LE MIRACLE DE LA BERCEUSE – Berceuse géorgienne – Iavnana – XII- Iakob Gogebashvili – იაკობ გოგებაშვილი – იავნანამ რა ჰქმნა?! –

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est salamandre-1024x536.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est 1.jpg.

Littérature Géorgienne
ქართული ლიტერატურა

TRADUCTION JACKY LAVAUZELLE

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est I.gogebashvili.jpg.
Iakob Gogebashvili
იაკობ გოგებაშვილი

15 octobre 1840 Variani (Gori)– 1er juin 1912 Tbilissi
15 ოქტომბერი 1840, სოფ. ვარიანი, ახლანდელი გორის რაიონი ― 14 ივნისი 1912, თბილისი

_____________________________________

 

BERCEUSE GÉORGIENNE
Iavnana
იავნანამ რა ჰქმნა?!
1890

XII

 

LE MIRACLE DE LA BERCEUSE

 

Oeuvre de Henryk Hryniewski

_______________________________

********


ამასობაში გავიდა აპრილი და დადგა მშვენიერი მაისი.
Avril finissant, un merveilleux mois de mai suivi.
პირველსავე რიცხვში ზაფხულურად მოიღრუბლა და გაჩნდა ჭექა-ქუხილი.
Déjà, les orages d’été commencèrent à tonner.
საღამომდე იდინა ხშირმა და გამაცოცხლებელმა წვიმამ.
Ce soir-là, une pluie abondante et rafraîchissante tomba.
საღამოზე კი ისე მოიწმინდა ცა, რომ ერთი ნაფლეთი ღრუბელიც არსად იყო, კამარა მთლად ბრწყინვალე ვარსკვლავებით მოიჭედა.
La nuit, le ciel, dégagé sans un seul nuage, était parsemé d’étoiles brillantes.
დატრიალდა მეტად შეზავებული ჰაერი.
Une brise fraîche et légère circulait.
უთუოდ ეს იყო მიზეზი, რომ ქეთოს იმ ღამეს მშვიდობიანად ეძინა.
C’était probablement la raison pour laquelle Kéto dormit paisiblement cette nuit-là.
მეორე დღეს ადგა ცოტა მოღონიერებული.
Le lendemain, elle se leva encore un peu fatiguée.

შეუდარებელი დილა იყო:
C’était un matin merveilleux :
რე-მარეს კაშკაშა მზისაგან თავს დასდგომოდა მთელი შადრევანი ბრწყინვალე სინათლისა და ამ სინათლეს მცენარეებზე ათასფრად აებრჭყვიალებინა დილის ნამი.
le soleil éblouissant brillait sur toute cette rosée, véritable fontaine de lumière brillante, et cette lumière illuminait toutes les plantes.
ტყე სავსე იყო ფრინველების გამაცოცხლებელი ჟივილ-ხივილით.
De la forêt, on entendait d’innombrables chants d’oiseaux revitalisants.
ქართველაძიანთ ბაღში ვარდის კოკრები საამურად გადაშლილიყო და გარშემო მოეფინა გულწარმტაცი სურნელება.
Dans le jardin, les boutons de rose s’ouvraient d’où s’échappaient une agréable odeur tout autour.
ამ ვარდების მახლობლად ტკბილად დასძახოდა ბულბული, რომელიც იქვე ხეზე მოთავსებულიყო.
Près des rosiers, un rossignol gazouillait gentiment caché dans un arbre à proximité.
ბუნება ხარობდა, დღესასწაულობდა, თითქოს ათას ბედნიერს ქორწილს ერთად იხდისო.
La nature se réjouissait, comme si elle célébrait mille mariages heureux au même instant.
ბუნება შეუდარებელი მკურნალია კაცის ვარამისა და დარდისა.
La nature est un guérisseur incomparable capable de soigner les peines et les misères de l’homme.
შვება მისცა მან ქეთოს ნაღვლიან გულსაცა და სახეზე მას აშკარად დაეტყო შემცირება იმ საშინელის მწუხარებისა, რომელიც აქამდე მაჯლაჯუნასავით აწვა მის გულსა და გონებას და ნებას არ აძლევდა, გარემოცულ ცხოვრებაზე დაფიქრებულიყო.
Elle soulagea le cœur et apaisa le visage de Kéto ; elle qui, encore la veille, avait le cœur et l’esprit envahis par la douleur et le chagrin, l’empêchant de contempler toute cette vie qui l’entourait.
ამასთან ქეთომ პირველად დაიწყო ფიქრი იმაზე, რისთვის და რად მიჩვენებენ ამდენ სიყვარულსა უცხო ადამიანები და რადა სწუხან ჩემს მწუხარებაზედაო.
Dans le même temps, Kéto se demandait pourquoi tant d’étrangers lui manifestaient un tel amour et se souciaient de sa tristesse.

