LA POÉSIE D’ALEXANDRE BLOK – ПОЭЗИЯ АЛЕКСАНДРА БЛОКА

*


По берегу Александр блок стихи

русский поэт- Poète Russe
русская литература
Littérature Russe

Alexandre Blok
Алекса́ндр Алекса́ндрович Блок

 

ALEXANDRE BLOK
Алекса́ндр Алекса́ндрович Блок
1880-1921

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

***********

LA POÉSIE D’ALEXANDRE BLOK
ПОЭЗИЯ АЛЕКСАНДРА БЛОКА


******************

1898

EN MER
В МОРЕ

В море одна лишь  волна — быстротечная.
En mer, une ondulation simple – éphémère.
В небе одна лишь звезда — бесконечная.
Dans le ciel, une étoile seule – infinie.

**

1902

LE CRÉPUSCULE BLEU
Я, отрок, зажигаю свечи

Я, отрок, зажигаю свечи,
Moi, jeune homme, j’allume des bougies
Огонь кадильный берегу.
Et j’entretiens l’encens qui brûle.

**

1903

SUR LA RIVE
По берегу

По берегу плелся больной человек.
Sur le rivage, se traînait une personne malade.
С ним рядом ползла вереница телег.
A côté de lui rampait une file de chariots.

**

1905

ELLE CHANTE DANS LE CHŒUR DE L’EGLISE
Девушка пела в церковном хоре

Девушка пела в церковном хоре
Elle chante dans la chœur de l’église
О всех усталых в чужом краю,
Sur tous ceux qui sont fatigués dans les pays étrangers,

**

1918

LES SCYTHES
скифы

Мильоны – вас. Нас – тьмы, и тьмы, и тьмы.
Des millions : vous êtes. Nous nous sommes les ténèbres, les ténèbres, et encore les ténèbres !
Попробуйте, сразитесь с нами!
Essayez et vous verrez !

***************************

LE CRÉPUSCULE BLEU – Poème d’Alexandre BLOK – 1902 – Алекса́ндр Алекса́ндрович Блок – Я, отрок, зажигаю свечи

*


По берегу Александр блок стихи

русский поэт- Poète Russe
русская литература
Littérature Russe

Alexandre Blok
Алекса́ндр Алекса́ндрович Блок

 

ALEXANDRE BLOK
Алекса́ндр Алекса́ндрович Блок
1880-1921

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

***********

Я, отрок, зажигаю свечи
7 Juillet 1902

******************


Имеющий невесту есть жених;
Celui à qui appartient une épouse c’est l’époux ;

а друг жениха,
et l’ami de l’époux

стоящий и внимающий ему,
qui est debout et à l’écoute

радостью радуется,
se réjouit grandement

слыша голос жениха.
d’entendre la voix de l’époux.
От Иоанна III, 29
Jean, 3:29

*********************


Я, отрок, зажигаю свечи,
Moi, jeune homme, j’allume des bougies
Огонь кадильный берегу.
Et j’entretiens l’encens qui brûle.
Она без мысли и без речи
Elle, sans un mot, sans une parole
На том смеется берегу.
Sur ce rivage se met à rire.

*

Люблю вечернее моленье
J’aime la prière du soir
У белой церкви над рекой,
Dans la blanche blanche au bord de la rivière
Передзакатное селенье
Dans ce village perdu
И сумрак мутно-голубой.
Dans ce crépuscule bleu terne.

*

Покорный ласковому взгляду,
Soumis aux regards affectueux,
Любуюсь тайной красоты,
J’admire le secret de la beauté
И за церковную ограду
Et par la clôture de l’église
Бросаю белые цветы.
Je jette des fleurs blanches.

*

Падет туманная завеса.
Un rideau de brouillard va tomber.
Жених сойдет из алтаря.
Le marié descendra de l’autel.
И от вершин зубчатых леса
Et des cimes des forêts déchiquetées
Забрезжит брачная заря.
L’aube du mariage brillera.


**********************

7 июля 1902
7 juillet 1902


*************************

LE CHANSONNIER PÉTRARQUE SONNET 180 (Première Partie) CANZONIERE – CLXXX –

*

FRANCESCO PETRARQUE SONNETS

Francesco PETRARCA
1304 – 1374

Traduction Jacky Lavauzelle

——–


Canzoniere Petrarca  Sonetto 180

LE CHANSONNIER PETRARQUE
Sonnet 180
CLXXX

Rerum vulgarium fragmenta

Fragments composés en vulgaire

Rime In vita di Madonna Laura

PRIMA PARTE
Première Partie

180/263

Dante Boccace Petrarque Guido Cavalvanti Cino da Pistoia Guittone dArezzo Trecento Italien 1544 Giorgio Vasari

Po, ben puo’ tu portartene la scorza
Ô Pô, tu peux bien si tu veux m’emporter la peau
di me con tue possenti et rapide onde,
Par tes puissantes et rapides vagues,
 ma lo spirto ch’iv’entro si nasconde
mais mon esprit caché dans mon corps
non cura né di tua né d’altrui forza;
ne se soucie ni de ta force ni de nulle autre ;

**

Io qual senz’alternar poggia con orza
qui sans fioriture se dirige
dritto perl’aure al suo desir seconde,
tout droit  soutenu par son désir de Laure,
battendo l’ali verso l’aurea fronde,
battant ses ailes vers les frondaisons d’or,
 l’acqua e ’l vento e la vela e i remi sforza.
maîtrisant l’eau, le vent, les voiles et les rames.


**

Re degli altri, superbo altero fiume,
Roi de tous les autres, ô superbe fleuve altier,
che ’ncontri ’l sol quando e’ne mena ’l giorno,
qui part vers le soleil nous portant le jour,
e ’n ponente abandoni un piú bel lume,
et l’abandonne au couchant pour une belle lumière,

**

tu te ne vai col mio mortal sul corno;
tu portes mon corps sur tes ondes ;
l’altro coverto d’amorose piume
mais l’esprit recouvert de si tendres plumes
 torna volando al suo dolce soggiorno.
repart en volant à son si doux séjour.

********************
Traduction Jacky Lavauzelle
ARTGITATO
*********************

Ritratto_di_francesco_petrarca,_altichiero,_1376_circa,_padova

canzoniere Petrarca 180
le chansonnier Pétrarque Sonnet 180
canzoniere poet

FRANCESCO PETRARQUE SONNETS

*

OS LUSIADAS IV-67 – LES LUSIADES – LUIS DE CAMOES – O qual, como do nobre pensamento

Ferdinand de Portugal traduction Jacky Lavauzelle
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.

OS LUSIADAS CAMOES CANTO IV
Os Lusiadas Les Lusiades
OS LUSIADAS IV-67 LES LUSIADES IV-67
LITTERATURE PORTUGAISE

Ferdinand de Portugal Os Lusiadas Traduction Jacky Lavauzelle Les Lusiades de Luis de Camoes
literatura português
Luis de Camões
[1525-1580]
Tradução – Traduction
texto bilingue

OS LUSIADAS IV-67
A Epopeia Portuguesa

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

Traduction Jacky Lavauzelle

*******

Manuel Ier
Emmanuel Ier
« Le Ventureux »
Quatorzième roi de Portugal
31 mai 1469 Alcochete – 13 décembre 1521 Lisbonne
Succède à Jean II le 27 octobre 1495

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est King_Manuel_I_as_King_David.png.
Manuel Ier, enluminure, Généalogie des rois de Portugal
XVIe siècle
****

*******************


« O qual, como do nobre pensamento
« Comme la plus noble et sainte pensée
Daquela obrigação, que lhe ficara
Devint cette mission que lui avait laissée
De seus antepassados, (cujo intento
Ses ancêtres (dont l’intention première
Foi sempre acrescentar a terra cara)
Restait de faire croître leur terre chérie)
Não deixasse de ser um só momento
Mission qui ne le laissa jamais un instant
Conquistado: no tempo que a luz clara
En paix : Dans le temps où la lumière brillante
Foge, e as estrelas nítidas, que saem,
Fuit et où les étoiles filantes sortent,
A repouso convidam quando caem,
A cet instant où les mortels reposent,


*********

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Armoiries-Manuel-Ier.jpg.
Armoiries de Manuel Ier de Portugal, Livro do Armeiro-mor, 1509
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.

