Archives par mot-clé : სტუმარ-მასპინძელი

L’HÔTE ET L’INVITE (XV) Poème Géorgien de VAJA-PCHAVELA სტუმარ-მასპინძელი 1893 ვაჟა ფშაველა

*****
POEME DE VAJA-PCHAVELA
ვაჟა ფშაველა
LITTERATURE GEORGIENNE
ქართული ლიტერატურა
POESIE GEORGIENNE
ქართული პოეზია

******

 VAJA-PCHAVELA
Dessin de Zurab Tsereteli – Moma de Tbilissi – Géorgie

*******

Vaja-Pchavela
Géorgie
საქართველო

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

Poème de vaja-pchavela

____________________________________________________________

POESIE GEORGIENNE
ქართული პოეზია

VAJA-PCHAVELA
ვაჟა ფშაველა

 26 juillet 1861 – 10 juillet 1915
26 ივლისი, 1861 – 10 ივლისი, 1915

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

__________________________________________________________________

სტუმარ-მასპინძელი
L’HÔTE ET L’INVITE
1893

XV

_______________________________________________

იმ კლდის თავს, საცა ჯოყოლა
im k’ldis tavs, satsa joq’ola
Voici sur ce rocher, où Djokola est tombé
მოჰკლეს ხევსურთა ბრძოლაში,
mohk’les khevsurta brdzolashi,
Dans sa lutte contre les Khevsours,
ღამ-ღამ ჰხედავენ სურათსა
gham-gham hkhedaven suratsa
Une apparition au cœur de la nuit
 ზვავისგან ნაგალს გორაში:
zvavisgan nagals gorashi:
Après cette terrible avalanche :
კლდის თავს წადგება ჯოყოლა,
k’ldis tavs ts’adgeba joq’ola,
Djokola sur son rocher,
 სასაფლაოსკე იძახებს:
sasaplaosk’e idzakhebs:
Clamant en direction du cimetière :
“ზვიადაურო, ძმობილო,
“zviadauro, dzmobilo,
« Zviadaouri, mon frère,
რად არ მაჩვენებ შენს სახეს?!”
rad ar machveneb shens sakhes?!”
Pourquoi ne montres-tu pas ton visage ? « 
სასაფლაოდამ წამოვა
sasaplaodam ts’amova
Alors, du cimetière monta
 აჩრდილი ფარ-ხმალიანი,
achrdili par-khmaliani,
Une ombre gigantesque,
გულზე უწყვია დაკრეფით
gulze uts’q’via dak’repit
Sur son cœur son sabre
მკლავები სამკლავიანი.
mk’lavebi samk’laviani.
Entre ses bras croisés.
მივა და მიესალმება
miva da miesalmeba
L’ombre accueillit alors
თავის ძმობილსა მდუმარედ.
tavis dzmobilsa mdumared.
Son frère en silence.
იქვე აღაზაც ამოდის
ikve aghazats amodis
Voici qu’Aghaza surgit
სახე მოწყენით, მწუხარედ.
sakhe mots’q’enit, mts’ukhared.
Face à eux, tristement.
ენთება ცეცხლი მათს გვერდით,
enteba tsetskhli mats gverdit,
Un puissant feu fut allumé
მკრთალადა ბჟუტავს მთაზედა;
mk’rtalada bzhut’avs mtazeda;
Sur une montagne proche ;
იმათ ჰმასპინძლობს აღაზა,
imat hmasp’indzlobs aghaza,
Il y prépare le repas, les verres
ჯიხვის მწვადს უწვავს ალზედა.
jikhvis mts’vads uts’vavs alzeda.
Et les plats aux convives.
ვაჟკაცობისას ამბობენ,
vazhk’atsobisas amboben,
Le courage sublime
ერთურთის დანდობისასა,
erturtis dandobisasa,
Cette rencontre présente
სტუმარ-მასპინძლის წესზედა
st’umar-masp’indzlis ts’eszeda
Qui lie l’hôte et de l’invité,
ცნობის და და-ძმობისასა.
tsnobis da da-dzmobisasa.
Reconnaissance et fraternité.
როცა მათ ჰხედავს ერთადა
rotsa mat hkhedavs ertada
Quelle merveilleuse vision !
კაცი, ვერ ძღება ცქერითა;
k’atsi, ver dzgheba tskerita;
L’homme, ainsi contemple ces étincelles  ;
მაგრამ გაჩნდება ჯანღი რამ
magram gachndeba janghi ram
Mais arrive l’inéluctable
კურუმად შავის ფერითა,
k’urumad shavis perita,
Noirceur du soir et de brume,
დაეფარება სანახავს
daepareba sanakhavs
Qui dans ses bras récupère
  წერა-მწერელის წერითა.
ts’era-mts’erelis ts’erita.
Cette vision des montagnes.
ზედ აწევს ჯადოსავითა,
zed ats’evs jadosavita,
Cette étrange magie de la brume,
არ დაიმტვრევა კვერითა,
ar daimt’vreva k’verita,
Rien ne peut la briser,
ვერც შეულოცავს მლოცავი,
verts sheulotsavs mlotsavi,
Même les plus ferventes prières,
 არც აიხდება ხელითა.
arts aikhdeba khelita.
Sont ici impuissantes.
  მხოლოდ მდინარის ხმა ისმის,
mkholod mdinaris khma ismis,
On n’entend que le son de la rivière,
დაბლა მიქანავს ხველითა
dabla mikanavs khvelita
Qui s’écoule là
და უფსკრულს დასცქერს პირიმზე
da upsk’ruls dastskers p’irimze
Et dans l’abîme se penche
მოღერებულის ყელითა…
mogherebulis q’elita…
Les pétales d’une fleur…

