHEUR DES POMMIERS

Не жалею, не зову, не плачу,
Je ne regrette ni les suppliques ni les douleurs.
Все пройдет, как с белых яблонь дым.
Comme la blancheur des pommiers, tout passe.

**

1922
Да! Теперь решено
L’ÉCLAT DU DIABLE

Да! Теперь решено. Без возврата
Oui ! Maintenant, c’est fini. Sans me retourner
Я покинул родные поля.
Je quitte ma maison, mon pays.

**

Essénine poème

**

1924
Мы теперь уходим понемногу
LE FRISSON

Мы теперь уходим понемногу
Maintenant, nous partons là-bas
В ту страну, где тишь и благодать.
Dans un pays de paix et de sérénité.

**

1925
Вижу сон
LES RÊVES BLEUS

Вижу сон. Дорога чёрная.
Je rêve. La route est noire.
Белый конь. Стопа упорная.
Le cheval blanc. Il avance.

**

1925
мчатся сани, слышишь – сани мчатся
LE TRAÎNEAU

Слышишь – мчатся сани, слышишь – сани мчатся.
Écoute ! Écoute le chant du traîneau dans sa course.
Хорошо с любимой в поле затеряться.
Partons nous perdre là-bas au loin !

**

1925
Вечером синим, вечером лунным
LE BONHEUR BLEU

Вечером синим, вечером лунным
Un soir de lune dans ce bleu du soir
Был я когда-то красивым и юным.
J’étais jeune et j’étais beau.

**

1925
Гори, звезда моя, не падай.
EPITHAPHE

Гори, звезда моя, не падай.
Etoile, mon étoile, ne tombe pas
Роняй холодные лучи.
Laisse tomber tes froids rayons.

**

SON DERNIER POÈME

1925
До свиданья, друг мой, до свиданья.
AU REVOIR MON AMI

До свиданья, друг мой, до свиданья.
Au revoir mon ami, au revoir.
Милый мой, ты у меня в груди.
Mon ami, tu es dans mon cœur.

[autre traduction d’octobre 2015]

*******************

LES POEMES DE SERGUEÏ ESSENINE

*****

****

 SERGUEÏ ESSÉNINE POÈME
****

поэзия есенина
****

LE NUAGE EN PANTALON (Vladimir Maïakovski 1915) TROISIEME PARTIE

****

Владимир Маяковский

русский поэт- Poète Russe
русская литература
Littérature Russe
 

 





 

Владимир Владимирович Маяковский
Vladimir Maïakovski

1893-1930

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE
стихотворение Лермонтова

 




 Théâtre de Vladimir Maïakovski

VLADIMIR MAÏAKOVSKI
1915
Облако в штанах
LE NUAGE EN PANTALON

Тетраптих – Tétraptyque

III


TROISIEME PARTIE



**

Ах, зачем это,
Ah, pourquoi,
откуда это
d’où proviennent
в светлое весело
contre cette joyeuse lumière
грязных кулачищ замах!
ces sales poings levés !

Пришла
Arrive,
и голову отчаянием занавесила
le désespoir comme un rideau est tombé sur ma tête,
мысль о сумасшедших домах.
l’idée des asiles d’aliénés.

И —
Et –
  « 
в гибель дредноута
comme dans un navire naufragé
 от душащих спазм
quand arrivent ces spasmes de suffocation
  бросаются в разинутый люк —
on se jette par le hublot béant –
сквозь свой
par votre
до крика разодранный глаз
cri déchirant, il sort de ses yeux
лез, обезумев, Бурлюк.
ahuris, David Bourliouk.
Почти окровавив исслезенные веки,
De ses paupières presqu’ensanglantées,
вылез,
il émerge,
 встал,
il se lève,
пошел
il avance
 и с нежностью, неожиданной в жирном человеке
et avec tendresse, inattendue pour un homme de sa corpulence
 взял и сказал:
Il se dresse et dit:
«Хорошо!»
« Bien! »
 Хорошо, когда в желтую кофту
C’est utile dans ces cas-là, d’avoir posé la veste jaune
 душа от осмотров укутана!
sur l’âme pour lui éviter les regards inquisiteurs !
 Хорошо,
C’est bien,
 когда брошенный в зубы эшафоту,
quand jeté dans les dents de l’échafaud
крикнуть:
de pouvoir crier :
«Пейте какао Ван-Гутена!»
« Buvez du cacao Van Houten ! »

