LE RETOUR DE KÉTO EN KAKHÉTIE – Berceuse géorgienne – Iavnana – XI- Iakob Gogebashvili – იაკობ გოგებაშვილი – იავნანამ რა ჰქმნა?! –

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est salamandre-1024x536.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est 1.jpg.

Littérature Géorgienne
ქართული ლიტერატურა

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est I.gogebashvili.jpg.
Iakob Gogebashvili
იაკობ გოგებაშვილი

15 octobre 1840 Variani (Gori)– 1er juin 1912 Tbilissi
15 ოქტომბერი 1840, სოფ. ვარიანი, ახლანდელი გორის რაიონი ― 14 ივნისი 1912, თბილისი

_____________________________________

BERCEUSE GÉORGIENNE
Iavnana
იავნანამ რა ჰქმნა?!
1890

XI

LE RETOUR DE KÉTO EN KAKHÉTIE

Oeuvre de Henryk Hryniewski

_______________________________

*********************


რომ პირველ ხანებში ქეთო ვერც იცნობდა თავის მამასა და მწუხარე იქნებოდა, ამის ფიქრი ჰქონდა ზურაბსა.
Kéto était constamment triste, ne connaissant ni son père ni sa mère ; Zurab le voyait bien.
ხოლო ამასთან დარწმუნებული იყო, რომ ქეთო მალე მოვიდოდა გონსა, იცნობდა ჯერ თავის მამასა, მერე დედასა.
En même temps, il était persuadé que Keto reviendrait bientôt vers eux.
თავის ბავშვობა მოაგონდებოდა და მოიმხიარულებდა, მაგრამ საშინლად მოსტყუვდა.
Son enfance serait désormais heureuse et joyeuse au cœur de cette nouvelle famille recomposée, mais tout n’allait pas être si simple.
ქეთოს მწუხარებას მთელის მოგზაურობის დროს საზღვარი არა ჰქონდა.
Kéto exprima une incommensurable tristesse tout au long de son voyage.
მას განუწყვეტლივ ღაპაღუპით სდიოდა ცრემლები თვალებიდან და ისე ოხრავდა, თითქოს ლამობს, გულ-ღვიძლი თან ამოატანოსო.
Elle pleurait constamment et gémissait fortement.
მამა საშინლად იტანჯებოდა თავისი ქალის ამისთანა მდგომარეობით;
Zurab était de plus en plus inquiet ;
სცდილობდა, როგორმე გაექარვებინა მისი ნაღველი, მაგრამ ტყუილად.
Il tenta d’atténuer sa peine mais en vain.
ყოველი მისი ალერსი ქეთოს მწუხარებას უფრო უმატებდა.
Chacun de ses gestes ne faisait que renforcer sa tristesse.
ის უყურებდა ზურაბს, როგორც თავის მოსისხლე მტერს, რომელმაც მოაშორა საყვარელს დედ-მამას, სანატრელს სამშობლოს და სადღაც მიჰყავს ტყვედ.
Elle voyait en Zurab son ennemi juré, celui qui l’enleva à sa mère chérie, à sa patrie, et l’emportait captive dans un endroit inconnu.
ამიტომ ყოველი მისი ტკბილი სიტყვა და თანაგრძნობა ლახვარივით ესობოდა გულში.
Ainsi, à chacun des mots doux et de sympathie de Zurab coulait une larme sur son cœur.
ზურაბს ისღა ანუგეშებდა, რომ ეგება შინ მისვლამ მოიყვანოს ქეთო გონსა, იცნოს დედა, თავის კარმიდამო, სოფელი და ჩვენსკენ მოიბრუნოს გულიო.
Zurab pensait qu’en la ramenant à sa vraie mère, en voyant sa maison natale, son village, Kéto serait moins triste et désespérée.