L’ERMITE -I- Poème de Ilia TCHAVTCHAVADZE – ილია ჭავჭავაძე – განდეგილი (პოემა)

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est salamandre-1024x536.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.
*****
POÈME DE ILIA TCHAVTCHAVADZE
ილია ჭავჭავაძე
LITTÉRATURE GÉORGIENNE
ქართული ლიტერატურა
POÉSIE GÉORGIENNE
ქართული პოეზია

******
Géorgie
საქართველო

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

 

Poème de Ilia Tchavtchavadze

____________________________________________________________

POÉSIE GÉORGIENNE
ქართული პოეზია

ILIA TCHAVTCHAVADZE
Saint Élie le Juste
ილია ჭავჭავაძე

27 ოქტომბერი, 1837 – 30 აგვისტო, 1907
27 octobre 1837 – 30 août 1907

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

__________________________________________________________________

L’ERMITE
განდეგილი
(პოემა)

-I-

1882/1883

 

[Dernier poème de l’écrivain géorgien Ilia Chavchavadze
Ce poème a été publié le 6 février 1883]

***********************

L’église de la Trinité de Guerguétie et le mont Kazbek Gravure de 1884

******************


I


სადაც დიდებულს მთასა მყინვარსა
Où trônent les glaciers du Mont Kazbek
ორბნი, არწივნი ვერ შეჰხებიან,
Aucun aigle ne plane,
სად წვიმა-თოვლნი, ყინულად ქმნილნი,
Où la pluie, la neige, les créatures des glace,
მზისგან აროდეს არა ჰდნებიან,
Toujours scintillent au soleil,
სად უდაბურსა მას მყუდროებას
Où le silence le plus profond règne
კაცთ ჟრიამული ვერ შესწვდენია,
Jamais blessé par le bruit de l’homme,
სად მეუფება ჭექა-ქუხილსა,
Où seul le tonnerre part en échos infinis,
ყინულს და ქართა მხოლოდ შთენია, –
Seul le craquement de la glace se diffuse, –
უწინდელს დროში ღვთისა მოსავთა
Dans un temps jadis dans la roche
გამოუქვაბავთ მუნ მონასტერი
Un monastère s’est creusé
და იმ ყინულში შეთხრილს ღვთის ტაძარს
Et dans cette glace, le temple de Dieu
ბეთლემს უწოდებს დღესაცა ერი.
Bethléem, ainsi nommé par les hommes.
ფრიალოსაებრ ჩამოთლილი აქვს
Dans le cœur de la muraille
იმ წმინდანთ სადგურს ყინულის ზღუდე
Au cœur de ce monde de glace
და ზედ კარია გამოკვეთილი,
Une porte entrouverte
ვით კლდის ნაპრალზედ არწივის ბუდე.
Dans le murmure d’un nid d’aigle.
ზღუდის ძირამდე რკინის რამ ჯაჭვი
Une chaîne suspendue aux fers
ზედა ჰკიდია თურმე იმ კარსა, –
De la porte mystique,
და თუ არ ჯაჭვით, სხვაფრივ ვერა გზით
Et par cette voie unique
ვერ ძალუძს ასვლა ვერარა კაცსა.
Les moines pénètrent au cloître.


******************

POÈME DE ILIA TCHAVTCHAVADZE
ილია ჭავჭავაძე
LITTÉRATURE GÉORGIENNE
ქართული ლიტერატურა
POÉSIE GÉORGIENNE
ქართული პოეზია

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.

LE LAC BAZALETI – POÈME DE ILIA TCHAVTCHAVADZE – 1883 ილია ჭავჭავაძე – ბაზალეთის ტბა

*****
POÈME DE ILIA TCHAVTCHAVADZE
ილია ჭავჭავაძე
LITTÉRATURE GÉORGIENNE
ქართული ლიტერატურა
POÉSIE GÉORGIENNE
ქართული პოეზია

******
Géorgie
საქართველო

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

 

Poème de Ilia Tchavtchavadze

____________________________________________________________

POÉSIE GÉORGIENNE
ქართული პოეზია

ILIA TCHAVTCHAVADZE
Saint Élie le Juste
ილია ჭავჭავაძე

27 ოქტომბერი, 1837 – 30 აგვისტო, 1907
27 octobre 1837 – 30 août 1907

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

__________________________________________________________________

LE LAC BAZALETI
ბაზალეთის ტბა

1883

******************

ბაზალეთისა ტბის ძირას
Au pied du lac Bazaleti
ოქროს აკვანი არისო,
Le berceau d’or se trouve,
და მის გარშემო, წყლის ქვეშე,
Et tout autour, au cœur de toute cette étendue,
უცხო წალკოტი ჰყვავისო.
Une ardente nature le recouvre.

*

მწვანეა მუდამ წალკოტი,
Le vert est ici éternel,
არასდროს, თურმე, არ სჭკნება,
Jamais il ne pâlit
ქვეყნისა დროთა ტრიალსა
Et, rebelle aux saisons,
იგი არ ემორჩილება.
Il n’obéit qu’à sa propre nature.

*

ვერ ერჩის, თურმე, მის მწვანეს
Rien ne l’atteint
ვერც სიცხე, ვერცა ზამთარი,
Ni l’ardent été ni le glacial hiver,
და იმის მზიან ჩრდილებში
Et dans cette douce ombre
მუდამ გაზაფხული არი.
Toujours vainc le printemps.

*

წალკოტის შუაგულშია
C’est au milieu de cette exubérante nature
ის აკვანი ასვენია,
Que le berceau repose,
და ჯერ კაცთაგანს იქ ჩასვლა
Et l’atteindre pour l’heure
არავის გაუბედნია.
Personne n’a jamais pu.

*

მარტო ერთნი სირინოზნი
Les sirènes seules
იმ აკვანს გარს ეხვევიან,
Entourent le berceau,
მარტო იგინი გრძნეულნი
Seules elles s’inclinent
დასტრფიან და დამღერიან…
En chantant en chœur …

*

ამბობენ, — თამარ დედოფალს
Certains disent que c’est la Reine Tamar
ის აკვანი იქ ჩაუდგამს,
Qui le posa un jour en ces lieux,
და ერს თვისთა ცრემლთ ნადენით
Et le peuple par d’inconsolables pleurs
ტბა კარვად ზედ გადუხურავს.
Créa le lac actuel.

*

ამას კი აღარ ამბობენ —
Mais personne n’a jamais su dire
აკვანში ვინ ჩააწვინა,
Qui fut mis dans le berceau,
ან თვით ერმა თვისი ცრემლი
Ni pourquoi tant de larmes
ზედ ტბად რისთვის დაადინა…
Furent versées dans ce lac …

*

იქნებ, აკვანში ის ყრმა წევს,
Dans ce berceau dort
ვისიც არ ითქმის სახელი,
Celui dont on ne dit pas le nom ;
ვისაც დღე-და-ღამ ჰნატრულობს

N’attendons-nous pas tous qu’un jour il soit remonté
ჩუმის ნატვრითა ქართველი?
Par un Géorgien au cœur silencieux ?

*

თუ ესე არის, ნეტა მას,
Que soit béni
ვაჟკაცსა სახელოვანსა,
Cet homme courageux,
ვისიცა ხელი პირველად
Qui posera sa main pour la première fois
დასწვდება იმა აკვანსა!
Brûlante sur le berceau !