დედამ ადვილად შეამჩნია ქეთოს ეს სანუგეშო ცვლილება და იმედი მიეცა.
Sa mère facilement remarqua ce changement réconfortant et cela lui donna de l’espoir.
ცალკე ამ იმედმა და ცალკე მშვენიერმა დილამ კარგ გუნებაზე მოიყვანა მაგდანი და მან სრულიად უნებურად, თავისთვის დაიწყო ღიღინი იავნანისა.
Cet espoir et cette merveilleuse matinée amenèrent naturellement Magdane à chantonner involontairement une ancienne berceuse.
რაც ქეთო დაჰკარგა, მას შემდეგ მაგდანის სიმღერის ხმა აღარავის გაუგონია.
Berceuse oubliée depuis pour Kéto.
ეს პირველი სიმღერა იყო ათის წლის დუმილის შემდეგ.
C’était la première fois qu’elle entendait cette chanson après les dix ans de silence.
მაგდანი ფანჯარასთან იჯდა, ქეთო იყო მოთავსებული პატარა ტახტზე ოთახის კუთხეში.
Magdane était assise près de la fenêtre, Kéto sur un petit canapé dans un coin de la pièce.
იავნანას მაგდანი ჯერ დაბლა ხმით, ღიღინით ამბობდა, მერმე კი თავისი ხმის სიმშვენიერემ გაიტაცა და თავისებურად დამღერა, მაღლა ასწია.
Magdane commença « Iavnana » tout d’abord en la fredonnant tout en souriant, et peu à peu, emportée par la beauté de sa voix, chantait étrangement et puissamment.
პატარა ხანს უკან ისე, უნებლიეთ, გაიხედა ქეთოსაკენ და გაოცდა:
Après quelque instants, involontairement, elle regarda Kéto et resta interloquée ;
ქეთოს აშკარად ეტყობოდა სახეზე აღელვება.
Le visage de Kéto restait chamboulé et l’émotion se lisait dans ses yeux.
ცხადი იყო, რომ რაღაცას იგონებდა და ვერ კი მოეგონებინა გარკვევით.
Il était clair qu’elle pensait à une chose qu’elle n’arrivait pas à visualiser.
მისი ბუნების სიღრმეში დიდი ხნის დამარხული ხსოვნა იღვიძებდა, მაგრამ ვერ კი გამოეღვიძა.
Dans les profondeurs de sa mémoire, des souvenirs enfouis se réveillaient, mais elle ne pouvait encore les saisir.
გონების ძირიდან, რაღაც სანატრელი მოგონება აპირებდა ამოხეთქვასა, მაგრამ ზევიდან კეცკეცად აწვნენ სხვა წარმოდგენანი და უშლიდნენ მაღლა ამოსვლასა.
Dans son cerveau, certains souvenirs attachants étaient destinés à refaire surface, mais par-dessus d’autres images les retenaient encore.
მაგდანმა ეს კარგად შეამჩნია და თავის ხმას მისცა საოცარი მეტყველება და მიმზიდველობა.
Magdane le remarqua bien et donna à sa voix un charme irrésistible et étonnant.
უწინ აგვარი სიმღერითა და ამავე ხმით ყოველდღე უტკბობდა მაგდანი თავის ქეთოს სიპატარავის დღეებსა.
Avec cette voix qu’elle avait jadis.
მაგდანის ხმამ უწია ქეთოს ბუნების სიღრმემდის, შესძრა ის ძირიანად და გააცოცხლა იქ დამარხული ბავშვობის ნაშთნი, საგონებელნი.
La voix de Magdane résonna dans les profondeurs de le for intérieur de Kéto, l’emportant dans les tréfonds les plus enfouis, lui faisant revivre les restes d’une enfance oubliée.
მაგდანი თან ხმას აძლევდა მომხიბლავს ძალას და თან ქეთოს შესცქეროდა უსაზღვრო დედობრივი სიყვარულით.
La voix de Magdane avait ce pouvoir fascinant et les yeux de Kéto exprimait à nouveau un amour maternel sans bornes.
ქეთოც თითქმის სჭამდა თვალით დედის პირისახესა და მღელვარებით ცდილობდა, ამ სახეზედ ამოეკითხა რაღაც დიდი საიდუმლო და კიდეც ამოიკითხა.
Kéto clignait des yeux et se mit à pleurer, tant elle essayait de lire ce profond et grand mystère.
ქეთოს აღელვებული სახე თანდათან დაწყნარდა და პირისახიდან მთლად გადაეყარა შავი ღრუბელი, განსაზღვრული სხივის ნათელი მოეფინა სახეზე და სიხარულის სხივმა დაუწყო მასზე ელვარება.
Le visage excité de Kéto se calma progressivement et, comme un rayon de lumière perçant un visage sombre, son visage se mit à rayonner ; elle ressentait cette joie intense et incontrôlable.
უცებ წამოვარდა ქეთო ტახტიდან, დაიძახა სანატრელი ხმით „დედავ!“ მსწარფლ მივარდა მაგდანთან, მოეხვია ორივე ხელით და მხურვალედ დაუწყო კოცნა.
Soudain, Kéto se leva de sa chaise en criant «Maman!» et Magdane la prit dans ses bras et l’embrassa passionnément.
დედასა და შვილს თქრიალით მოსდიოდათ ცრემლი, მაგრამ ეს ცრემლი იყო სიხარულისა, შვებისა, ლხენისა.
La mère et la fille pleuraient à chaudes larmes, mais c’était des larmes de joie et de soulagement.