ამ აზრით იყო ზურაბი დაიმედებული, როცა თავისი სახლის კარები შეაღო, შეიყვანა სიგ ქეთო და თავის ცოლს მხიარულად უთხრა:
Zurab ouvrit la porte de sa maison, fit entrer keto et dit avec joie à sa femme :
– აი, მაგდან, მოგიყვანე შენი ქეთო.
Voici notre Kéto !

სიხარულისაგან გატაცებული მაგდანი გაექანა შვილისაკენ, მაგრამ სიმხიარულე სიმწუხარედ გადაექცა, როცა დააცქერდა თავისი შვილის სახეს, რომელზედაც გამოუთქმელი ტანჯვა იხატებოდა.
Ravie, Magdane se précipita vers sa fille mais la joie se transforma en tristesse en observant le regard de son enfant qui exprimait d’indicibles souffrances.
მაგდანმა მხიარულად ჩაიკრა გულში ქეთო, უნდოდა გაექარვებინა მისი მწუხარება, მაგრამ ამაოდ.
Magdane embrassa Kéto souhaitant ainsi effacer son chagrin, mais en vain.
ქეთო ყინულივით ცივად, ქვასავით უგრძნობლად იყო და არავითარი გავლენა არ იქონია მასზე მაგდანის მხურვალე დედობრივმა მიგებებამ და ალერსმა.
Keto restait glaciale, insensible comme une pierre sans être le moins du monde affectée par les démonstrations de Magdane et de son mari.
არა, იქონია, მაგრამ სრულიად წინააღმდეგი მოსალოდნელისა.
Les démonstrations de joie n’eurent pas les effets escomptés.
მაგდანის ალერსმა ცოცხლად თვალწინ წარმოუდგინა ქეთოს მისი დედობილის, ნაიბის ცოლის სახე და ალერსი, ვარამი უფრო კიდევ გაუძლიერდა და მდუღარე ცრემლის ნაკადული გადმოსკდა თვალებიდან.
Kéto repensa à sa mère lezghienne, l’épouse du naib et au naib lui-même et à tous les moments joyeux qu’ils vécurent ensemble et un flot de larmes coula de ses yeux.

– შენი მშობელი დედა ვარ, შვილო! ესეც შენი ღვიძლი მამაა, – ეუბნებოდა მაგდანი ქეთოსა…
Je suis ta mère, ma fille ! et voici ton père ! dit Magdane à Kéto …
აი სახლი, რომელშიაც შენ დაიბადე და დაცუნცულებდი პატარაობის დროსა, აი შენი პატარა აკვანი, რომელშიაც იწექი, აი შენი საყვარელი ბაღჩა, რომელშიაც დილიდან საღამომდე იჯექი,
Voici la maison où tu es née, la maison de dans ton enfance, voici ce petit berceau dans lequel tu dormais jadis, voici ton jardin préféré dans lequel tu t’asseyais du matin jusqu’au soir
– მაგრამ ქეთოს აქაურობისთვის არც თვალი ჰქონდა და არც ყური.
mais Kéto restait sourde et aveugle.
მისი გრძნობა და გონება მთლად, განუწყვეტლივ შეპყრობილი იყო უღრმესი დარდითა და ვარამითა.
Son cœur et son esprit étaient déprimés et accablés.
მაგდანი მაინც იმედს არ ჰკარგავდა, რომ ქეთო დღეს, თუ ხვალ მოიგონებდა თავის პატარაობას, იცნობდა მშობლებს და დაუბრუნდებოდა მათ.
Magdane gardait cependant toujours espoir qu’un jour Kéto se souvienne de son enfance, reconnaisse ses véritables parents et revienne vers eux.