*

თუ ესე არის, ნეტა მას,
Que soit bénie
დედასა სახელდებულსა,
Cette mère
ვინც იმ ყრმას პირველ მიაწვდის
Qui a donné à cet enfant en premier
თვის ძუძუს მადლით ცხებულსა!
La grâce de son sein !


********************

14 ივლისი, 1883 წ.
14 juillet 1883

Reine Tamar ou Reine Thamar
თამარ მეფე
1160–18 janvier 1213

************************

POÈME DE ILIA TCHAVTCHAVADZE
ილია ჭავჭავაძე
LITTÉRATURE GÉORGIENNE
ქართული ლიტერატურა
POÉSIE GÉORGIENNE
ქართული პოეზია

******

Géorgie
საქართველო

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.

LE RETOUR DE KÉTO EN KAKHÉTIE – Berceuse géorgienne – Iavnana – XI- Iakob Gogebashvili – იაკობ გოგებაშვილი – იავნანამ რა ჰქმნა?! –

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est salamandre-1024x536.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est 1.jpg.

Littérature Géorgienne
ქართული ლიტერატურა

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est I.gogebashvili.jpg.
Iakob Gogebashvili
იაკობ გოგებაშვილი

15 octobre 1840 Variani (Gori)– 1er juin 1912 Tbilissi
15 ოქტომბერი 1840, სოფ. ვარიანი, ახლანდელი გორის რაიონი ― 14 ივნისი 1912, თბილისი

_____________________________________

BERCEUSE GÉORGIENNE
Iavnana
იავნანამ რა ჰქმნა?!
1890

XI

LE RETOUR DE KÉTO EN KAKHÉTIE

Oeuvre de Henryk Hryniewski

_______________________________

*********************


რომ პირველ ხანებში ქეთო ვერც იცნობდა თავის მამასა და მწუხარე იქნებოდა, ამის ფიქრი ჰქონდა ზურაბსა.
Kéto était constamment triste, ne connaissant ni son père ni sa mère ; Zurab le voyait bien.
ხოლო ამასთან დარწმუნებული იყო, რომ ქეთო მალე მოვიდოდა გონსა, იცნობდა ჯერ თავის მამასა, მერე დედასა.
En même temps, il était persuadé que Keto reviendrait bientôt vers eux.
თავის ბავშვობა მოაგონდებოდა და მოიმხიარულებდა, მაგრამ საშინლად მოსტყუვდა.
Son enfance serait désormais heureuse et joyeuse au cœur de cette nouvelle famille recomposée, mais tout n’allait pas être si simple.
ქეთოს მწუხარებას მთელის მოგზაურობის დროს საზღვარი არა ჰქონდა.
Kéto exprima une incommensurable tristesse tout au long de son voyage.
მას განუწყვეტლივ ღაპაღუპით სდიოდა ცრემლები თვალებიდან და ისე ოხრავდა, თითქოს ლამობს, გულ-ღვიძლი თან ამოატანოსო.
Elle pleurait constamment et gémissait fortement.
მამა საშინლად იტანჯებოდა თავისი ქალის ამისთანა მდგომარეობით;
Zurab était de plus en plus inquiet ;
სცდილობდა, როგორმე გაექარვებინა მისი ნაღველი, მაგრამ ტყუილად.
Il tenta d’atténuer sa peine mais en vain.
ყოველი მისი ალერსი ქეთოს მწუხარებას უფრო უმატებდა.
Chacun de ses gestes ne faisait que renforcer sa tristesse.
ის უყურებდა ზურაბს, როგორც თავის მოსისხლე მტერს, რომელმაც მოაშორა საყვარელს დედ-მამას, სანატრელს სამშობლოს და სადღაც მიჰყავს ტყვედ.
Elle voyait en Zurab son ennemi juré, celui qui l’enleva à sa mère chérie, à sa patrie, et l’emportait captive dans un endroit inconnu.
ამიტომ ყოველი მისი ტკბილი სიტყვა და თანაგრძნობა ლახვარივით ესობოდა გულში.
Ainsi, à chacun des mots doux et de sympathie de Zurab coulait une larme sur son cœur.
ზურაბს ისღა ანუგეშებდა, რომ ეგება შინ მისვლამ მოიყვანოს ქეთო გონსა, იცნოს დედა, თავის კარმიდამო, სოფელი და ჩვენსკენ მოიბრუნოს გულიო.
Zurab pensait qu’en la ramenant à sa vraie mère, en voyant sa maison natale, son village, Kéto serait moins triste et désespérée.

ამ აზრით იყო ზურაბი დაიმედებული, როცა თავისი სახლის კარები შეაღო, შეიყვანა სიგ ქეთო და თავის ცოლს მხიარულად უთხრა:
Zurab ouvrit la porte de sa maison, fit entrer keto et dit avec joie à sa femme :
– აი, მაგდან, მოგიყვანე შენი ქეთო.
Voici notre Kéto !

სიხარულისაგან გატაცებული მაგდანი გაექანა შვილისაკენ, მაგრამ სიმხიარულე სიმწუხარედ გადაექცა, როცა დააცქერდა თავისი შვილის სახეს, რომელზედაც გამოუთქმელი ტანჯვა იხატებოდა.
Ravie, Magdane se précipita vers sa fille mais la joie se transforma en tristesse en observant le regard de son enfant qui exprimait d’indicibles souffrances.
მაგდანმა მხიარულად ჩაიკრა გულში ქეთო, უნდოდა გაექარვებინა მისი მწუხარება, მაგრამ ამაოდ.
Magdane embrassa Kéto souhaitant ainsi effacer son chagrin, mais en vain.
ქეთო ყინულივით ცივად, ქვასავით უგრძნობლად იყო და არავითარი გავლენა არ იქონია მასზე მაგდანის მხურვალე დედობრივმა მიგებებამ და ალერსმა.
Keto restait glaciale, insensible comme une pierre sans être le moins du monde affectée par les démonstrations de Magdane et de son mari.
არა, იქონია, მაგრამ სრულიად წინააღმდეგი მოსალოდნელისა.
Les démonstrations de joie n’eurent pas les effets escomptés.
მაგდანის ალერსმა ცოცხლად თვალწინ წარმოუდგინა ქეთოს მისი დედობილის, ნაიბის ცოლის სახე და ალერსი, ვარამი უფრო კიდევ გაუძლიერდა და მდუღარე ცრემლის ნაკადული გადმოსკდა თვალებიდან.
Kéto repensa à sa mère lezghienne, l’épouse du naib et au naib lui-même et à tous les moments joyeux qu’ils vécurent ensemble et un flot de larmes coula de ses yeux.

– შენი მშობელი დედა ვარ, შვილო! ესეც შენი ღვიძლი მამაა, – ეუბნებოდა მაგდანი ქეთოსა…
Je suis ta mère, ma fille ! et voici ton père ! dit Magdane à Kéto …
აი სახლი, რომელშიაც შენ დაიბადე და დაცუნცულებდი პატარაობის დროსა, აი შენი პატარა აკვანი, რომელშიაც იწექი, აი შენი საყვარელი ბაღჩა, რომელშიაც დილიდან საღამომდე იჯექი,
Voici la maison où tu es née, la maison de dans ton enfance, voici ce petit berceau dans lequel tu dormais jadis, voici ton jardin préféré dans lequel tu t’asseyais du matin jusqu’au soir
– მაგრამ ქეთოს აქაურობისთვის არც თვალი ჰქონდა და არც ყური.
mais Kéto restait sourde et aveugle.
მისი გრძნობა და გონება მთლად, განუწყვეტლივ შეპყრობილი იყო უღრმესი დარდითა და ვარამითა.
Son cœur et son esprit étaient déprimés et accablés.
მაგდანი მაინც იმედს არ ჰკარგავდა, რომ ქეთო დღეს, თუ ხვალ მოიგონებდა თავის პატარაობას, იცნობდა მშობლებს და დაუბრუნდებოდა მათ.
Magdane gardait cependant toujours espoir qu’un jour Kéto se souvienne de son enfance, reconnaisse ses véritables parents et revienne vers eux.