*

Бурлюк, Давид Давидович
David Bourliouk

*

И эту секунду,
Et cette seconde-là,
бенгальскую,
de feu de Bengale,
громкую,
explosive,
я ни на что б не выменял,
je ne pourrai l’échanger,
я ни на…
Je ne suis pas pour …

А из сигарного дыма
Et la fumée de cigare,
ликерною рюмкой
tel un verre de liqueur,
вытягивалось пропитое лицо Северянина.
s’étirait Igor Severianine ivre.
Как вы смеете называться поэтом
Comment osez-vous vous appeler poète
и, серенький, чирикать, как перепел!
quand grisé vous chantez comme une caille !
Сегодня
Aujourd’hui
надо
il faut
кастетом
avec un coup de poing
кроиться миру в черепе!
éclater le crâne du monde !

*

Игорь Северянин
Igor Severianine

*

 

Вы,
vous
обеспокоенные мыслью одной —
préoccupé par l’idée fixe –
«изящно пляшу ли»,—
« Avons-nous dansé gracieusement ? » –
смотрите, как развлекаюсь
Voyez comment  vous vous amusez
я —
Moi –
 площадной
faussaire
сутенер и карточный шулер.
filou proxénète et tricheur de carte.
От вас,
Loin de vous,
которые влюбленностью мокли,
qui aimaient la mollesse,
 от которых
d’où
 в столетия слеза лилась,
tant de larmes coulent sur les siècles,
уйду я,
je partirai,
солнце моноклем
pour monocle, le soleil,
вставлю в широко растопыренный глаз.
incrusté dans un regard largement évasif.

Невероятно себя нарядив,
Incroyablement fagoté
пойду по земле,
je traverserai la terre,
 чтоб нравился и жегся,
pour plaire et me consumer,
а впереди
et avec
на цепочке Наполеона поведу, как мопса.
Napoléon au bout d’une chaîne, comme un roquet.
Вся земля поляжет женщиной,
Comme une femme se couchera la terre
 заерзает мясами, хотя отдаться;
animale et débridée ;
вещи оживут —
les choses viendront à la vie –
губы вещины
de pulpeuses lèvres
засюсюкают:
murmureront :
«цаца, цаца, цаца!»
« la cocotte, la cocotte, la cocotte ! » 

Вдруг
tout à coup
 
и тучи
les nuages
 и облачное прочее
tous les nuages.
подняло на небе невероятную качку,
se lèveront dans un incroyable bazar.
как будто расходятся белые рабочие,
comme une sortie de blancs travailleurs,
небу объявив озлобленную стачку.
en grève contre le ciel
Гром из-за тучи, зверея, вылез,
derrière un nuage, la foudre est sortie,
 громадные ноздри задорно высморкая,
mouchant les énormes narines avec ferveur,
и небье лицо секунду кривилось
et la face du ciel
 суровой гримасой железного Бисмарка.
a fait la moue sévère d’un Bismarck de fer.
И кто-то,
Et quelqu’un,
запутавшись в облачных путах,
empêtré dans les nuages
вытянул руки к кафе —
tendit ses bras pour prendre un café –
и будто по-женски,
d’une manière féminine,
 и нежный как будто,
et douce,
и будто бы пушки лафет.
comme on tire au canon.