*****
POEME DE VAJA-PCHAVELA
ვაჟა ფშაველა
LITTERATURE GEORGIENNE
ქართული ლიტერატურა
POESIE GEORGIENNE
ქართული პოეზია

******

Vaja-Pchavela
Géorgie
საქართველო

L’HÔTE ET L’INVITE (VI) Poème Géorgien de VAJA PCHAVELA სტუმარ-მასპინძელი 1893 ვაჟა ფშაველა

*****
POEME DE VAJA PCHAVELA
ვაჟა ფშაველა
LITTERATURE GEORGIENNE
ქართული ლიტერატურა
POESIE GEORGIENNE
ქართული პოეზია

******

Dessin de Zurab Tsereteli – Moma de Tbilissi – Géorgie

*******

Vaja-Pchavela
Géorgie
საქართველო

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

Poème de vaja-pchavela

____________________________________________________________

POESIE GEORGIENNE
ქართული პოეზია

VAJA PCHAVELA
ვაჟა ფშაველა

 26 juillet 1861 – 10 juillet 1915
26 ივლისი, 1861 – 10 ივლისი, 1915

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

__________________________________________________________________

სტუმარ-მასპინძელი
L’HÔTE ET L’INVITE
1893

VI

_______________________________________________

სოფლისა გაღმა გორია,
soplisa gaghma goria,
De l’autre côté du village, la montagne,
დამწვარი, ქვიშიანია.
damts’vari, kvishiania.
Brûlée, sablonneuse.
ბევრი წევს იქა ვაჟკაცი,
bevri ts’evs ika vazhk’atsi,
Nombreux ici reposent,
გულ-ლომი, ჯიშიანია.
gul-lomi, jishiania.
Aux cœurs de lion.
ძირს მისდგამს ბექი მდუმარე,
dzirs misdgams beki mdumare,
En bas, silencieux,
ნაღვარი, თიხიანია.
naghvari, tikhiania.
Un bourbier d’argile.
ხმალ-ხანჯრის, თოფის მხმარეთი
khmal-khanjris, topis mkhmareti
Se sont tus les coups de feu, rangées les épées
არა სძგერს გული მაგარი;
ara sdzgers guli magari;
Se sont tus les cœurs aussi ;
იმათ სჭამს მიწა უენო,
imat sch’ams mits’a ueno,
Cette terre dévore ainsi,
სასტიკი, გაუმაძღარი;
sast’ik’i, gaumadzghari;
Féroce, gourmande ;
მასში ეშლება ყველასა
masshi eshleba q’velasa
Tout est en son pouvoir,
ადამიანის იერი…
adamianis ieri…
Aucun être humain …
ვერ გვიხსნის სიკვდილის ბჯღალით
ver gvikhsnis sik’vdilis bjghalit
Ne peut se sauver de sa mort
    ძალა, ვერც სიტყვა ცბიერი.
dzala, verts sit’q’va tsbieri.
Ni par la puissance ni par la ruse.
ბუნების ცოდვა ესაა,
bunebis tsodva esaa,
Le péché de la nature est ainsi,
მუდამ საწყინო ჩემია:
mudam sats’q’ino chemia:
Je suis toujours triste de voir
ავსა და კარგსა ყველას ჰკლავს,
avsa da k’argsa q’velas hk’lavs,
Qu’elle dévore sans distinction,
არავინ გადურჩენია.
aravin gadurchenia.
Personne ne sera sauvé.
ყველა მგზავრთათვის ინთქმევა,
q’vela mgzavrtatvis intkmeva,
Tous les passagers sont condamnés,
როცა იღუპვის გემია!..
rotsa ighup’vis gemia!..
Quand un bateau meurt en coulant ! ..
 მზე ჯერ არ ამოსულიყო,
mze jer ar amosuliq’o,
Le soleil ne s’était pas encore montré,
ნამს ჯერ ბალახზე ეძინა,
nams jer balakhze edzina,
La rosée dormant sur l’herbe,
არ დაებერა ნიავსა,
ar daebera niavsa,
Sans aucune brise,
დაბლა არ ჩამოეფინა,
dabla ar chamoepina,
En bas, s’amoncellent déjà
ურიცხვი კაცი და ქალი
uritskhvi k’atsi da kali
D’innombrables hommes et femmes
ჭალაზე შამოეფინა.
ch’alaze shamoepina.
Qui se retrouvent ensemble.
მოჰყავდა ზვიადაური
mohq’avda zviadauri
Zviadauri arrive
  ხელშეკონილი გროვასა,
khelshek’onili grovasa,
Prisonnier, attaché,
ყველას უხარის მის მოკვლა,
q’velas ukharis mis mok’vla,
Tous, ravis par cette mort inéluctable,
ან ვინ დაიწყებს გლოვასა?!
an vin daits’q’ebs glovasa?!
Parmi eux, qui portera le deuil ?
სიკვდილი ყველას გვაშინებს,
sik’vdili q’velas gvashinebs,
La mort effraie, il est vrai,
სხვას თუ ჰკვლენ, ცქერა გვწადიან;
skhvas tu hk’vlen, tskera gvts’adian;
Mais, à la voir portée par d’autres mains,
 კაცნი ვერ ჰგრძნობენ ბევრჯელა,
k’atsni ver hgrdznoben bevrjela,
Les hommes ressentent moins
როგორ დიდს ცოდვას სჩადიან.
rogor dids tsodvas schadian.
Le poids des péchés.
რამდენი ავსული ვიცი,
ramdeni avsuli vitsi,
Combien je vois des racailles
წარბშეუხრელად დადიან;
ts’arbsheukhrelad dadian;
Qui ne dévient pas de leur route ;
 თავის მტანჯველის შემუსრვა
tavis mt’anjvelis shemusrva
Qui ne souhaite pas finalement
 ან კი ვის არა სწადიან?!
an k’i vis ara sts’adian?!
Eliminer son bourreau définitivement ?

*****
POEME DE VAJA PCHAVELA
ვაჟა ფშაველა
LITTERATURE GEORGIENNE
ქართული ლიტერატურა
POESIE GEORGIENNE
ქართული პოეზია

******

Vaja-Pchavela
Géorgie
საქართველო

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

L’HÔTE ET L’INVITE (I) Poème Géorgien de VAJA PCHAVELA სტუმარ-მასპინძელი 1893 ვაჟა ფშაველა