გავიდა რამდენიმე კვირა და ეს იმდეი დედ-მამას არ აუსრულდა.
Quelques semaines passèrent mais ce souhait ne se réalisa pas.
ქეთო თითქმის არას სჭამდა, სმითაც ცოტას სვამდა, ღრმად ოხრავდა, ხშირად სტიროდა და ღამითაც ძილი, მოსვენება არა ჰქონდა.
Kéto mangeait à peine, soupirait, pleurait beaucoup, et ne dormait pas la nuit.
ჩამოხმა, გაყვითლდა და მომაკვდავს დაემსგავსა.
Elle maigrissait à vue d’œil, son teint avait jauni et elle semblait malade.
ის იჯდა ტახტზე ჩუმად, უმეტეს ნაწილად თვალებდახუჭული და მისი გონება ფრინავდა იქ, დაღესტანში, ნაიბთან და იმის ცოლთან, თავის ტოლ-ამხანაგებთან და იქაურ სოფელთან.
Elle restait silencieuse sur sa chaise, le regard plongé dans le vide, et son esprit perdu quelque part dans le Daghestan, avec le naib et sa femme, avec ses compagnons de son village.
რაც გარშემო ერტყა, ყველა ეუცხოვებოდა, ყველას ითვალისწუნებდა, ყველა თავის მტრად მიაჩნდა, ყველა ეჯავრებოდა, სძულდა.
Tout ce qui se passait ici lui paraissait hostile, tous les gens qui vivaient ici, tous étaient ses ennemis, elle détestait tout d’ici.
ბევრგვარი ხერხი იხმარეს, რომ მოეგონებინათ როგორმე პატარაობა.
Les parents utilisèrent plusieurs stratagèmes.
დედამ რამდენჯერმე მიიყვანა ტყეში სწორედ იმ ადგილას, სადაც მოიტაცეს, მიიყვანა საღამოს იმ ჟამს, როდესაც მოიტაცეს, მიიყვანეს წყაროს თავზე, სადაც ქეთო ხშირად იჯდა ხოლმე თავის გამდელთან და უყურებდა, როცა სოფლის დედაკაცები კოკებს ავსებდნენ, იკიდებდნენ მხარზე და მიჰქონდათ;
Sa mère l’emmena plusieurs fois dans les bois là où elle fut jadis enlevée, à une source où Kéto s’asseyait souvent et où elle regardait les villageois remplir leur jarre, les emporter dans leurs bras jusqu’au village ;
აჩვენა მეზობლის ქალები, ქეთოს ტოლები, რომლებთანაც პატარაობისას ის ხშირად თამაშობდა;
Elle lui présenta toutes les voisines qui jouaient autrefois avec elle ;
დაიბარა მისი გამდელი სხვა სოფლიდან, რომ ეგები ის მაინც ეცნო, აჩვენა მისი დედოფლები, რომელიც ყუთში მთლად შენახული ჰქონდა, რამდენჯერმე მიაქცია ქეთოს ყურადღება ეკლესიის ზარის რეკასა, რომელსაც პატარაობისას ქეთო ტაშის კვრას აყოლებდა, მაგრამ ვერც ერთმა ღონემ ვერ გასჭრა.
Sa nourrice vint aussi au village qui lui montra ses anciennes poupées qu’elle avait gardées dans une boîte, on lui fit écouter Kéto la cloche de l’église qui sonnait avec laquelle elle s’amusait, frappant dans ses mains le rythme des heures.

დედ-მამამ ქეთოს შუკერა ისეთი მშვენიერი ქართული ტანისამოსი, რომ ყველა ყმაწვილს ქალს თვალი ზედ დარჩებოდა, მაგრამ ქეთომ ახლოც არ მიიკარა და კიდევ უფრო შეიყვარა ამის შემდეგ თავისი ლეკური ტანისამოსი…
Magdane lui offrit une magnifique robe géorgienne que toutes les autres filles lui enviaient, mais Kéto n’avait d’yeux que pour son costume lezghien …

ბოლოს ერთმა მეზობელმა უთხრა მაგდანასა:
Enfin, une voisine dit à Magdane :
ქეთო შენ ძლიერ გგავს, სულ პირავარდნილი დედაა.
– Kéto a les mêmes traits que vous quand vous étiez jeune.
დადექ თქვენი დიდი სარკის წინ და დაიყენე გვერდით ქეთო.
Tenez-vous devant votre grand miroir avec elle et l’évidente ressemblance lui sautera aux yeux.
ის ჩაიხედავს სარკეში, შეადარებს ორს სახესა, თავისსა და შენს სახეში დიდს მსგავსებას ნახავს და იქნებ მაშინ გეშველოთო.
Elles se mirent toutes les deux un jour devant le miroir, se comparant les deux visages, afin de voir les étranges similitudes.
მაგდანამ ესეც სცადა, მაგრამ ამან ქეთო უფრო გააოცა, როგორც უცნაურმა ქცევამ მაგდანისამ.
Kéto fut surprise et étonnée par cet étrange comportement.
სახეებს ხეირიანადაც არ შეხედა და მსგავსებას ხომ სრულიად ვერ შეაჩნევდა.
Elle avait beau se regarder et regarder Magdane, elle ne remarquait aucune véritable ressemblance.

ყმაწვილი ქალი დედ-მამას ხელიდან ეცლებოდა, უავადმყოფოდ ჭკნებოდა, დნებოდა და სიკვდილამდე პატარა მანძილიღა ედო.
La jeune fille maigrissait puisqu’elle ne se nourrissait plus, et pouvait tomber malade très rapidement et peut-être même mourir.

-არა, მე ვეღარ ვუცქერ ამ ბავშვის ამდენ ტანჯვასა და წვალებასა, თუ რამდენსამე დღის განმავლობაში პირი ჩვენსკენ არ იბრუნა, შევსვამ ცხენზე და ჩემის ხელით ავუყვან ნაიბსა და იმის ცოლსა.
– Non, je ne peux plus supporter l’angoisse et le chagrin de cet enfant si, dans les prochains jours, elle ne nous reconnaît toujours pas, je partirai à cheval et je la rapporterai au naib et à sa femme.
ეტყობა, ღირსეული ადამიანები ყოფილან, რომ აგრე შეუყვარებიათ თავი ჩემი ღვიძლი შვილისათვის, – უთხრა ზურაბმა თავის ცოლს მაგდანსა.
Ce sont sûrement de braves et honnêtes gens pour avoir donné autant d’amour à notre fille, déclara Zurab à sa femme Magdane.

ხოლო მაგდანი ესე ადვილად ვერ დასთმობდა ქეთოსა და მზად იყო თავის ახლო დაემარხა თავისი ერთადერთი შვილი, ვიდრე გაეგზავნა ხელმეორედ და სამუდამოდ დაღესტანში.
Mais Magdane ne pouvait pas aussi facilement abandonner Kéto et était prête à enterrer son unique enfant dans son village plutôt que de la renvoyer au Daghestan pour toujours.

*************************

****************

Histoire de Iavnana

Nous sommes au XIXème siècle.
Kéto est une jeune fille d’une riche famille géorgienne, la famille des Kartveladze, qui vit dans un petit village de Kakhétie, Vashlovani. Son père se nomme Zurab et sa mère Magdane.
Kéto est kidnappée par deux hommes Lezghiens qui vivent dans le sud du Daghestan.
Zurab, le père de Kéto, entame une poursuite dans ce pays qu’il ne connaît pas. Il est malheureusement obligé de rentrer sans sa fille en Kakhétie.
Un riche Naïb achètera Kéto et lui prodiguera avec son épouse beaucoup d’affection jusqu’à effacer l’amour filial et lui faire oublier sa langue maternelle.
Elle sera retrouvée bien des années plus tard.
Elle ne se souviendra plus de son passé malgré les efforts répétés de sa mère.
La décision est enfin prise de la renvoyer dans le pays de ses ravisseurs, au Daghestan.
La mère pour l’aider à retrouver sa mémoire originale entonne un Iavnana, une berceuse que l’on chante aux enfants malades.