Вы думаете —
Pensez-vous que
это солнце нежненько
les rayons du soleil
треплет по щечке кафе?
caressent le café sur sa joue ?
Это опять расстрелять мятежников
C’est un nouveau massacre de rebelles
 грядет генерал Галифе!
orchestré par le général Gaston de Galliffet !

Выньте, гулящие, руки из брюк —
Sortez, rôdeurs, les mains de votre pantalon –
берите камень, нож или бомбу,
Prenez une pierre, un couteau ou une bombe,
а если у которого нету рук —
et si vous êtes amputés des mains –
пришел чтоб и бился лбом бы!
venez quand même et frappez avec le front !
 Идите, голодненькие,
Allez, mendiants,
потненькие,
puant la sueur,
 покорненькие,
esclaves,
закисшие в блохастом грязненьке!
qui moisissaient ainsi !
Идите!
Allez !
Понедельники и вторники
Lundi et mardi
окрасим кровью в праздники!
tachés de sang, ces jours seront chômés !
Пускай земле под ножами припомнится,
Que la terre sous le couteau n’oublie pas
кого хотела опошлить!
ceux qu’elle a voulu avilir !

 

Земле,
La terre
обжиревшей, как любовница,
lardée comme une maîtresse,
которую вылюбил Ротшильд!
soumise à Rothschild !
Чтоб флаги трепались в горячке пальбы,
Que flottent les drapeaux dans la chaleur de la rébellion,
как у каждого порядочного праздника —
comme toutes les fêtes décentes –
выше вздымайте, фонарные столбы,
éclairez lampadaires,
окровавленные туши лабазников.
les carcasses sanglantes des marchands.

Изругивался,
Invectives,
вымаливался,
prières,
резал,
canifs,
лез за кем-то
un guet-apens
вгрызаться в бока.
un coup dans les hanches.

На небе, красный, как марсельеза,
Au ciel, rouge comme la Marseillaise,
вздрагивал, околевая, закат.
tremblotant, le coucher de soleil finissant.

Уже сумашествие.
Déjà la folie.

Ничего не будет.
Rien ne se passera.

Ночь придет,
Viendra la nuit,
перекусит
d’une seule bouchée
и съест.
gobera tout illico.
  Видите —
Vous voyez –
небо опять иудит
le ciel à nouveau comme Judas
пригоршнью обгрызанных предательством звезд?
trahira-t-il une poignée d’étoiles ?

Пришла.
Elle est venue.
Пирует Мамаем,
Comme un festin de l’émir Mamaï de la Horde bleue,
задом на город насев.
le cul sur la ville.
Эту ночь глазами не проломаем,
Nos yeux ne traverseront jamais l’épaisseur de la nuit,
черную, как Азеф!
noir comme Yevno Azev, infiltré de la Police Tsariste !

Ежусь, зашвырнувшись в трактирные углы,
Niché dans un coin des tavernes,
вином обливаю душу и скатерть
le vin aspergera tant mon âme que la nappe
и вижу:
et je vois :
 в углу — глаза круглы,—
dans le coin – les yeux ronds –
глазами в сердце въелась богоматерь.
les yeux profondément ancrés au cœur par la Mère de Dieu.
Чего одаривать по шаблону намалеванному
Qui confèrent de la sainteté
 сиянием трактирную ораву!
à cette taverne de mal léchés !
Видишь — опять
Vous voyez – encore une fois
голгофнику оплеванному
pourquoi à l’homme du Golgotha
предпочитают Варавву?
préfèrent-ils Barrabas ?
Может быть, нарочно я
Peut-être est-ce délibérément
  в человечьем месиве
dans ce désordre humain
лицом никого не новей.
que mon visage n’est pas inconnu.
Я,
Moi
может быть,
peut-être
  самый красивый
la plus beau
из всех твоих сыновей.
de tous tes fils.
 Дай им,
Permets-leur,
заплесневшим в радости,
à ceux qui croupissent dans la joie,
скорой смерти времени,
et dans la rapide mort du temps
чтоб стали дети, должные подрасти,
aux enfants de grandir immédiatement,
 мальчики — отцы,
que les garçons – deviennent des pères,
девочки — забеременели.
que les filles – se retrouvent enceintes.
И новым рожденным дай обрасти
Et permets aux nouveau-nés
пытливой сединой волхвов,
de posséder de suite les cheveux gris des sages,
и придут они —
et ils viendront –
и будут детей крестить
et les enfants seront baptisés
 именами моих стихов.
du nom de mes poèmes.