პატარა ხანს უკან ზურაბმაც შემოაღო კარები, ქეთო განთავისუფლდა დედის ხვევნიდან, მიეგება შემოშულს, დაიძახა: „მამა!“ და მოეხვია.
Peu de temps après, Zurab ouvrit la porte et Kéto se dégagea des genoux de sa mère, et, s’approchant vers lui, lui cria : « Papa ! »

შემდეგ დაბრუნდა დედასთან, წაავლო ხელი, გაიყვანა მეორე ოთახში, დაიყენა თავის გვერდით დიდი სარკის წინ, სიყვარულით გადაავლო თვალი, მაგრამ რაღაც აზრი შეეშალა.
Puis elle se retourna vers sa mère, lui prit la main, l’a traîna dans une autre pièce, la plaça devant un grand miroir, la regardant avec amour, mais une pensée lui traversa l’esprit.
სწრაფად მოშორდა სარკესა, შეირბინა მეორე ოთახში, გააღო ყუთი, ამოიღო თავისი ახალი ქართული ტანისამოსი და ლეკურის მაგივრად ჩაიცვა.
Elle quitta rapidement le miroir, se glissa dans une autre pièce, ouvrit une boîte, ôta sa tenue lezghienne et s’habilla avec sa nouvelle tenue géorgienne.
შემდეგ ისევ მიიყვანა გაოცებული დედა სარკესთან.
Puis elle ramena sa mère surprise vers le miroir.
დაუდგა გვერდით, შეადარა სახეები, ააშკარად დაინახა, რამდენად ჰგავდა დედას, მიუბრუნდა მას, ჩამოიკიდა ყელზე და ხელახლად დაუწყო კოცნა.
Elle se tenait à côté d’elle, comparant ses visages, réalisant combien elle ressemblait à sa mère, se tournant vers elle, l’embrassa à nouveau.
უწინ ამისთანავე ქმედებამ მაგდანისამ გააოცა, ახლა კი იგივე მოქმედება თვითონ ჩაიდინა.
Elle reprenait les gestes de sa mère.
მერე დედას აახდევინა დედოფლების ყუთი და სიყვარულით მიეალერსა თავის უწინდელს მეგობრებსა.
Puis elle ouvrit la boîte où se trouvaient ses poupées d’autrefois et les sortit une à une pour les contempler et les caresser.

ერთმა მოგონებამ მეორე გამოიწვია, მეორემ მესამე, მესამემ მეოთხე და ქეთოს სარკესავით გადაეშალა თვალწინ თავისი სანატრელი სიპატარავის დრო.
Un souvenir conduisit à un second, puis à un troisième, du troisième à un quatrième et, peu à peu, Kéto découvrait à nouveau cette enfance perdue.
აქამდის ის დაჰყავდა დედას აქეთ-იქით ძალაუნებურად, ახლა კი თვითონ ქეთო მოსვენებას აღარ აძლევდა დედასა და მიჰყავდა ხან ბაღჩაში, ხან წყაროს თავზე, ხან ტყეში და სოფლის არე-მარე სულ შემოიარა.
À partir de cet instant, elle accompagnait partout sa mère sans relâche, parfois à la source, parfois dans les bois ou à la campagne.
მოიგონა ქართული ენაც.
La langue géorgienne lui revenait aussi .
თუმცა სიტყვები ბლომად აკლდა.
Des mots, cependant, lui manquaient encore.
ლაპარაკის დროს ჩერდებოდა ან ლეკურს სიტყვებს ურევდა და ამ დროს დედა ქართულს სიტყვებს ასწვალიდა.
Pendant la conversation, si elle hésitait sur certains mots, sa mère les traduisaient immédiatement.