Les effets de la berceuse seront-ils prodigieux ?

***********************

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Gogebashvili.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.

LE MIRACLE DE LA BERCEUSE – Berceuse géorgienne – Iavnana – XII- Iakob Gogebashvili – იაკობ გოგებაშვილი – იავნანამ რა ჰქმნა?! –

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est salamandre-1024x536.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est 1.jpg.

Littérature Géorgienne
ქართული ლიტერატურა

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est I.gogebashvili.jpg.
Iakob Gogebashvili
იაკობ გოგებაშვილი

15 octobre 1840 Variani (Gori)– 1er juin 1912 Tbilissi
15 ოქტომბერი 1840, სოფ. ვარიანი, ახლანდელი გორის რაიონი ― 14 ივნისი 1912, თბილისი

_____________________________________

 

BERCEUSE GÉORGIENNE
Iavnana
იავნანამ რა ჰქმნა?!
1890

XII

 

LE MIRACLE DE LA BERCEUSE

 

Oeuvre de Henryk Hryniewski

_______________________________

********


ამასობაში გავიდა აპრილი და დადგა მშვენიერი მაისი.
Avril finissant, un merveilleux mois de mai suivi.
პირველსავე რიცხვში ზაფხულურად მოიღრუბლა და გაჩნდა ჭექა-ქუხილი.
Déjà, les orages d’été commencèrent à tonner.
საღამომდე იდინა ხშირმა და გამაცოცხლებელმა წვიმამ.
Ce soir-là, une pluie abondante et rafraîchissante tomba.
საღამოზე კი ისე მოიწმინდა ცა, რომ ერთი ნაფლეთი ღრუბელიც არსად იყო, კამარა მთლად ბრწყინვალე ვარსკვლავებით მოიჭედა.
La nuit, le ciel, dégagé sans un seul nuage, était parsemé d’étoiles brillantes.
დატრიალდა მეტად შეზავებული ჰაერი.
Une brise fraîche et légère circulait.
უთუოდ ეს იყო მიზეზი, რომ ქეთოს იმ ღამეს მშვიდობიანად ეძინა.
C’était probablement la raison pour laquelle Kéto dormit paisiblement cette nuit-là.
მეორე დღეს ადგა ცოტა მოღონიერებული.
Le lendemain, elle se leva encore un peu fatiguée.

შეუდარებელი დილა იყო:
C’était un matin merveilleux :
რე-მარეს კაშკაშა მზისაგან თავს დასდგომოდა მთელი შადრევანი ბრწყინვალე სინათლისა და ამ სინათლეს მცენარეებზე ათასფრად აებრჭყვიალებინა დილის ნამი.
le soleil éblouissant brillait sur toute cette rosée, véritable fontaine de lumière brillante, et cette lumière illuminait toutes les plantes.
ტყე სავსე იყო ფრინველების გამაცოცხლებელი ჟივილ-ხივილით.
De la forêt, on entendait d’innombrables chants d’oiseaux revitalisants.
ქართველაძიანთ ბაღში ვარდის კოკრები საამურად გადაშლილიყო და გარშემო მოეფინა გულწარმტაცი სურნელება.
Dans le jardin, les boutons de rose s’ouvraient d’où s’échappaient une agréable odeur tout autour.
ამ ვარდების მახლობლად ტკბილად დასძახოდა ბულბული, რომელიც იქვე ხეზე მოთავსებულიყო.
Près des rosiers, un rossignol gazouillait gentiment caché dans un arbre à proximité.
ბუნება ხარობდა, დღესასწაულობდა, თითქოს ათას ბედნიერს ქორწილს ერთად იხდისო.
La nature se réjouissait, comme si elle célébrait mille mariages heureux au même instant.
ბუნება შეუდარებელი მკურნალია კაცის ვარამისა და დარდისა.
La nature est un guérisseur incomparable capable de soigner les peines et les misères de l’homme.
შვება მისცა მან ქეთოს ნაღვლიან გულსაცა და სახეზე მას აშკარად დაეტყო შემცირება იმ საშინელის მწუხარებისა, რომელიც აქამდე მაჯლაჯუნასავით აწვა მის გულსა და გონებას და ნებას არ აძლევდა, გარემოცულ ცხოვრებაზე დაფიქრებულიყო.
Elle soulagea le cœur et apaisa le visage de Kéto ; elle qui, encore la veille, avait le cœur et l’esprit envahis par la douleur et le chagrin, l’empêchant de contempler toute cette vie qui l’entourait.
ამასთან ქეთომ პირველად დაიწყო ფიქრი იმაზე, რისთვის და რად მიჩვენებენ ამდენ სიყვარულსა უცხო ადამიანები და რადა სწუხან ჩემს მწუხარებაზედაო.
Dans le même temps, Kéto se demandait pourquoi tant d’étrangers lui manifestaient un tel amour et se souciaient de sa tristesse.

დედამ ადვილად შეამჩნია ქეთოს ეს სანუგეშო ცვლილება და იმედი მიეცა.
Sa mère facilement remarqua ce changement réconfortant et cela lui donna de l’espoir.
ცალკე ამ იმედმა და ცალკე მშვენიერმა დილამ კარგ გუნებაზე მოიყვანა მაგდანი და მან სრულიად უნებურად, თავისთვის დაიწყო ღიღინი იავნანისა.
Cet espoir et cette merveilleuse matinée amenèrent naturellement Magdane à chantonner involontairement une ancienne berceuse.
რაც ქეთო დაჰკარგა, მას შემდეგ მაგდანის სიმღერის ხმა აღარავის გაუგონია.
Berceuse oubliée depuis pour Kéto.
ეს პირველი სიმღერა იყო ათის წლის დუმილის შემდეგ.
C’était la première fois qu’elle entendait cette chanson après les dix ans de silence.
მაგდანი ფანჯარასთან იჯდა, ქეთო იყო მოთავსებული პატარა ტახტზე ოთახის კუთხეში.
Magdane était assise près de la fenêtre, Kéto sur un petit canapé dans un coin de la pièce.
იავნანას მაგდანი ჯერ დაბლა ხმით, ღიღინით ამბობდა, მერმე კი თავისი ხმის სიმშვენიერემ გაიტაცა და თავისებურად დამღერა, მაღლა ასწია.
Magdane commença « Iavnana » tout d’abord en la fredonnant tout en souriant, et peu à peu, emportée par la beauté de sa voix, chantait étrangement et puissamment.
პატარა ხანს უკან ისე, უნებლიეთ, გაიხედა ქეთოსაკენ და გაოცდა:
Après quelque instants, involontairement, elle regarda Kéto et resta interloquée ;
ქეთოს აშკარად ეტყობოდა სახეზე აღელვება.
Le visage de Kéto restait chamboulé et l’émotion se lisait dans ses yeux.
ცხადი იყო, რომ რაღაცას იგონებდა და ვერ კი მოეგონებინა გარკვევით.
Il était clair qu’elle pensait à une chose qu’elle n’arrivait pas à visualiser.
მისი ბუნების სიღრმეში დიდი ხნის დამარხული ხსოვნა იღვიძებდა, მაგრამ ვერ კი გამოეღვიძა.
Dans les profondeurs de sa mémoire, des souvenirs enfouis se réveillaient, mais elle ne pouvait encore les saisir.
გონების ძირიდან, რაღაც სანატრელი მოგონება აპირებდა ამოხეთქვასა, მაგრამ ზევიდან კეცკეცად აწვნენ სხვა წარმოდგენანი და უშლიდნენ მაღლა ამოსვლასა.
Dans son cerveau, certains souvenirs attachants étaient destinés à refaire surface, mais par-dessus d’autres images les retenaient encore.
მაგდანმა ეს კარგად შეამჩნია და თავის ხმას მისცა საოცარი მეტყველება და მიმზიდველობა.
Magdane le remarqua bien et donna à sa voix un charme irrésistible et étonnant.
უწინ აგვარი სიმღერითა და ამავე ხმით ყოველდღე უტკბობდა მაგდანი თავის ქეთოს სიპატარავის დღეებსა.
Avec cette voix qu’elle avait jadis.
მაგდანის ხმამ უწია ქეთოს ბუნების სიღრმემდის, შესძრა ის ძირიანად და გააცოცხლა იქ დამარხული ბავშვობის ნაშთნი, საგონებელნი.
La voix de Magdane résonna dans les profondeurs de le for intérieur de Kéto, l’emportant dans les tréfonds les plus enfouis, lui faisant revivre les restes d’une enfance oubliée.
მაგდანი თან ხმას აძლევდა მომხიბლავს ძალას და თან ქეთოს შესცქეროდა უსაზღვრო დედობრივი სიყვარულით.
La voix de Magdane avait ce pouvoir fascinant et les yeux de Kéto exprimait à nouveau un amour maternel sans bornes.
ქეთოც თითქმის სჭამდა თვალით დედის პირისახესა და მღელვარებით ცდილობდა, ამ სახეზედ ამოეკითხა რაღაც დიდი საიდუმლო და კიდეც ამოიკითხა.
Kéto clignait des yeux et se mit à pleurer, tant elle essayait de lire ce profond et grand mystère.
ქეთოს აღელვებული სახე თანდათან დაწყნარდა და პირისახიდან მთლად გადაეყარა შავი ღრუბელი, განსაზღვრული სხივის ნათელი მოეფინა სახეზე და სიხარულის სხივმა დაუწყო მასზე ელვარება.
Le visage excité de Kéto se calma progressivement et, comme un rayon de lumière perçant un visage sombre, son visage se mit à rayonner ; elle ressentait cette joie intense et incontrôlable.
უცებ წამოვარდა ქეთო ტახტიდან, დაიძახა სანატრელი ხმით „დედავ!“ მსწარფლ მივარდა მაგდანთან, მოეხვია ორივე ხელით და მხურვალედ დაუწყო კოცნა.
Soudain, Kéto se leva de sa chaise en criant «Maman!» et Magdane la prit dans ses bras et l’embrassa passionnément.
დედასა და შვილს თქრიალით მოსდიოდათ ცრემლი, მაგრამ ეს ცრემლი იყო სიხარულისა, შვებისა, ლხენისა.
La mère et la fille pleuraient à chaudes larmes, mais c’était des larmes de joie et de soulagement.