Я, воспевающий машину и Англию,
Je glorifie les machines et l’Angleterre,
может быть, просто,
peut-être suis-je juste,
в самом обыкновенном Евангелии
dans l’Évangile ordinaire
тринадцатый апостол.
le treizième apôtre.
И когда мой голос
Et quand ma voix
похабно ухает —
porte des hululements obscènes –
от часа к часу,
d’heure en heure,
сутки,
toute la journée,
целые может быть, Иисус Христос нюхает
peut-être que Jésus Christ renifle tout simplement
моей души незабудки.
les myosotis mon âme.

 





*******

VLADIMIR MAÏAKOVSKI
1915




LE NUAGE EN PANTALON (MAÏAKOVSKI – 1915) DEUXIEME PARTIE

****

Владимир Маяковский

русский поэт- Poète Russe
русская литература
Littérature Russe
 

 





 

Владимир Владимирович Маяковский
Vladimir Maïakovski

1893-1930

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE
стихотворение Лермонтова

 




 Théâtre de Vladimir Maïakovski

VLADIMIR MAÏAKOVSKI
1915
Облако в штанах
LE NUAGE EN PANTALON

Тетраптих – Tétraptyque

II


DEUXIEME PARTIE



**

Славьте меня!
Grâce !
Я великим не чета.
Je ne fais pas le poids.
Я над всем, что сделано,
Moi, sur tout ce qui est fait,
ставлю «nihil».
Je mets un «nihil».

Никогда
Jamais !
ничего не хочу читать.
Je ne veux pas lire.
Книги?
Des livres ?
Что книги!
Quoi, les livres !

Я раньше думал —
Je pensais –
книги делаются так:
que livres étaient faits comme ça :
 пришел поэт,
le poète arrive,
легко разжал уста,
il desserre sa bouche,
и сразу запел вдохновенный простак —
et immédiatement il entame, le simplet, un couplet à chanter-
пожалуйста!
C’est fait !
А оказывается —
Et il se trouve qu’en réalité –
прежде чем начнет петься,
avant qu’il ne commence à chanter,
долго ходят, размозолев от брожения,
il lui faille une longue marche, une longue fermentation,
и тихо барахтается в тине сердца
et qu’il laisse son cœur patauger tranquillement dans sa boue
глупая вобла воображения.
la stupide imagination du gardon.
Пока выкипячивают, рифмами пиликая,
Alors que l’on cuisine, en grattant des rimes,
из любвей и соловьев какое-то варево,
Une fricassée d’amour au rossignol
улица корчится безъязыкая —
la rue  se tortille sans langue-
ей нечем кричать и разговаривать.
Elle n’a rien à crier et elle n’a rien à dire.

Городов вавилонские башни,
Des tours de Babel se dressent dans nos villes
возгордясь, возносим снова,
Elles grimpent  à nouveau,
а бог
et dieu
 города на пашни
plante des villes sur les terres arables
 рушит,
qu’elles détruisent,
мешая слово.
confusion des mots.

Улица муку молча пёрла.
En silence, la rue avale sa peine.
Крик торчком стоял из глотки.
Un cri se glace dans sa gorge.
Топорщились, застрявшие поперек горла,
Coincés dans la gorge irritée,
пухлые taxi и костлявые пролетки
De gras taxis et d’osseux fiacres
грудь испешеходили.
Et une poitrine piétinée.
Чахотки площе.
Infectée.
Город дорогу мраком запер.
La route de la ville est verrouillée par l’obscurité.

И когда —
Et quand –
все-таки!—
après tout ! –
выхаркнула давку на площадь,
Elle a écrasé les badauds sur la zone,
спихнув наступившую на горло паперть,
Ecartant le porche  qui encombrait sa gorge,
думалось:
faisant penser à
 в хорах архангелова хорала
un chant par des chorales d’archanges,
бог, ограбленный, идет карать!
Dieu, dépouillé, venait pour punir !

А улица присела и заорала:
La rue s’est accroupie et a crié :
 
«Идемте жрать!»
« Allons manger! »

Гримируют городу Круппы и Круппики
Les gros Krupps et les maigres Krupps maquillent sur la ville
грозящих бровей морщь,
de menaçant sourcils froncés
а во рту
et dans la bouche
умерших слов разлагаются трупики,
des mots morts décomposés cadavériques,
 только два живут, жирея —
Seulement deux mots survivent, et profitent –
«сволочь»
« bâtard »
и еще какое-то,
et un autre,
кажется, «борщ».
Il me semble : «borchtch».

Поэты,
Poètes,
 размокшие в плаче и всхлипе,
Affadis par les pleurs et encore les pleurs,
бросились от улицы, ероша космы:
se sont précipités dans la rue, ébouriffantes crinières :
«Как двумя такими выпеть
« Comment avec ces deux uniques mots
и барышню,
pouvoir évoquer la jeune femme,
и любовь,
et l’amour
и цветочек под росами?»
et la floraison sous la rosée? « 
 А за поэтами —
Et après le poète –
уличные тыщи:
des milliers se sont retrouvés dans la rue :
студенты,
les étudiants
проститутки,
les prostituées,
подрядчики.
les entrepreneurs.

Господа!
Seigneur!
Остановитесь!
Stop!
Вы не нищие,
Vous n’êtes pas des gueux,
вы не смеете просить подачки!
ne demandez pas l’aumône !

Нам, здоровенным,
Pour nous, les costauds,
с шаго саженьим,
avec nos grandes enjambées,
надо не слушать, а рвать их —
il n’est nullement nécessaire de les écouter, il faut les réduire en miettes-
их,
oui, eux
присосавшихся бесплатным приложением
qui bénéficient de gratuité
  к каждой двуспальной кровати!
pour chaque lit double!

 





Их ли смиренно просить:
Est-ce que humblement nous allons nous abaisser à dire :
«Помоги мне!»
« Aidez-nous ! »
Молить о гимне,
Demandez-leur un hymne,
 об оратории!
un oratorio !
Мы сами творцы в горящем гимне —
Nous sommes les créateurs de l’hymne ardent –
шуме фабрики и лаборатории.
le bruit des usines et des laboratoires.

Что мне до Фауста,
Que m’importe Faust,
феерией ракет
d’extravagants missiles
скользящего с Мефистофелем в небесном паркете!
se déplaçant avec Méphistophélès sur la piste de danse céleste !
Я знаю —
Je sais –
гвоздь у меня в сапоге
qu’un seul clou dans ma botte
кошмарней, чем фантазия у Гете!
est plus cauchemardesque encore que toute la fantaisie réunie de Goethe !

Я,
Moi
златоустейший,
Bouche dorée,
 чье каждое слово
dont chaque mot
 душу новородит,
renforce mon âme,
 именинит тело,
nettoie le corps,
говорю вам:
je vous le dis :
мельчайшая пылинка живого
le plus petit grain de poussière vivant
 ценнее всего, что я сделаю и сделал!
est chose plus précieuse que ce que je fais, et ce que j’ai fait !