აღმოჩნდა, რომ პირველის წლების ჩაბეჭდილებანი და ჩასახულებანი კი არ გამქრალიყვნენ და არ წაშლილიყვნენ ქეთოს გონებაში, თურმე ღრმად ეძინათ, დამარხულნი იყვნენ მისი სახსოვრის სიღრმეში, ძირში, როგორც მცენარის თესლია დამარხული მიწაში, და ზევიდან მათ ეფარებათ მთელი ათის წლის ნანახი და ნაცადი დაღესტანშიყოფნის დროსა.
Les premières impressions depuis sa naissance et pendant ses premières années n’avaient donc pas disparues de l’esprit de Kéto, elles s’étaient profondément endormies, profondément enfouies dans sa mémoire, au plus profond, comme une graine de plante enfouie dans le sol et au repos ensuite pendant dix ans.
ამ ჩასახულებათა დაძვრა და გამოღვიძება შეეძლო მხოლოდ რომელსამე ძლიერსა და ღრმა ჩაბეჭდილებას, სწორედ ისე, როგორც მცენარის თესლს ზევით ამოიყვანს ხოლმე გამაცოცხლებელი მზის სითბო – სინათლე.
Ces germes ne pouvaient se réveiller qu’avec des impressions fortes, de même que la graine ne peut se réveiller qu’avec une puissante chaleur venue de la lumière du soleil.
ამისთანა მზეებრივი ჩაბეჭდილების მოხდენა ქეთოს გონებაში შესძლო მხოლოდ სამშობლო ხმამ, საბავშვო სიმღერამ „იავნანამ“, რომელიც ყველაზე უფრო ღრმად ჰქონდა ქეთოს ძვალსა და რბილში გამჯდარი.
Seule la chanson de sa ville natale, la chanson pour enfants « Iavnana« , avait été capable d’impressionner et de bouleverser l’esprit de Kéto.

ყოველი ვაშლოვნელი, დიდი თუ პატარა, ქალი თუ კაცი, გახარებული იყო ქეთოს გონზე მოსვლით, მოდიოდნენ და ულოცავდნენ მაგდანსა და მის ქმარსა და შეჰხაროდნენ ქეთოსა.
Chaque habitant du village, femme ou homme, était heureux de venir voir Kéto, de venir féliciter Magdane et son mari en souhaitant la bienvenue à leur fille retrouvée.
ქართველაძის სახლში ტრიალებდა იმისთანა დიდი სიხარული, რომელსაც ქრისტეს დროს გამოივლიდნენ ხოლმე ისინი, ვისაც მაცხოვარი მომაკვდავს მოურჩენდა, ან მკვდარს აღუდგენდა.
Une grande joie régnait désormais dans la maison de Kartveladze depuis cette résurrection.
ამ ძლიერს სიმხიარულეს სწორედ შეფეროდა და ბანს აძლევდა ხშირი სიმღერა მაგდანისა.
C’est précisément cette joie qui accompagnait tous les jours le chant de Magdane.
როგორც დიდხანს უწყალოდ ტოფილი შველი ხარბად ეწაფება წმინდა წყალსა და გაძღომა მალე არ ეკიდება, ისე ქეთო, მთელს ათს წელიწადს მოკლებული თავის უსაყვარლეს სიამოვნებას, გაუმაძღრად ეწაფებოდა დედის სიმღერას და მაგდანს მოსვენებას არ აძლევდა.
Après cette longue et impitoyable absence, Kéto voulait profiter et rattraper les moments perdus en écoutant les chants sans jamais se lasser ou s’en fatiguer.
ერთს ხმას რომ გაათავებდა მაგდანი, ახლა მეორეს ათქმევინებდა, მერე მესამეს, მეოთხეს.
Elle en demandait une autre, puis une troisième, puis une quatrième…
ხშირად მაგდანი ეტყოდა ხოლმე: გენაცვა, შვილო, ცოტა დამასვენე, თორემ არაქათი აღარა მაქვსო.
Magdane disait souvent: «Ma fille, par pitié, laissez-moi me reposer un peu. »
მაგრამ ქეთომ უებარი წამალი იცოდა ამ დაღალულობისა:
Mais Kéto savait comment vaincre cette fatigue :
მხურვალე ხვევნა და კოცნა დედისა.
un baiser langoureux et passionné.
ქეთო თანა სტკბებოდა დედის მშვენიერი სიმღერით და თან თვითონაც სწავლობდა სიმღერას.
Kéto appréciait tant les merveilleuses chansons de sa mère qu’elle commençait à les chanter elle-même.


*******************************

L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Gogebashvili.jpg.
L’attribut alt de cette image est vide, son nom de fichier est Symbole-Artgitato.jpg.