LA LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS Եղիշե Չարենց – ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ – I

LA LEGENDE DANTESQUE
YEGICHE TCHARENTS

******








A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

 

**

Yéghiché Tcharents
Եղիշե Չարենց
13 մարտի, 1897 Կարս – 1937 թ. Նոյեմբերի 29 Երեւան
13 mars 1897 Kars – 29 novembre 1937  Erevan

LA LEGENDE DANTESQUE
ԴԱՆԹԵԱԿԱՆ ԱՌԱՍՊԵԼ
I

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

____________________________________________________________

Traduction – Texte Bilingue


LITTERATURE ARMENIENNE
POESIE ARMENIENNE








A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS
Après le massacre, Ջարդից հետո,, Վարդգես Սուրենյանց, Vardges Surenyants

I

Մենք ճամփա ընկանք առավոտ ծեգին՝
Menk’ champ’a ynkank’ arravot tsegin՝
Nous partîmes de bon matin,
Կապույտ երկնքի խորությամբ արբած։
Kapuyt yerknk’i khorut’yamb arbats.
Dans un clair ciel lumineux.
Թարմ, թեթև էր մեր ճամփորդի հոգին՝
T’arm, t’et’ev er mer champ’vordi hogin՝
Notre âme de voyageur était revigoré
Ուրախ էինք մենք և մեր սիրտը— բաց։
Urakh eink’ menk’ yev mer sirty— bats’.
Nous étions heureux et notre coeur grand ouvert :
Կանչում էր, կանչում ճամփան անմեկին
Կանչում էր, կանչում ճամփան անմեկին
Notre cœur bondissait sur ce chemin
Ոլորապտույտ մեր առաջ փռված։
Voloraptuyt mer arraj p’rrvats.
Qui serpentait devant nous.

Եվ վերջին անգամ նայեցինք մենք ետ,
Yev verjin angam nayets’ink’ menk’ yet,
Une dernière fois, nous regardâmes derrière nous,
Ուր ոչինչ չկար մեզ համար դյութիչ.
Ur voch’inch’ ch’kar mez hamar dyut’ich’.
Là où nous n’avions plus rien à regarder.
Անցյալը կորել, ցնդել էր անհետ,
Ants’yaly korel, ts’ndel er anhet,
Le passé avait disparu, le passé n’était plus,
Որպես երազում արձակած մի ճիչ։
Vorpes yerazum ardzakats mi chich’
Comme un cri étouffé dans un rêve.
Ո՛չ մի տխրություն չէր ճախրում մեզ հետ՝
VO՛ch’ mi tkhrut’yun ch’er chakhrum mez het՝
Il n’y avait point de tristesse en nous,
Կախարդել էր մեզ առավոտը ջինջ։
Kakhardel er mez arravoty jinj.
En ce matin si lumineux.

Պար էինք խաղում ու երգեր ասում,
Պար էինք խաղում ու երգեր ասում,
Nous avons dansé et chanté des chansons,
Զենքերի փայլով հրճվում էինք մենք։
Zenk’eri p’aylov hrchvum eink’ menk’.
Envoûtés par l’éclat des armes.
Կարծես մանկական կապույտ երազում՝
Kartses mankakan kapuyt yerazum՝
Tel un rêve bleu enfantin,
Ամեն ինչ այնպես ժպտում էր աննենգ։
Amen inch’ aynpes zhptum er anneng.
Tout souriait de façon inattendue.
Ո՛չ հրաժեշտի անորոշ հուզում,
VO՛ch’ hrazheshti anorosh huzum,
Sans penser aux adieux,
IlՈ՛չ էլ մեռնելու կասկածանք կար նենգ։
IlO՛ch’ el merrnelu kaskatsank’ kar neng.
Sans penser à la mort.