გავიდა რამდენიმე კვირა და ეს იმდეი დედ-მამას არ აუსრულდა.
Quelques semaines passèrent mais ce souhait ne se réalisa pas.
ქეთო თითქმის არას სჭამდა, სმითაც ცოტას სვამდა, ღრმად ოხრავდა, ხშირად სტიროდა და ღამითაც ძილი, მოსვენება არა ჰქონდა.
Kéto mangeait à peine, soupirait, pleurait beaucoup, et ne dormait pas la nuit.
ჩამოხმა, გაყვითლდა და მომაკვდავს დაემსგავსა.
Elle maigrissait à vue d’œil, son teint avait jauni et elle semblait malade.
ის იჯდა ტახტზე ჩუმად, უმეტეს ნაწილად თვალებდახუჭული და მისი გონება ფრინავდა იქ, დაღესტანში, ნაიბთან და იმის ცოლთან, თავის ტოლ-ამხანაგებთან და იქაურ სოფელთან.
Elle restait silencieuse sur sa chaise, le regard plongé dans le vide, et son esprit perdu quelque part dans le Daghestan, avec le naib et sa femme, avec ses compagnons de son village.
რაც გარშემო ერტყა, ყველა ეუცხოვებოდა, ყველას ითვალისწუნებდა, ყველა თავის მტრად მიაჩნდა, ყველა ეჯავრებოდა, სძულდა.
Tout ce qui se passait ici lui paraissait hostile, tous les gens qui vivaient ici, tous étaient ses ennemis, elle détestait tout d’ici.
ბევრგვარი ხერხი იხმარეს, რომ მოეგონებინათ როგორმე პატარაობა.
Les parents utilisèrent plusieurs stratagèmes.
დედამ რამდენჯერმე მიიყვანა ტყეში სწორედ იმ ადგილას, სადაც მოიტაცეს, მიიყვანა საღამოს იმ ჟამს, როდესაც მოიტაცეს, მიიყვანეს წყაროს თავზე, სადაც ქეთო ხშირად იჯდა ხოლმე თავის გამდელთან და უყურებდა, როცა სოფლის დედაკაცები კოკებს ავსებდნენ, იკიდებდნენ მხარზე და მიჰქონდათ;
Sa mère l’emmena plusieurs fois dans les bois là où elle fut jadis enlevée, à une source où Kéto s’asseyait souvent et où elle regardait les villageois remplir leur jarre, les emporter dans leurs bras jusqu’au village ;
აჩვენა მეზობლის ქალები, ქეთოს ტოლები, რომლებთანაც პატარაობისას ის ხშირად თამაშობდა;
Elle lui présenta toutes les voisines qui jouaient autrefois avec elle ;
დაიბარა მისი გამდელი სხვა სოფლიდან, რომ ეგები ის მაინც ეცნო, აჩვენა მისი დედოფლები, რომელიც ყუთში მთლად შენახული ჰქონდა, რამდენჯერმე მიაქცია ქეთოს ყურადღება ეკლესიის ზარის რეკასა, რომელსაც პატარაობისას ქეთო ტაშის კვრას აყოლებდა, მაგრამ ვერც ერთმა ღონემ ვერ გასჭრა.
Sa nourrice vint aussi au village qui lui montra ses anciennes poupées qu’elle avait gardées dans une boîte, on lui fit écouter Kéto la cloche de l’église qui sonnait avec laquelle elle s’amusait, frappant dans ses mains le rythme des heures.

დედ-მამამ ქეთოს შუკერა ისეთი მშვენიერი ქართული ტანისამოსი, რომ ყველა ყმაწვილს ქალს თვალი ზედ დარჩებოდა, მაგრამ ქეთომ ახლოც არ მიიკარა და კიდევ უფრო შეიყვარა ამის შემდეგ თავისი ლეკური ტანისამოსი…
Magdane lui offrit une magnifique robe géorgienne que toutes les autres filles lui enviaient, mais Kéto n’avait d’yeux que pour son costume lezghien …