Слушайте!
Ecoutez !
Проповедует,
Le prêche,
мечась и стеня,
nerveux, murmurant,
  сегодняшнего дня крикогубый Заратустра!
aujourd’hui de Zarathoustra !
Мы
Nous
с лицом, как заспанная простыня,
avec un visage comme une couette somnolente,
с губами, обвисшими, как люстра,
avec des lèvres tombantes comme un lustre,
 мы,
nous,
каторжане города-лепрозория,
les déclarés coupable, les condamnés de la ville léproserie,
 где золото и грязь изъязвили  проказу,—
où l’or et la saleté se posent sur la lèpre –
мы чище венецианского лазорья,
Nous sommes plus propres que la Venise bleue,
морями и солнцами омытого сразу!
par la mer et le soleil à la fois baignée !

Плевать, что нет
Je ne me soucie pas de trouver chez
  
у Гомеров и Овидиев
Homère et Ovide
людей, как мы,
des gens comme nous,
от копоти в оспе.
variolés de suie.
Я знаю —
Je sais –
солнце померкло б, увидев
que le soleil s’assombrirait, voyant
наших душ золотые россыпи!
dans nos âmes cette mine d’or !

Жилы и мускулы — молитв верней.
Veines et muscles – valent mieux que les prières des fidèles.
Нам ли вымаливать милостей времени!
Nous ne demandons pas les faveurs de temps !
 Мы —
Nous –
 каждый —
Chacun d’entre nous –
держим в своей пятерне
nous gardons dans nos cinq doigts
миров приводные ремни!
les rênes du mondes !

 





Это взвело на Голгофы аудиторий
J’ai gravi le Golgotha des auditoires
Петрограда, Москвы, Одессы, Киева,
de Petrograd, Moscou, Odessa, Kiev,
 и не было ни одного,
et il n’y avait rien, personne
  который
qui
не кричал бы:
a crié :
 «Распни,
« Crucifiez,
 распни его!»
Crucifiez-le! « 
Но мне —
A moi-
люди,
les gens
 и те, что обидели —
et ceux qui m’ont offensé, aussi –
вы мне всего дороже и ближе.
vous êtes ce qu’il y a de plus précieux pour moi et de plus intime.

Видели,
Avez-vous vu
 как собака бьющую руку лижет?!
un chien battu lécher la main qui le bat !

Я,
Moi,
обсмеянный у сегодняшнего племени,
vilipendé par la tribu d’aujourd’hui,
как длинный
comme une interminable
скабрезный анекдот,
anecdote indécente,
вижу идущего через горы времени,
Je vois venir à travers les montagnes du temps
которого не видит никто.
celui que personne ne voit.

Где глаз людей обрывается куцый,
Où les yeux des gens s’arrêtent,
главой голодных орд,
à la tête des hordes affamées,
в терновом венце революций
munie d’une couronne d’épines de révolutions,
 грядет шестнадцатый год.
la seizième année de notre siècle arrive.

А я у вас — его предтеча;
Et moi- son prédécesseur ;
 я — где боль, везде;
moi- partout où la douleur se trouve ;
на каждой капле слёзовой течи
sur chacun des pleurs
  распял себя на кресте.
je me suis crucifié.
   Уже ничего простить нельзя.
Rien ne peut plus être pardonné .
Я выжег души, где нежность растили.
J’ai brûlé les âmes où la tendresse existait.
 Это труднее, чем взять
Ceci est plus difficile que de prendre
тысячу тысяч Бастилий!
mille milliers de Bastille !

И когда,
Et quand,
приход его
lors de sa venue
мятежом оглашая,
dans le vacarme des rébellions,
выйдете к спасителю —
viendra le sauveur –
вам я
Pour vous, moi,
душу вытащу,
je m’arracherai la langue,
растопчу,
je la foulerai aux pieds,
чтоб большая!—
afin qu’elle grandisse ! –
и окровавленную дам, как знамя.
Et, sanglante, elle deviendra votre bannière.

*******

VLADIMIR MAÏAKOVSKI
1915