Անսահման դաշտն էր փռված մեր առաջ։
Ansahman dashtn er p’rrvats mer arraj.
Un champ infini s’étendait devant nous.
Ոսկի հասկերով ողջունում էր մեզ
Voski haskerov voghjunum er mez
Il nous accueillait avec ses épis d’or
Աշխարհի հեռուն՝ բա՜ց, լայնատարա՜ծ,
Ashkharhi herrun՝ ba՜ts’, laynatara՜ts,
Ce monde au-delà s’étendait, grand et spacieux,
Արևի շնչով լվացված կարծես։
Arevi shnch’ov lvats’vats kartses.
Que la brise du soleil soulevait.
Իսկ ճամփան, անծայր իրանը փռած,
Isk champ’an, antsayr irany p’rrats,
Et sur le chemin, un lacet ininterrompu,
Թավալվում էր մի հսկա օձի պես։
T’avalvum er mi hska odzi pes.
Traçait tel un énorme serpent.

Թեթև քայլերով ու սրտով թեթև
T’et’ev k’aylerov u srtov t’et’ev
Le pas léger et le cœur alerte
Քայլում էինք մենք կայտառ ու ջահել։
K’aylum eink’ menk’ kaytarr u jahel.
Nous marchions et nous nous réjouissions.
Մեր հոգին ուներ թռիչքներ ու թև՝
Mer hogin uner t’rrich’k’ner u t’ev՝
Notre âme bondissait et s’envolait,
Ո՞վ էր մեզ արդյոք այդպես հմայել…
VO՞v er mez ardyok’ aydpes hmayel…
Qui pouvez nous avoir embelli de la sorte …
Նայում էին մեզ լեռները պարթև՝
Nayum ein mez lerrnery part’ev՝
Elles nous regardaient, les montagnes,
Կոչո՛ւմն է նրանց— հավիտյա՛ն նայել։
Koch’vo՛wmn e nrants’— havitya՛n nayel.
Nous sommant de les regarder pour toujours.

Ուշ իրիկուն էր, երբ մի գյուղ մտանք։
Ush irikun er, yerb mi gyugh mtank’.
Il était tard quand nous entrâmes dans un village.
Վրաններն արդեն զարկըված էին,
Vrannern arden zarkyvats ein,
Les tentes étaient déjà dressées,
Երբ նույնպես ուրախ, անհոգ, անվտանգ
Yerb nuynpes urakh, anhog, anvtang
Quand, toujours heureuse, insouciante, et puissante
Բոլորեց իսկույն մեր շուրջպարը հին.
Bolorets’ iskuyn mer shurjpary hin.
Une fois encore notre danse s’emballa.
Զնգացին նորից հազար երգ ու վանկ
Zngats’in norits’ hazar yerg u vank
Elles s’emmêlèrent encore les mille chansons et les mille syllabes
Եվ վերջին անգամ պղպջաց գինին։
Yev verjin angam pghpjats’ ginin.
Et une dernière fois, les bulles dans le verre résonnèrent.

Լուսնյակը արդեն բարձրացել էր վեր
Lusnyaky arden bardzrats’el er ver
La Lune était déjà là
Եվ շուրջը փռել արծաթե մշուշ,
Yev shurjy p’rrel artsat’e mshush,
Tout autour un brouillard argenté,
Երբ հոգնած մտանք վրանները մեր,
Yerb hognats mtank’ vrannery mer,
Quand fatigués nous entrâmes dans nos tentes,
Խոտերի վրա պառկեցինք անուժ.
Khoteri vra parrkets’ink’ anuzh.
Nous nous allongeâmes sur l’herbe épuisés.
— Է՜, բարի գիշեր, անգի՛ն ընկերներ,—
— E՜, bari gisher, angi՛n ynkerner,—
« Bonne nuit, mes bons amis ! »
Ու խոր քուն մտանք, քնեցինք անուշ։
Vow khor k’un mtank’, k’nets’ink’ anush
Nous avons dormi dans un profond sommeil et nous avons bien dormi.

******

A LEGENDE DANTESQUE de YEGHICHE TCHARENTS

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

**

Yéghiché Tcharents
Եղիշե Չարենց