ბოლოს ერთმა მეზობელმა უთხრა მაგდანასა:
Enfin, une voisine dit à Magdane :
ქეთო შენ ძლიერ გგავს, სულ პირავარდნილი დედაა.
– Kéto a les mêmes traits que vous quand vous étiez jeune.
დადექ თქვენი დიდი სარკის წინ და დაიყენე გვერდით ქეთო.
Tenez-vous devant votre grand miroir avec elle et l’évidente ressemblance lui sautera aux yeux.
ის ჩაიხედავს სარკეში, შეადარებს ორს სახესა, თავისსა და შენს სახეში დიდს მსგავსებას ნახავს და იქნებ მაშინ გეშველოთო.
Elles se mirent toutes les deux un jour devant le miroir, se comparant les deux visages, afin de voir les étranges similitudes.
მაგდანამ ესეც სცადა, მაგრამ ამან ქეთო უფრო გააოცა, როგორც უცნაურმა ქცევამ მაგდანისამ.
Kéto fut surprise et étonnée par cet étrange comportement.
სახეებს ხეირიანადაც არ შეხედა და მსგავსებას ხომ სრულიად ვერ შეაჩნევდა.
Elle avait beau se regarder et regarder Magdane, elle ne remarquait aucune véritable ressemblance.

ყმაწვილი ქალი დედ-მამას ხელიდან ეცლებოდა, უავადმყოფოდ ჭკნებოდა, დნებოდა და სიკვდილამდე პატარა მანძილიღა ედო.
La jeune fille maigrissait puisqu’elle ne se nourrissait plus, et pouvait tomber malade très rapidement et peut-être même mourir.

-არა, მე ვეღარ ვუცქერ ამ ბავშვის ამდენ ტანჯვასა და წვალებასა, თუ რამდენსამე დღის განმავლობაში პირი ჩვენსკენ არ იბრუნა, შევსვამ ცხენზე და ჩემის ხელით ავუყვან ნაიბსა და იმის ცოლსა.
– Non, je ne peux plus supporter l’angoisse et le chagrin de cet enfant si, dans les prochains jours, elle ne nous reconnaît toujours pas, je partirai à cheval et je la rapporterai au naib et à sa femme.
ეტყობა, ღირსეული ადამიანები ყოფილან, რომ აგრე შეუყვარებიათ თავი ჩემი ღვიძლი შვილისათვის, – უთხრა ზურაბმა თავის ცოლს მაგდანსა.
Ce sont sûrement de braves et honnêtes gens pour avoir donné autant d’amour à notre fille, déclara Zurab à sa femme Magdane.

ხოლო მაგდანი ესე ადვილად ვერ დასთმობდა ქეთოსა და მზად იყო თავის ახლო დაემარხა თავისი ერთადერთი შვილი, ვიდრე გაეგზავნა ხელმეორედ და სამუდამოდ დაღესტანში.
Mais Magdane ne pouvait pas aussi facilement abandonner Kéto et était prête à enterrer son unique enfant dans son village plutôt que de la renvoyer au Daghestan pour toujours.

*************************

****************

Histoire de Iavnana

Nous sommes au XIXème siècle.
Kéto est une jeune fille d’une riche famille géorgienne, la famille des Kartveladze, qui vit dans un petit village de Kakhétie, Vashlovani. Son père se nomme Zurab et sa mère Magdane.
Kéto est kidnappée par deux hommes Lezghiens qui vivent dans le sud du Daghestan.
Zurab, le père de Kéto, entame une poursuite dans ce pays qu’il ne connaît pas. Il est malheureusement obligé de rentrer sans sa fille en Kakhétie.
Un riche Naïb achètera Kéto et lui prodiguera avec son épouse beaucoup d’affection jusqu’à effacer l’amour filial et lui faire oublier sa langue maternelle.
Elle sera retrouvée bien des années plus tard.
Elle ne se souviendra plus de son passé malgré les efforts répétés de sa mère.
La décision est enfin prise de la renvoyer dans le pays de ses ravisseurs, au Daghestan.
La mère pour l’aider à retrouver sa mémoire originale entonne un Iavnana, une berceuse que l’on chante aux enfants malades.

Les effets de la berceuse seront-ils prodigieux ?

***********************

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Gogebashvili.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.