პატარა ხანს უკან ზურაბმაც შემოაღო კარები, ქეთო განთავისუფლდა დედის ხვევნიდან, მიეგება შემოშულს, დაიძახა: „მამა!“ და მოეხვია.
Peu de temps après, Zurab ouvrit la porte et Kéto se dégagea des genoux de sa mère, et, s’approchant vers lui, lui cria : « Papa ! »

შემდეგ დაბრუნდა დედასთან, წაავლო ხელი, გაიყვანა მეორე ოთახში, დაიყენა თავის გვერდით დიდი სარკის წინ, სიყვარულით გადაავლო თვალი, მაგრამ რაღაც აზრი შეეშალა.
Puis elle se retourna vers sa mère, lui prit la main, l’a traîna dans une autre pièce, la plaça devant un grand miroir, la regardant avec amour, mais une pensée lui traversa l’esprit.
სწრაფად მოშორდა სარკესა, შეირბინა მეორე ოთახში, გააღო ყუთი, ამოიღო თავისი ახალი ქართული ტანისამოსი და ლეკურის მაგივრად ჩაიცვა.
Elle quitta rapidement le miroir, se glissa dans une autre pièce, ouvrit une boîte, ôta sa tenue lezghienne et s’habilla avec sa nouvelle tenue géorgienne.
შემდეგ ისევ მიიყვანა გაოცებული დედა სარკესთან.
Puis elle ramena sa mère surprise vers le miroir.
დაუდგა გვერდით, შეადარა სახეები, ააშკარად დაინახა, რამდენად ჰგავდა დედას, მიუბრუნდა მას, ჩამოიკიდა ყელზე და ხელახლად დაუწყო კოცნა.
Elle se tenait à côté d’elle, comparant ses visages, réalisant combien elle ressemblait à sa mère, se tournant vers elle, l’embrassa à nouveau.
უწინ ამისთანავე ქმედებამ მაგდანისამ გააოცა, ახლა კი იგივე მოქმედება თვითონ ჩაიდინა.
Elle reprenait les gestes de sa mère.
მერე დედას აახდევინა დედოფლების ყუთი და სიყვარულით მიეალერსა თავის უწინდელს მეგობრებსა.
Puis elle ouvrit la boîte où se trouvaient ses poupées d’autrefois et les sortit une à une pour les contempler et les caresser.

ერთმა მოგონებამ მეორე გამოიწვია, მეორემ მესამე, მესამემ მეოთხე და ქეთოს სარკესავით გადაეშალა თვალწინ თავისი სანატრელი სიპატარავის დრო.
Un souvenir conduisit à un second, puis à un troisième, du troisième à un quatrième et, peu à peu, Kéto découvrait à nouveau cette enfance perdue.
აქამდის ის დაჰყავდა დედას აქეთ-იქით ძალაუნებურად, ახლა კი თვითონ ქეთო მოსვენებას აღარ აძლევდა დედასა და მიჰყავდა ხან ბაღჩაში, ხან წყაროს თავზე, ხან ტყეში და სოფლის არე-მარე სულ შემოიარა.
À partir de cet instant, elle accompagnait partout sa mère sans relâche, parfois à la source, parfois dans les bois ou à la campagne.
მოიგონა ქართული ენაც.
La langue géorgienne lui revenait aussi .
თუმცა სიტყვები ბლომად აკლდა.
Des mots, cependant, lui manquaient encore.
ლაპარაკის დროს ჩერდებოდა ან ლეკურს სიტყვებს ურევდა და ამ დროს დედა ქართულს სიტყვებს ასწვალიდა.
Pendant la conversation, si elle hésitait sur certains mots, sa mère les traduisaient immédiatement.

აღმოჩნდა, რომ პირველის წლების ჩაბეჭდილებანი და ჩასახულებანი კი არ გამქრალიყვნენ და არ წაშლილიყვნენ ქეთოს გონებაში, თურმე ღრმად ეძინათ, დამარხულნი იყვნენ მისი სახსოვრის სიღრმეში, ძირში, როგორც მცენარის თესლია დამარხული მიწაში, და ზევიდან მათ ეფარებათ მთელი ათის წლის ნანახი და ნაცადი დაღესტანშიყოფნის დროსა.
Les premières impressions depuis sa naissance et pendant ses premières années n’avaient donc pas disparues de l’esprit de Kéto, elles s’étaient profondément endormies, profondément enfouies dans sa mémoire, au plus profond, comme une graine de plante enfouie dans le sol et au repos ensuite pendant dix ans.
ამ ჩასახულებათა დაძვრა და გამოღვიძება შეეძლო მხოლოდ რომელსამე ძლიერსა და ღრმა ჩაბეჭდილებას, სწორედ ისე, როგორც მცენარის თესლს ზევით ამოიყვანს ხოლმე გამაცოცხლებელი მზის სითბო – სინათლე.
Ces germes ne pouvaient se réveiller qu’avec des impressions fortes, de même que la graine ne peut se réveiller qu’avec une puissante chaleur venue de la lumière du soleil.
ამისთანა მზეებრივი ჩაბეჭდილების მოხდენა ქეთოს გონებაში შესძლო მხოლოდ სამშობლო ხმამ, საბავშვო სიმღერამ „იავნანამ“, რომელიც ყველაზე უფრო ღრმად ჰქონდა ქეთოს ძვალსა და რბილში გამჯდარი.
Seule la chanson de sa ville natale, la chanson pour enfants « Iavnana« , avait été capable d’impressionner et de bouleverser l’esprit de Kéto.

ყოველი ვაშლოვნელი, დიდი თუ პატარა, ქალი თუ კაცი, გახარებული იყო ქეთოს გონზე მოსვლით, მოდიოდნენ და ულოცავდნენ მაგდანსა და მის ქმარსა და შეჰხაროდნენ ქეთოსა.
Chaque habitant du village, femme ou homme, était heureux de venir voir Kéto, de venir féliciter Magdane et son mari en souhaitant la bienvenue à leur fille retrouvée.
ქართველაძის სახლში ტრიალებდა იმისთანა დიდი სიხარული, რომელსაც ქრისტეს დროს გამოივლიდნენ ხოლმე ისინი, ვისაც მაცხოვარი მომაკვდავს მოურჩენდა, ან მკვდარს აღუდგენდა.
Une grande joie régnait désormais dans la maison de Kartveladze depuis cette résurrection.
ამ ძლიერს სიმხიარულეს სწორედ შეფეროდა და ბანს აძლევდა ხშირი სიმღერა მაგდანისა.
C’est précisément cette joie qui accompagnait tous les jours le chant de Magdane.
როგორც დიდხანს უწყალოდ ტოფილი შველი ხარბად ეწაფება წმინდა წყალსა და გაძღომა მალე არ ეკიდება, ისე ქეთო, მთელს ათს წელიწადს მოკლებული თავის უსაყვარლეს სიამოვნებას, გაუმაძღრად ეწაფებოდა დედის სიმღერას და მაგდანს მოსვენებას არ აძლევდა.
Après cette longue et impitoyable absence, Kéto voulait profiter et rattraper les moments perdus en écoutant les chants sans jamais se lasser ou s’en fatiguer.
ერთს ხმას რომ გაათავებდა მაგდანი, ახლა მეორეს ათქმევინებდა, მერე მესამეს, მეოთხეს.
Elle en demandait une autre, puis une troisième, puis une quatrième…
ხშირად მაგდანი ეტყოდა ხოლმე: გენაცვა, შვილო, ცოტა დამასვენე, თორემ არაქათი აღარა მაქვსო.
Magdane disait souvent: «Ma fille, par pitié, laissez-moi me reposer un peu. »
მაგრამ ქეთომ უებარი წამალი იცოდა ამ დაღალულობისა:
Mais Kéto savait comment vaincre cette fatigue :
მხურვალე ხვევნა და კოცნა დედისა.
un baiser langoureux et passionné.
ქეთო თანა სტკბებოდა დედის მშვენიერი სიმღერით და თან თვითონაც სწავლობდა სიმღერას.
Kéto appréciait tant les merveilleuses chansons de sa mère qu’elle commençait à les chanter elle-même.


*******************************

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Gogebashvili.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.

LE TEMPS DES VENDANGES – Berceuse Géorgienne – Iavnana – XIII – Iakob Gogebashvili – იაკობ გოგებაშვილი – იავნანამ რა ჰქმნა?! –

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est salamandre-1024x536.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est 1.jpg.

Littérature Géorgienne
ქართული ლიტერატურა

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est I.gogebashvili.jpg.
Iakob Gogebashvili
იაკობ გოგებაშვილი

15 octobre 1840 Variani (Gori)– 1er juin 1912 Tbilissi
15 ოქტომბერი 1840, სოფ. ვარიანი, ახლანდელი გორის რაიონი ― 14 ივნისი 1912, თბილისი

_____________________________________

 

BERCEUSE GÉORGIENNE
Iavnana
იავნანამ რა ჰქმნა?!
1890

XIII

 

LE TEMPS DES VENDANGES
KÉTO RETROUVE SES PARENTS ADOPTIFS DU DAGHESTAN

 

Oeuvre de Henryk Hryniewski

_______________________________

ერთხელ, როდესაც ქეთომ გული იჯერა ახალი ცხოვრებით, ჰკითხა თავის დედასა:
Alors, Kéto, qui s’épanouissait dans cette nouvelle vie, demanda à sa mère :
– დედილო, გენაცვა, არ შეიძლება, რომ დაღსტანში მოკითვა ვისიმე პირით შევთვალო?
Maman adorée, je ne pourrai-je point envoyer un présent à mes parents adoptifs du Daghestan ?

მაგდანს ეს სიტყვა არ ესიამოვნა და შეკრთა.
Magdane eut alors un frisson qui la parcourut.

-ფიქრი ნუ გაქვს, დედა!
Mais ne t’inquiète pas, maman! –
– შვილებრივი სიყვარულით უთხრა ქეთომ,
Avec une grande tendresse, Kéto ajouta :
– შენ და მამაჩემი მიყვარხართ, როგორც ღვიძლი მშობელნი, იმათ კი პატივსა ვცემ, როგორც ჩემს მოამაგეთა და ჩემს აღმზრდელთ.
– Toi et mon père, je vous aime comme mes véritables parents, et eux je les respecte comme mes éducateur et mes bienfaiteurs.
ისინი რომ არ ყოფილიყვნენ, ვინ იცის, ვის ხელში ჩავვარდნილიყავ და რა მომსვლოდა.
S’ils ne m’avaient pas adoptée, que serai-je devenue ?

მოკითხვა შეუთვალეს ნაიბსა და მის ცოლს საგანგებოდ გაგზავნილი კაცების პირით და ძღვნადაც გაუგზავნეს ჩინებული კახური ღვინო, რომელსაც მაშინდელი ლეკები კახელებზე ნაკლებად არ ეწყობოდნენ.
Ils décidèrent d’envoyer au naib et à son épouse quelques mots attentionnés de Kéto accompagnés du bon vin kakhétien, que les Lazghiens de cette époque appréciaient alors.

ზაფხული გადიოდა, დედა ატყობდა, რომ ქეთოს ძლიერ უნდოდა ნახვა თავისი დედობილ-მამობილისა, მაგრამ კი არ ამბობდა ამასა.
Au cours de l’été, sa mère devinait que Kéto voulait désespérément voir sa mère adoptive, même si elle n’en parlait pas.
ერთხელ მაგდანმა უთხრა ქეთოსა:
Magdane a dit un jour à Kéto :
– იცი, ჩემო კარგო, რა აზრი მომივიდა?
– Sais-tu, ma chérie, à quoi je pense ?
ეხლა რჩველი ახლოვდება, დაღესტანში ვენახები არ არის და რჩველი იქ არ იცის.
Maintenant que le temps des vendanges approche, et comme il n’y a pas de vignobles au Daghestan …
მოდი, რთველში მოვიწვიოთ შენი დედობილ-მამობილი და ვასიამოვნოთ;
...nous pourrions les inviter pour ces vendanges et ils s’amuseraient bien ;
სიკეთეს გადახდა უნდა.
Nous devons payer le bien que nous avons reçu.
მადლობის ნიშნად ქეთო დედას მხურვალედ გადაეხვია.
Pour tout remerciement, Kéto la serra dans ses bras.

ნაიბსა და იმის ცოლს ძლიერ უნდოდათ ქეთოს ნახვა.
Le naib et sa femme voulaient au plus profond d’eux revoir Kéto.
ამიტომ რთველში მოწვევამ გაახარა და დანიშნულს დროზე ეწვივნენ თავისი შვილობისლის დედ-მამასა.
C’est pourquoi l’invitation aux vendanges fut accueillie avec joie par les deux parents adoptifs.
დედ-მამის ნება-დართვით ქეთო თავის დედობილ-მამობილს ლეკური ტანისამოსით მიეგება.
Avec la permission de sa mère, le jour venu, Kéto se retrouva habillée en Lezghienne.
ქეთოს სიხარულს საზღვარი არა ჰქონდა, რადგანაც ერთად ხედავდა ოთხს ძვირფას თავისიანს, რომელნიც გულით და სულით უყვარდა.
La joie de Kéto fut totale, car elle voyait réunis ensemble les quatre personnes les plus précieuses dans son cœur et dans son âme.

ზურაბი და ნაიბი დამეგობრდნენ, მაგდანამაც გულით შეიყვარა ნაიბის ცოლი და ამიტომ ყოველ შემოდგომაზე მათი რთველში მოწვევა წესად დასდეს.
Zurab et le naib devinrent amis et Magdane de même avec la femme du naib.
ეს წესი არ შეცვლილა მას უკანაც, როცა რამდენიმე წლის შემდეგ ქეთო გათხოვდა დედის სამშობლოში და ჯვარი დაიწერა ერთს ღირსეულ ქართველს ვაჟკაცზე, ყოველ ენკენისთვეში ქართველაძეს ქართლიდან ეწვეოდნენ ხოლმე ქალი და სიძე, დაღესტნიდან ნაიბი თავისი ცოლითა და ამალით.
Magdane les invita depuis chaque automne pour le nouveau millésime des vendanges ; et cette règle ne changea même pas avec les années, même après le mariage de Kéto avec un homme de Karthélie, le pays d’origine de sa mère.
არა გვგონია, რომ ვისმე თავის სიცოცხლეში რთველი ისე სიამოვნებით და ბედნიერებით გაეტარებინოს, როგორც ატარებდა ქეთო.
Personne n’appréciait plus joyeusement les vendanges que tous les proches de Kéto ainsi réunis.

**************************************

****************

Histoire de Iavnana

Nous sommes au XIXème siècle.
Kéto est une jeune fille d’une riche famille géorgienne, la famille des Kartveladze, qui vit dans un petit village de Kakhétie, Vashlovani. Son père se nomme Zurab et sa mère Magdane.
Kéto est kidnappée par deux hommes Lezghiens qui vivent dans le sud du Daghestan.
Zurab, le père de Kéto, entame une poursuite dans ce pays qu’il ne connaît pas. Il est malheureusement obligé de rentrer sans sa fille en Kakhétie.
Un riche Naïb achètera Kéto et lui prodiguera avec son épouse beaucoup d’affection jusqu’à effacer l’amour filial et lui faire oublier sa langue maternelle.
Elle sera retrouvée bien des années plus tard.
Elle ne se souviendra plus de son passé malgré les efforts répétés de sa mère.
La décision est enfin prise de la renvoyer dans le pays de ses ravisseurs, au Daghestan.
La mère pour l’aider à retrouver sa mémoire originale entonne un Iavnana, une berceuse que l’on chante aux enfants malades.

Les effets de la berceuse seront-ils prodigieux ?

***********************

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Gogebashvili.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.

LE NAIB A LA POURSUITE DE ZURAB – Berceuse géorgienne – Iavnana – X – Iakob Gogebashvili – იაკობ გოგებაშვილი – იავნანამ რა ჰქმნა?! –

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est salamandre-1024x536.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est 1.jpg.

Littérature Géorgienne
ქართული ლიტერატურა

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est I.gogebashvili.jpg.
Iakob Gogebashvili
იაკობ გოგებაშვილი

15 octobre 1840 Variani (Gori)– 1er juin 1912 Tbilissi
15 ოქტომბერი 1840, სოფ. ვარიანი, ახლანდელი გორის რაიონი ― 14 ივნისი 1912, თბილისი

_____________________________________

BERCEUSE GÉORGIENNE
Iavnana
იავნანამ რა ჰქმნა?!
1890

X

LE NAIB A LA POURSUITE DE ZURAB

Oeuvre de Henryk Hryniewski

_______________________________

– ნუ გეშინიან, შვილო, შენი მამა ვარ, მოვედი აქა, რომ დედასთან წაგიყვანო, წავიდეთ შინა, – უთხრა ზურაბმა ტკბილი მამობრივი ხმით.
Ne crains rien, ma fille, je suis ton père, je suis venu ici pour t’emmener chez ta mère, pour que tu rentres chez toi, dit Zurab d’une voix douce et paternelle.
ქეთო შიშით უსმენდა უცნაურ სიტყვებს და ვერ გაეგო, რა უნდოდა მისგან ამ უცხო კაცსა.
Kéto était effrayée en entendant des mots si étranges et n’arrivait pas comprendre ce que cet étranger voulait d’elle.
ზურაბმა იფიქრა, თუ ლაპარაკში დრო დავკარგეო, ვინმე მოგვასწრებს და საქმე წახდებაო;
Zurab pensa que s’il perdait encore du temps à parler, quelqu’un viendrait et ameuterait tout le village ;
ამიტომ სწრაფად მივიდა ქეთოსთან, ფრთხილად დაავლო ხელი და გაიტაცა ტყისკენ.
Il s’approcha donc rapidement de Kéto, soigneusement l’attrapa et partit avec elle dans la forêt.
ქეთომ შექმნა საშინელი წივილ-კივილი, მაგრამ ვისი იყო ან საიდან მოდიოდა, პირველ ხანებში ვერ შეიტყვეს.
Keto poussa alors un cri terrible, mais personne ne comprit dans le village de qui il s’agissait ni d’où ces cris venaient.
სოფელი შეჩოჩქოლდა და რამდენიმე კაცი წავიდა ნაიბთან.
Le village commençait à s’agiter et certains des hommes se rendirent chez le naib.
ის სხვაგან იყო და ამიტომ დროზე ვერ შეატყობინეს.
Il était absent et ne put donc pas être informé sur le champ.
როცა უთხრეს ეს ამბავი, საშინლად შესწუხდა და სთქვა:
Lorsqu’il connu cette histoire, il fut terriblement bouleversée et dit :
უთუოდ ქალი მომტაცა ქართველაძემაო და მდევარი დაიბარა.
Bien sûr, ma fille a été kidnappée ! Partons à sa recherche !
ფიცხლავ შეიკრიბა ოცდაათი შეიარაღებული ვაჟკაცი.
Trente hommes courageux et armés se regroupèrent.
ვაშლოვანისაკენ სამი გზა მიდიოდა.
Il y avait trois routes pour aller sur Vashlovani.
მდევარნი ნაიბმა სამად გაჰყო.

Le naib scinda ces hommes en trois groupes.
ათი ვაჟკაცი გაგზავნა ერთ გზაზე, ათი მეორეზე და ათიც თვითონ გაიდევნა მესამე გზაზე.
Il envoya dix hommes sur un chemin, dix sur un autre et dix sur le troisième.
სამივე რიგმა მდევარმა თითქმის ვაშლოვნამდე უწია, მაგრამ ზურაბის და ქეთოს კვალი ვერ მიაგნეს;
Les trois groupes avaient presque atteint le village, sans aucune trace de Zurab et de Keto ;
ისინი თითქოს მიწაში ჩაძვრნენ და გაჰქრნენ.
Ils semblaient s’être volatilisés.
საქმე ის იყო, რომ ზურაბმა თავისი ქალი ვაშლოვანისაკენ როდი წაიყვანა, რადგანაც იცოდა კარგად, რომ მდევარი აქეთკენ დაედევნებოდა.
Le fait était que Zurab n’avait pas emmené sa fille à Vashlovani, car il savait très bien que le naib essaierait de la retrouver.
ის დაადგა ჩრდილოეთის გზასა, რომელიც კახეთის ზემო სოფლებისაკენ მიდიოდა.
Il emprunta en fait une route plus au nord, une route menant aux villages de la haute Kakhétie.
შორს მოვლა არჩია, რომ შინ მშვიდობით მისულიყო, მაგრამ ვაი ამ მშვიდობასა.
Il prit soin de rentrer chez lui sereinement, mais tout n’était pas fini pour autant.

*************************

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Gogebashvili.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.

Poésie Littérature Cinéma Arts du monde