*****
POEME DE VAJA PCHAVELA
ვაჟა ფშაველა
LITTERATURE GEORGIENNE
ქართული ლიტერატურა
POESIE GEORGIENNE
ქართული პოეზია

******

Dessin de Zurab Tsereteli – Moma de Tbilissi – Géorgie

*******

Vaja-Pchavela
Géorgie
საქართველო

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

Poème de vaja-pchavela

____________________________________________________________

POESIE GEORGIENNE
ქართული პოეზია

VAJA PCHAVELA
ვაჟა ფშაველა

 26 juillet 1861 – 10 juillet 1915
26 ივლისი, 1861 – 10 ივლისი, 1915

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

__________________________________________________________________

სტუმარ-მასპინძელი
L’HÔTE ET L’INVITE
1893

I

_______________________________________________

ღამის წყვდიადში ჩაფლული,
ghamis ts’q’vdiadshi chapluli,
Dans l’obscurité de la nuit,
გამტკნარებულის სახითა,
gamt’k’narebulis sakhita,
Sous un ciel brillant,
მოსჩანს ქისტეთის მიდამო
moschans kist’etis midamo
Je vois les chaînes montagneuses
 სალის კლდეების ტახტითა.
salis k’ldeebis t’akht’ita.
D’où jaillissent des trônes de rochers.
 ბნელს ხევზე მოჰყეფს მდინარე,
bnels khevze mohq’eps mdinare,
Péniblement dévale une rivière,
გულამღვრეული ჯავრითა.
gulamghvreuli javrita.
Dans ses entrelacs encaissés.
გადმოხრილიყვნენ მთანიცა,
gadmokhriliq’vnen mtanitsa,
Elle se renverse cette montagne,
ხელ-პირს იბანდენ წყალზედა;
khel-p’irs ibanden ts’q’alzeda;
Plonge ses mains dans la froideur des eaux ;
ბევრი მომკვდარა მათს მკერდზე,
bevri momk’vdara mats mk’erdze,
Beaucoup sont morts sur sa poitrine,
სისხლს ვერ იხდენენ ტანზედა;
siskhls ver ikhdenen t’anzeda;
Mais le sang ne peut être ainsi lavé ;
ძმის მკვლელის სისხლი სწყურია,
dzmis mk’vlelis siskhli sts’q’uria,
Il a soif du sang de l’assassin de son frère
კაცი რამ მოდის გზაზედა.
k’atsi ram modis gzazeda.
Cet homme qui arpente le chemin.
გზას ვამბობ, თორემ რა გზაა.
gzas vambob, torem ra gzaa.
Je  parle d’un chemin, mais quel chemin ?
ვიწრო ბილიკი კლდეზედა?
vits’ro bilik’i k’ldezeda?
Un chemin, ce sentier étroit à travers les falaises ?
სავალად მეტად ძნელია,
savalad met’ad dznelia,
Qu’il est difficile d’avancer,
ფეხს ძლივს აცილებს ფეხზედა.
pekhs dzlivs atsilebs pekhzeda.
Qu’il est compliqué aux jambes de tenir.
გაღმა სჩანს ქისტის სოფელი
gaghma schans kist’is sopeli
De l’autre côté, voici un village Kiste
არწივის ბუდესავითა, –
arts’ivis budesavita, –
Qui, tel un nid d’aigle, domine,
საამო არის საცქერლად
saamo aris satskerlad
Comme il est réconfortant
დიაცის უბესავითა.
diatsis ubesavita.
De le retrouver chaque fois.
სოფლის თავს სძინავს შავს ნისლსა
soplis tavs sdzinavs shavs nislsa
Le village dort dans le brouillard
დაფიქრებულის სახითა.
dapikrebulis sakhita.
Qui l’enveloppe profondément.
ყურს უგდებს არე-მარესა,
q’urs ugdebs are-maresa,
Ses nappes tendent l’oreille ,
გულ-ლაღობს სანახავითა.
gul-laghobs sanakhavita.
Aux affaires de ce monde.
სტუმარი ცოტა ხანისა
st’umari tsot’a khanisa
L’hôte s’installe pour peu de temps
ხვალ სხვაგან წავა აქითა.
khval skhvagan ts’ava akita.
Car demain déjà il partira ailleurs.
წავა, გადივლის გორებსა,
ts’ava, gadivlis gorebsa,
Il partira rejoindre les gorges,
ქედებსა ყინულიანსა;
kedebsa q’inuliansa;
Qui se sont figées dans la glace.
აბნელებს, უხილავად ჰქმნის
abnelebs, ukhilavad hkmnis
Ses voiles découvrent des choses invisibles
ქვეყანას ხილულიანსა.
kveq’anas khiluliansa.
Et en voilent d’autres visibles.
თუ მონადირეს ატირებს,
tu monadires at’irebs,
Si le chasseur s’arrête, désemparé,
გზა-დაკარგულსა კლდეშია,
gza-dak’argulsa k’ldeshia,
Et cherche sa route perdue à travers les rochers,
ალაღებს მგელსა და ქურდსა,
alaghebs mgelsa da kurdsa,
Le brouillard enveloppe le loup et le voleur,
მოარულთ სიბნელეშია.
moarult sibneleshia.
Qui se satisfont de ses ténèbres.

*****
POEME DE VAJA PCHAVELA
ვაჟა ფშაველა
LITTERATURE GEORGIENNE
ქართული ლიტერატურა
POESIE GEORGIENNE
ქართული პოეზია

******

Vaja-Pchavela
Géorgie
საქართველო

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE